ಶೇ 56 ಮೀಸಲಾತಿ ರದ್ದತಿ: ಸುಪ್ರೀಂಗೆ ರಾಜ್ಯ ಮೇಲ್ಮನವಿ | Karnataka Appeals 56% Quota Quashing in SC

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಕರ್ನಾಟಕದ ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಮೀಸಲಾತಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಶೇಕಡ 50 ರಿಂದ 56ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿರುವ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ / The Government of Karnataka has moved the Supreme Court challenging the High Court judgment that struck down the increase in reservation quota from 50% to 56%.
• 2022 ರಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ್ದ ‘ಕರ್ನಾಟಕ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳ (ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಟುಗಳ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಾಧೀನ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ನೇಮಕಾತಿ ಅಥವಾ ಹುದ್ದೆಗಳ ಮೀಸಲಾತಿ) ಕಾಯ್ದೆ-2022’ ಅನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಅಸಾಂವಿಧಾನಿಕವೆಂದು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತ್ತು / The High Court had invalidated the Karnataka SC & ST (Reservation of Seats in Educational Institutions and of Appointments or Posts in Services) Act, 2022.
• ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಕ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯ (SC) ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಶೇ 15 ರಿಂದ ಶೇ 17 ಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ (ST) ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಶೇ 3 ರಿಂದ ಶೇ 7 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದರಿಂದ ಒಟ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ ಶೇ 50 ರ ಮಿತಿ ಮೀರಿ ಶೇ 56 ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತ್ತು / The 2022 law had enhanced SC reservation from 15% to 17% and ST reservation from 3% to 7%, breaching the 50% ceiling to reach 56%.
• ಮಹೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಮಿತ್ರ ಮತ್ತಿತರರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಇಂದಿರಾ ಸಾಹ್ನಿ (1992) ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಕಾರ ಶೇ 50 ರ ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಲು ಅಸಾಧಾರಣ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕ ದತ್ತಾಂಶಗಳಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿತ್ತು / The High Court held that breaching the 50% ceiling violated the nine-judge bench ceiling in Indra Sawhney (1992) without justifiable empirical data of extraordinary circumstances.
• ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪಿನಿಂದಾಗಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿ ಮಿತಿ ಮತ್ತೆ ಶೇ 50 ಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದ್ದು, ಎಸ್‌ಸಿ ಒಳಮೀಸಲಾತಿ ಮತ್ತು ನೇಮಕಾತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಮರ್ಥನೆ ನೀಡಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಮುಂದಾಗಿದೆ / The reversal forces the reservation cap back to 50%, impacting internal reservation matrices and ongoing public recruitment drives.
• ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಗಿದ್ದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎಚ್.ಎನ್. ನಾಗಮೋಹನ ದಾಸ್ ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲೇ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮೀಸಲಾತಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ / The State maintains that the enhancement was firmly predicated on quantifiable demographic findings of the Justice H.N. Nagamohan Das Committee.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಇಂದಿರಾ ಸಾಹ್ನಿ v/s ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟ (1992): ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ 9 ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಸಂವಿಧಾನ ಪೀಠವು ನೀಡಿದ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ, ವಿಧಿ 16(4) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೀಸಲಾತಿಯು ಶೇಕಡ 50 ರ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಬಾರದು ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ‘ಕೆನೆಪದರ’ (Creamy Layer) ಗುರುತಿಸಬೇಕು ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು / Indra Sawhney Milestone (1992): A 9-judge bench established that total reservation under Article 16(4) shall not exceed the 50% ceiling, save in far-flung remote extraordinary situations.
• 103ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 2019: ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗದವರಿಗೆ (EWS) ಶೇ 10 ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ ಕಲ್ಪಿಸಲು ವಿಧಿ 15(6) ಮತ್ತು 16(6) ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು; ಜನ್‌ಹಿತ್ ಅಭಿಯಾನ್ (2022) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, 50% ಮಿತಿ ಕೇವಲ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಮೀಸಲಾತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿ EWS ಅನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು / 103rd Amendment: Added Articles 15(6) and 16(6) for 10% EWS quota, upheld in Janhit Abhiyan (2022) by distinguishing general poverty relief from caste quotas.
• ತಮಿಳುನಾಡು 69% ಮಾದರಿ ಮತ್ತು 9ನೇ ಅನುಸೂಚಿ: ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯವು ಶೇ 69 ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು 76ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1994 ರ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ 9ನೇ ಅನುಸೂಚಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದೆ / Tamil Nadu Precedent: Tamil Nadu protects its 69% reservation law through the 76th Constitutional Amendment Act, 1994 by placing it in the Ninth Schedule.
• ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿಧಿಗಳು: ವಿಧಿ 15(4) (ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮೀಸಲಾತಿ), ವಿಧಿ 16(4) (ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯೋಗ ಮೀಸಲಾತಿ), ವಿಧಿ 335 (ಆಡಳಿತ ದಕ್ಷತೆಯೊಂದಿಗೆ ಎಸ್‌ಸಿ/ಎಸ್‌ಟಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪರಿಗಣನೆ), ವಿಧಿ 341 (ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳು) ಮತ್ತು ವಿಧಿ 342 (ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳು) / Constitutional Provisions: Article 15(4), Article 16(4), Article 335, Article 341, and Article 342.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಕರ್ನಾಟಕ 2022ರ ಕಾಯ್ದೆ: ಎಸ್‌ಸಿ ಮೀಸಲಾತಿ ಶೇ 15 ರಿಂದ 17 ಕ್ಕೆ, ಎಸ್‌ಟಿ ಮೀಸಲಾತಿ ಶೇ 3 ರಿಂದ 7 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಳ / Enactment Core: SC quota raised to 17%, ST quota raised to 7% (Total: 56%).
• ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಆಯೋಗ: ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎಚ್.ಎನ್. ನಾಗಮೋಹನ ದಾಸ್ ಸಮಿತಿ / Recommending Panel: Justice H.N. Nagamohan Das Committee.
• ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿ: ಶೇಕಡಾ 50 (ಇಂದಿರಾ ಸಾಹ್ನಿ ಪ್ರಕರಣ, 1992) / Judicial Ceiling: 50% cap as laid down in Indra Sawhney.
• ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮೇಲ್ಮನವಿ ವಿಧಿ: ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 136 (ವಿಶೇಷ ರಜಾ ಅರ್ಜಿ - SLP) / Appellate Mechanism: Special Leave Petition under Article 136.

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೀಸಲಾತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 50 ರ ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಬಾರದು ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ 9 ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಪೀಠವು ಯಾವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು? / In which landmark judgment did a 9-judge bench of the Supreme Court rule that social reservations should not exceed 50%?

A) ಕೇಶವಾನಂದ ಭಾರತಿ v/s ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ (1973) / Kesavananda Bharati v. State of Kerala (1973)
B) ಮಿನರ್ವಾ ಮಿಲ್ಸ್ v/s ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟ (1980) / Minerva Mills v. Union of India (1980)
C) ಇಂದಿರಾ ಸಾಹ್ನಿ v/s ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟ (1992) / Indra Sawhney v. Union of India (1992)
D) ಎಸ್.ಆರ್. ಬೊಮ್ಮಾಯಿ v/s ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟ (1994) / S.R. Bommai v. Union of India (1994)

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1992 ರ ಇಂದಿರಾ ಸಾಹ್ನಿ (ಮಂಡಲ್ ಕೇಸ್) ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮೀಸಲಾತಿಗೆ ಶೇಕಡ 50 ರ ಮಿತಿಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿತು / In Indra Sawhney v. Union of India (1992), the apex court established the 50% ceiling on reservation quotas.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳ ಮೀಸಲಾತಿ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ನಿವೃತ್ತ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ನೇತೃತ್ವದ ಸಮಿತಿ ಯಾವುದು? / Which judicial committee appointed by Karnataka recommended hiking the reservation quota for SCs and STs?

A) ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸದಾಶಿವ ಆಯೋಗ / Justice Sadashiva Commission
B) ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎ.ಜೆ. ಸದಾಶಿವ ಸಮಿತಿ / Justice A.J. Sadashiva Committee
C) ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕೆ. ಭಕ್ತವತ್ಸಲ ಸಮಿತಿ / Justice K. Bhaktavatsala Committee
D) ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎಚ್.ಎನ್. ನಾಗಮೋಹನ ದಾಸ್ ಸಮಿತಿ / Justice H.N. Nagamohan Das Committee

ಉತ್ತರ: D / Answer: D

ವಿವರಣೆ (Explanation): ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎಚ್.ಎನ್. ನಾಗಮೋಹನ ದಾಸ್ ಸಮಿತಿಯ ವರದಿಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಎಸ್‌ಸಿ/ಎಸ್‌ಟಿ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು / The quota hike was based on recommendations of the Justice H.N. Nagamohan Das Committee.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ರದ್ದುಗೊಂಡ 2022ರ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ವಯ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯ (SC) ಮೀಸಲಾತಿ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಶೇಕಡ 15 ರಿಂದ ಎಷ್ಟು ಶೇಕಡಾಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು? / Under the quashed 2022 Karnataka Act, to what percentage was the SC reservation increased from 15%?

A) ಶೇ 17 / 17%
B) ಶೇ 18 / 18%
C) ಶೇ 20 / 20%
D) ಶೇ 16 / 16%

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): 2022 ರ ಕಾಯ್ದೆಯು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯ (SC) ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಶೇ 15 ರಿಂದ ಶೇ 17 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತ್ತು / SC reservation was enhanced from 15% to 17% under the 2022 enactment.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಅದೇ 2022ರ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ವಯ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ (ST) ಮೀಸಲಾತಿ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಶೇಕಡ 3 ರಿಂದ ಎಷ್ಟು ಶೇಕಡಾಕ್ಕೆ ಏರಿಸಲಾಗಿತ್ತು? / Under the same 2022 Act, to what percentage was the ST reservation enhanced from 3%?

A) ಶೇ 5 / 5%
B) ಶೇ 7 / 7%
C) ಶೇ 8 / 8%
D) ಶೇ 10 / 10%

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ (ST) ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಶೇ 3 ರಿಂದ ಶೇ 7 ಕ್ಕೆ ಏರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದರಿಂದ ಒಟ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ ಶೇ 56 ಆಗಿತ್ತು / ST reservation was increased from 3% to 7%, taking total state reservation to 56%.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ‘ವಿಧಿ 15(6)’ ಮತ್ತು ‘ವಿಧಿ 16(6)’ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗದವರಿಗೆ (EWS) ಶೇ 10 ಮೀಸಲಾತಿ ಕಲ್ಪಿಸಿದ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಯಾವುದು? / Which Constitutional Amendment Act inserted Articles 15(6) and 16(6) to introduce 10% reservation for Economically Weaker Sections (EWS)?

A) 101ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 2016 / 101st Constitutional Amendment Act, 2016
B) 102ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 2018 / 102nd Constitutional Amendment Act, 2018
C) 103ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 2019 / 103rd Constitutional Amendment Act, 2019
D) 105ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 2021 / 105th Constitutional Amendment Act, 2021

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 103ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 2019 ರ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗದ ಬಡವರಿಗೆ ಶೇ 10 ರಷ್ಟು EWS ಮೀಸಲಾತಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು / The 103rd Constitutional Amendment Act, 2019 introduced 10% reservation for EWS.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯದ ಶೇಕಡ 69 ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ಅನುಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ (Schedule) ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ? / In which Schedule of the Indian Constitution is Tamil Nadu’s 69% reservation law placed to provide constitutional immunity?

A) ಏಳನೇ ಅನುಸೂಚಿ / Seventh Schedule
B) ಎಂಟನೇ ಅನುಸೂಚಿ / Eighth Schedule
C) ಹತ್ತನೇ ಅನುಸೂಚಿ / Tenth Schedule
D) ಒಂಬತ್ತನೇ ಅನುಸೂಚಿ / Ninth Schedule

ಉತ್ತರ: D / Answer: D

ವಿವರಣೆ (Explanation): 76ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ ತಮಿಳುನಾಡಿನ 69% ಮೀಸಲಾತಿ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ 9ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ / Tamil Nadu’s 69% reservation enactment is protected under the Ninth Schedule of the Constitution.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿನ ಮೀಸಲಾತಿ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಕುರಿತು ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 16(4) ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಹೊಂದಿರದ ಹಿಂದುಳಿದ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿ ಕಲ್ಪಿಸಲು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ. 2. ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 335 ರ ಅನ್ವಯ ಎಸ್‌ಸಿ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಟಿ ವರ್ಗಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವಾಗ ಆಡಳಿತ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು (Efficiency of administration) ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಮೇಲಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸರಿಯಾಗಿದೆ? / Consider the following statements on constitutional reservation provisions: 1. Article 16(4) empowers the State to make reservations in public employment for backward classes not adequately represented. 2. Article 335 mandates taking into account the claims of SCs/STs consistently with the maintenance of efficiency of administration. Which of the statements given above is/are correct?

A) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
B) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
C) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕವಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿವೆ. ವಿಧಿ 16(4) ಉದ್ಯೋಗ ಮೀಸಲಾತಿಗೆ ಹಾಗೂ ವಿಧಿ 335 ಆಡಳಿತ ದಕ್ಷತೆ ಕಾಪಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ / Both statements are correct; Article 16(4) enables reservations and Article 335 balances claims with administrative efficiency.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮೀಸಲಾತಿ ತೀರ್ಪುಗಳ ಕುರಿತು ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಇಂದಿರಾ ಸಾಹ್ನಿ (1992) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮೀಸಲಾತಿಗೆ ಶೇ 50 ರ ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿಯನ್ನು ವಿಧಿಸಿತು. 2. ಜನ್‌ಹಿತ್ ಅಭಿಯಾನ್ (2022) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ 103ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಇಡಬ್ಲ್ಯೂಎಸ್ (EWS) ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದು, 50% ಮಿತಿ ಕೇವಲ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಮೀಸಲಾತಿಗೆ ಸೀಮಿತ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು. ಮೇಲಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಹೇಳಿಕೆ ಯಾವುದು? / Consider the following statements on Supreme Court reservation jurisprudence: 1. In Indra Sawhney (1992), the SC fixed the 50% upper ceiling on caste reservations. 2. In Janhit Abhiyan (2022), the SC upheld the 103rd Amendment (EWS), clarifying that the 50% cap does not apply to economic criteria. Which of the statements given above is/are correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
C) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ. ಇಂದಿರಾ ಸಾಹ್ನಿ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ 50% ಮಿತಿ ಹಾಕಲಾಗಿದ್ದು, ಜನ್‌ಹಿತ್ ಅಭಿಯಾನ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಇಡಬ್ಲ್ಯೂಎಸ್ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಯಿತು / Both statements are correct; Indra Sawhney imposed 50% cap, while Janhit Abhiyan upheld EWS reservation beyond 50%.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 341 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯದ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಅಧಿಸೂಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. 2. ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 342 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವು ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತದೆ. ಮೇಲಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸರಿಯಾಗಿದೆ? / Consider the following statements regarding constitutional identification of SC/ST: 1. Under Article 341, the President of India is empowered to notify Scheduled Castes for any State. 2. Under Article 342, the Governor of a State has the exclusive authority to specify Scheduled Tribes. Which of the statements given above is/are correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹೇಳಿಕೆ 1 ಸರಿಯಾಗಿದೆ. ಹೇಳಿಕೆ 2 ತಪ್ಪಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ವಿಧಿ 342 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳನ್ನು ಅಧಿಸೂಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಿದೆ (ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಸಮಾಲೋಚನೆಯೊಂದಿಗೆ) / Statement 1 is correct. Statement 2 is incorrect because the power to specify Scheduled Tribes under Article 342 also vests with the President, not the Governor.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಕೆಳಗಿನ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಯೋಗಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ವಿಷಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಿ: a. ಇಂದಿರಾ ಸಾಹ್ನಿ ತೀರ್ಪು – i. ಕರ್ನಾಟಕ ಎಸ್‌ಸಿ/ಎಸ್‌ಟಿ ಮೀಸಲಾತಿ ಹೆಚ್ಚಳ ಶಿಫಾರಸು; b. 76ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ – ii. ಶೇಕಡಾ 50 ರ ಮೀಸಲಾತಿ ಮಿತಿ; c. 103ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ – iii. ತಮಿಳುನಾಡು 69% ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು 9ನೇ ಅನುಸೂಚಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದ್ದು; d. ನ್ಯಾ. ನಾಗಮೋಹನ ದಾಸ್ ಸಮಿತಿ – iv. ಶೇಕಡಾ 10 ರಷ್ಟು ಇಡಬ್ಲ್ಯೂಎಸ್ (EWS) ಮೀಸಲಾತಿ / Match the constitutional amendments and commissions with their subjects: a. Indra Sawhney Ruling – i. Recommended Karnataka SC/ST quota hike; b. 76th Amendment Act – ii. 50% upper ceiling on reservation; c. 103rd Amendment Act – iii. Tamil Nadu 69% quota placed in 9th Schedule; d. Justice Nagamohan Das Panel – iv. 10% EWS reservation.

A) a-i, b-iii, c-iv, d-ii
B) a-ii, b-i, c-iv, d-iii
C) a-iv, b-iii, c-ii, d-i
D) a-ii, b-iii, c-iv, d-i

ಉತ್ತರ: D / Answer: D

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸರಿಯಾದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ: ಇಂದಿರಾ ಸಾಹ್ನಿ (50% ಮಿತಿ), 76ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (ತಮಿಳುನಾಡು 69%), 103ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (ಇಡಬ್ಲ್ಯೂಎಸ್), ಮತ್ತು ನಾಗಮೋಹನ ದಾಸ್ ಸಮಿತಿ (ಕರ್ನಾಟಕ ಎಸ್‌ಸಿ/ಎಸ್‌ಟಿ ಶಿಫಾರಸು) / Accurate match: Indra Sawhney (50% cap), 76th Amendment (TN 69% in 9th Schedule), 103rd Amendment (EWS), Nagamohan Das (Karnataka quota hike).