ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ನಿವ್ವಳ ಲಾಭದಲ್ಲಿ ಶೇ 21 ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಷೇರು ಮಾರಾಟ | Central Bank of India Q2 Profit and Stake Sale

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಪ್ರಸಕ್ತ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ (Q2) ₹1,469 ಕೋಟಿ ನಿವ್ವಳ ಲಾಭ ಗಳಿಸಿದ್ದು, ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ₹1,324 ಕೋಟಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಶೇ 21 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ ದಾಖಲಿಸಿದೆ / Public sector lender Central Bank of India posted a 21% growth in net profit to ₹1,469 crore for Q2 compared to ₹1,324 crore in the year-ago period.
• ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಒಟ್ಟು ವರಮಾನವು ₹10,212 ಕೋಟಿಯಿಂದ ₹11,737 ಕೋಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದ್ದು, ನಿವ್ವಳ ಬಡ್ಡಿ ವರಮಾನವು (NII) ಶೇ 26 ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗಿ ₹4,146 ಕೋಟಿ ತಲುಪಿದೆ / Gross revenue rose from ₹10,212 crore to ₹11,737 crore, while Net Interest Income surged by 26% to ₹4,146 crore.
• ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಆಸ್ತಿ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು ವಸೂಲಾಗದ ಸಾಲ (Gross NPA) ಶೇ 3.01 ರಿಂದ ಶೇ 2.39 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಿವ್ವಳ ಎನ್‌ಪಿಎ ಶೇ 0.48 ರಿಂದ ಶೇ 0.31 ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ / Asset quality improved with Gross NPA falling from 3.01% to 2.39% and Net NPA declining from 0.48% to 0.31%.
• ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರದ ಶೇ 60.72 ರಷ್ಟು ಷೇರುಗಳನ್ನು ಕೆನಡಾದ ಫೇರ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಸ್ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ ಕಂಪನಿಗೆ ₹53,000 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ / The Centre approved selling 60.72% stake in the bank to Canada’s Fairfax Financial Holdings for ₹53,000 crore.
• ಇದು ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ (FDI) ವಹಿವಾಟಾಗಿದೆ / This transaction represents the largest foreign direct investment transaction in the history of Indian public sector banking.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಇತಿಹಾಸ: ಇದನ್ನು 1911 ರಲ್ಲಿ ಸರ್ ಸೊರಾಬ್ಜಿ ಪೋಚ್‌ಖಾನಾವಾಲಾ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದು ಭಾರತೀಯರ ಒಡೆತನದ ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯರಿಂದಲೇ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವದೇಶಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿದೆ / Founded in 1911 by Sir Sorabji Pochkhanawala, it was the first truly indigenous Indian commercial bank wholly owned and managed by Indians.
• ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ (1969): 1969 ಜುಲೈ 19 ರಂದು 14 ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣದ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು / Nationalized on 19 July 1969 along with 13 other major commercial banks under the Banking Companies (Acquisition and Transfer of Undertakings) Act.
• ಬಂಡವಾಳ ಪರ್ಯಾಪ್ತತಾ ಅನುಪಾತ (CRAR/CAR): ಬಾಸೆಲ್-III ಮಾನದಂಡಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತಮ್ಮ ರಿಸ್ಕ್-ತೂಕದ ಆಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕನಿಷ್ಠ ಬಂಡವಾಳ ಮೀಸಲಿಡುವ ನಿಯಂತ್ರಕ ಅಗತ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ / Capital to Risk-Weighted Assets Ratio under Basel-III framework ensures insolvency protection.
• ವಸೂಲಾಗದ ಸಾಲಗಳ (NPA) ವರ್ಗೀಕರಣ: ಆರ್‌ಬಿಐ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅಸಲು ಅಥವಾ ಬಡ್ಡಿ 90 ದಿನಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಪಾವತಿಯಾಗದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಎನ್‌ಪಿಎ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ / An asset becomes non-performing when it ceases to generate income for a period of more than 90 days.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸ್ಥಾಪನೆ: 1911 / Established: 1911.
• ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ಮುಂಬೈ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ / Headquarters: Mumbai, Maharashtra.
• ಸ್ಥಾಪಕರು: ಸರ್ ಸೊರಾಬ್ಜಿ ಪೋಚ್‌ಖಾನಾವಾಲಾ (ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ಸರ್ ಫಿರೋಜ್ ಶಾ ಮೆಹ್ತಾ) / Founder: Sir Sorabji Pochkhanawala (First Chairman: Sir Pherozeshah Mehta).
• ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ (Tagline): ‘Central to You Since 1911’ ಮತ್ತು ‘ಬ್ಯುಲ್ಡ್ ಎ ಬೆಟರ್ ಲೈಫ್ ಅರೌಂಡ್ ಅಸ್’ / Tagline: Central to You Since 1911.

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಭಾರತೀಯರಿಂದಲೇ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿ, ಭಾರತೀಯರ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ದೇಶದ ಮೊದಲ ಸ್ವದೇಶಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಯಾವುದು? / Which was the first truly indigenous commercial bank established and managed completely by Indians?

A) ಪಂಜಾಬ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ / Punjab National Bank
B) ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ / Central Bank of India
C) ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾ / Bank of Baroda
D) ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ / Imperial Bank of India

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1911 ರಲ್ಲಿ ಸರ್ ಸೊರಾಬ್ಜಿ ಪೋಚ್‌ಖಾನಾವಾಲಾ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಭಾರತೀಯರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ಸ್ವದೇಶಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾವನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣಗೊಳಿಸಿತು? / In which year was the Central Bank of India nationalized by the Government of India?

A) 1955
B) 1969
C) 1980
D) 1991

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1969 ಜುಲೈ 19 ರಂದು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಸರ್ಕಾರ 14 ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಯಾವ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ? / Where is the corporate headquarters of Central Bank of India situated?

A) ನವದೆಹಲಿ / New Delhi
B) ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ / Kolkata
C) ಮುಂಬೈ / Mumbai
D) ಚೆನ್ನೈ / Chennai

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಆರ್‌ಬಿಐ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸಾಲದ ಅಸಲು ಅಥವಾ ಬಡ್ಡಿಯ ಪಾವತಿಯು ಎಷ್ಟು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ವಸೂಲಾಗದ ಸಾಲ (NPA) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ? / According to RBI prudential norms, after how many days of overdue interest or principal does a loan turn into an NPA?

A) 30 ದಿನಗಳು / 30 days
B) 60 ದಿನಗಳು / 60 days
C) 90 ದಿನಗಳು / 90 days
D) 180 ದಿನಗಳು / 180 days

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಾಲದ ಕಂತು ಅಥವಾ ಬಡ್ಡಿಯು ಸತತವಾಗಿ 90 ದಿನಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಪಾವತಿಯಾಗದೆ ಉಳಿದರೆ ಅದನ್ನು ಎನ್‌ಪಿಎ (Non-Performing Asset) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸರ್ ಫಿರೋಜ್ ಶಾ ಮೆಹ್ತಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. 2. ಬಾಸೆಲ್ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಪರ್ಯಾಪ್ತತಾ ಅನುಪಾತವನ್ನು (CRAR) ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. / Consider the statements: 1. Sir Pherozeshah Mehta served as the first Chairman of Central Bank of India. 2. Basel accords mandate minimum Capital to Risk-Weighted Assets Ratio (CRAR) for banks.

A) 1 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ / Both 1 and 2
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳೂ ಸರಿಯಾಗಿವೆ. ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಫಿರೋಜ್ ಶಾ ಮೆಹ್ತಾ ಆಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಸೆಲ್ ನಿಯಮಗಳು ಸಿಆರ್‌ಎಆರ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು (Banking Regulation Act) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು? / In which year was the Banking Regulation Act enacted in India?

A) 1934
B) 1949
C) 1955
D) 1969

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವಲಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯ್ದೆ 1949 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಬಾಸೆಲ್ ಸಮಿತಿಯ (BCBS) ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಎಲ್ಲಿದೆ? / Where is the headquarters of the Basel Committee on Banking Supervision (BCBS) located?

A) ಬಾಸೆಲ್, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ / Basel, Switzerland
B) ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಅಮೆರಿಕ / Washington, USA
C) ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್, ಜರ್ಮನಿ / Frankfurt, Germany
D) ಲಂಡನ್, ಯುಕೆ / London, UK

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಬ್ಯಾಂಕ್ ಫಾರ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಟಲ್ಮೆಂಟ್ಸ್ (BIS) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಸೆಲ್ ಸಮಿತಿಯು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಬಾಸೆಲ್ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ 1980 ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಹಂತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣದ ವೇಳೆ ಎಷ್ಟು ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು? / How many commercial banks were nationalized during the second round of bank nationalization in 1980?

A) 4
B) 6
C) 8
D) 10

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1969 ರಲ್ಲಿ 14 ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 1980 ರಲ್ಲಿ 6 ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಲ್ಲಿ ನಿವ್ವಳ ಬಡ್ಡಿ ವರಮಾನ (Net Interest Income - NII) ಎಂದರೆ ಕೆಳಗಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು? / What does Net Interest Income (NII) represent for a commercial bank?

A) ಕೇವಲ ಷೇರುಗಳಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಆದಾಯ / Income earned only from stocks
B) ಗಳಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ಬಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಪಾವತಿಸಿದ ಬಡ್ಡಿಯ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ / Difference between total interest earned and interest expended
C) ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಒಟ್ಟು ಸಂಬಳ / Total wage bill of employees
D) ಆರ್‌ಬಿಐಗೆ ಪಾವತಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ದಂಡ / Penalties paid to RBI

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಾಲಗಳಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಬಡ್ಡಿ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಠೇವಣಿಗಳಿಗೆ ಪಾವತಿಸಿದ ಬಡ್ಡಿ ವೆಚ್ಚದ ನಡುವಿನ ನಿವ್ವಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ NII ಆಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರದ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆ (Disinvestment) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯದ ಇಲಾಖೆ ಯಾವುದು? / Which department under the Ministry of Finance manages government disinvestment in public sector banks?

A) ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆ / Department of Revenue
B) ಡಿಪಮ್ (DIPAM) / DIPAM
C) ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆ (DEA) / Department of Economic Affairs
D) ವೆಚ್ಚ ಇಲಾಖೆ / Department of Expenditure

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): DIPAM (Department of Investment and Public Asset Management) ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಬಂಡವಾಳ ಹಿಂತೆಗೆತವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.