ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ದಸರಾ ದಿಬ್ಬಣಕ್ಕೆ 416 ವರ್ಷಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆ | 416 Years of Srirangapatna Dasara Heritage

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿರುವ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ದಸರಾ ದಿಬ್ಬಣವು 416ನೇ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದೆ / The historic royal procession of Srirangapatna Dasara marks its 416th year of continuous cultural legacy.
• ಕ್ರಿ.ಶ. 1610 ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನ ರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನದ ನಂತರ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿ ಉತ್ಸವವನ್ನು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಮರುಆರಂಭಿಸಿದರು / In 1610 CE, Mysore ruler Raja Wadiyar formally revived the Navaratri festivities at Srirangapatna post the decline of the Vijayanagara Empire.
• ಆಳರಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜಬೀದಿಯ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವ ಕೋಟೆದ್ವಾರವನ್ನು ಹಾದು ಬನ್ನಿಮಂಟಪದತ್ತ ಮೆರವಣಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಕೋಟೆ ಕೊತ್ತಲಗಳು ಮತ್ತು ವಸಂತ ಕೊಳವು ಈ ವೈಭವಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ / During the royal regime, the procession moved along Rajabeedi passing the eastern fort gate towards Bannimantap; historic ramparts and the Vasantha Kola bear testimony.
• ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದಿಂದ ₹2 ಲಕ್ಷ ಅನುದಾನದೊಂದಿಗೆ ಮೇನೆಯಲ್ಲಿ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿಯ ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿ ಇಟ್ಟು ಒಂದು ದಿನಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಉತ್ಸವವನ್ನು ನಂತರ 3 ರಿಂದ 5 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಜಂಬೂಸವಾರಿಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು / Initially confined to a single day with a palanquin idol, the festival was expanded to a 3-to-5-day event reviving traditional caparisoned elephant processions.
• ವಿಜಯನಗರದ ರಾಜಪ್ರತಿನಿಧಿ ಶ್ರೀರಂಗರಾಯನಿಂದ ಆಡಳಿತ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ವಿಜಯದಶಮಿ ಉತ್ಸವದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದ್ದರು / Raja Wadiyar issued a royal decree to uphold the Navaratri traditions after taking over the reins from Vijayanagara viceroy Tirumala II (Srirangaraya).

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರ್ ರಾಜವಂಶ: ಯದುರಾಯ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣರಾಯರಿಂದ 1399 ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ರಾಜ ಒಡೆಯರ್ (1578-1617) ಮೈಸೂರಿನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಮೈಸೂರಿನಿಂದ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು / The Wadiyar dynasty was founded in 1399 by Yaduraya; Raja Wadiyar shifted the capital to Srirangapatna in 1610.
• ವಿಜಯನಗರದ ನವರಾತ್ರಿ ಪರಂಪರೆ: ಹಂಪಿಯ ‘ಮಹಾನವಮಿ ದಿಬ್ಬ’ ವಿಜಯನಗರದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳು ದಸರಾ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವೈಭವೋಪೇತ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಡೊಮಿಂಗೊ ಪಯಾಸ್ ಮತ್ತು ಅಬ್ದುಲ್ ರಜಾಕ್ ತಮ್ಮ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ / The Mahanavami Dibba at Hampi was the imperial stage described by foreign travellers Domingo Paes and Abdur Razzaq.
• ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ: ಕಾವೇರಿ ನದಿಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ನದಿದ್ವೀಪ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದ್ದು, ಶ್ರೀ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ (ಆದಿರಂಗ) ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ / Srirangapatna is a riverine island encircled by the Kaveri River, hosting the ancient Sri Ranganathaswamy Temple (Adi Ranga).
• ದಸರಾ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು: ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ನಾಡಹಬ್ಬವಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ / GoK officially celebrates Dasara as the ‘Naadahabba’ (State Festival) honoring regional cultural integration.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಆರಂಭಿಸಿದ ವರ್ಷ: ಕ್ರಿ.ಶ. 1610 / Started in: 1610 CE.
• ಆರಂಭಿಸಿದ ದೊರೆ: ರಾಜ ಒಡೆಯರ್ (Raja Wadiyar) / Initiated by: Raja Wadiyar.
• ವಿಜಯನಗರದ ಮಹಾನವಮಿ ದಿಬ್ಬ ಇರುವ ಸ್ಥಳ: ಹಂಪಿ (ಬಳ್ಳಾರಿ/ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ) / Mahanavami Dibba: Hampi.
• ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಶ್ರೀರಂಗನಾಥ ದ್ವೀಪಗಳು: ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ (ಆದಿರಂಗ), ಶಿವನಸಮುದ್ರ (ಮಧ್ಯರಂಗ), ಶ್ರೀರಂಗಂ (ಅಂತ್ಯರಂಗ) / Three Ranganatha islands: Srirangapatna, Shivanasamudra, and Srirangam.

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಕ್ರಿ.ಶ. 1610 ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ದಸರಾ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ದೊರೆ ಯಾರು? / Which Mysore ruler formally initiated the iconic Dasara festivities at Srirangapatna in 1610 CE?

A) ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜ ಒಡೆಯರ್ / Chikka Devaraja Wadiyar
B) ರಾಜ ಒಡೆಯರ್ / Raja Wadiyar
C) ರಣಧೀರ ಕಂಠೀರವ ನರಸರಾಜ ಒಡೆಯರ್ / Kanthirava Narasaraja Wadiyar
D) ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ / Mummadi Krishnaraja Wadiyar

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1610 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣವನ್ನು ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ವಿಜಯನಗರದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣವು ಯಾವ ನದಿಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ನದಿದ್ವೀಪವಾಗಿದೆ? / Srirangapatna is a riverine island town enclosed by which river?

A) ಕೃಷ್ಣಾ / Krishna
B) ಕಾವೇರಿ / Kaveri
C) ತುಂಗಭದ್ರಾ / Tungabhadra
D) ಶರಾವತಿ / Sharavathi

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣವು ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಎರಡು ಕವಲುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಪವಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದ್ವೀಪ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಅಥವಾ ಮಹಾನವಮಿ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಭವ್ಯ ವೇದಿಕೆ ‘ಮಹಾನವಮಿ ದಿಬ್ಬ’ ಎಲ್ಲಿದೆ? / Where is the historic ‘Mahanavami Dibba’ used by Vijayanagara emperors to celebrate Dasara located?

A) ಬಾದಾಮಿ / Badami
B) ಬೇಲೂರು / Belur
C) ಹಂಪಿ / Hampi
D) ಐಹೊಳೆ / Aihole

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ತಾಣವಾದ ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರದ ರಾಜರು ನವರಾತ್ರಿ ಉತ್ಸವ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ‘ಮಹಾನವಮಿ ದಿಬ್ಬ’ ಇದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವೈಭವೋಪೇತ ಮಹಾನವಮಿ ಉತ್ಸವವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿದ ಪರ್ಷಿಯನ್ ರಾಯಭಾರಿ ಯಾರು? / Which Persian ambassador recorded vivid details of the Mahanavami festival in Vijayanagara?

A) ಇಬ್ನ್ ಬತೂತ / Ibn Battuta
B) ಅಬ್ದುಲ್ ರಜಾಕ್ / Abdur Razzaq
C) ನಿಕೋಲೋ ಕೊಂಟಿ / Niccolo Conti
D) ಮಾರ್ಕೊ ಪೊಲೊ / Marco Polo

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎರಡನೇ ದೇವರಾಯನ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದ ಪರ್ಷಿಯನ್ ರಾಯಭಾರಿ ಅಬ್ದುಲ್ ರಜಾಕ್ ಮಹಾನವಮಿ ಉತ್ಸವದ ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡ ವಿವರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿರುವ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ‘ಆದಿರಂಗ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕ್ಷೇತ್ರ ಯಾವುದು? / Among the island temples dedicated to Sri Ranganatha along the Kaveri, which is known as ‘Adi Ranga’?

A) ಶಿವನಸಮುದ್ರ / Shivanasamudra
B) ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ / Srirangapatna
C) ಶ್ರೀರಂಗಂ / Srirangam
D) ತಲಕಾವೇರಿ / Talakaveri

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಆದಿರಂಗವೆಂದೂ, ಶಿವನಸಮುದ್ರವನ್ನು ಮಧ್ಯರಂಗವೆಂದೂ, ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಶ್ರೀರಂಗಂ ಅನ್ನು ಅಂತ್ಯರಂಗವೆಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರ್ ಮನೆತನವನ್ನು 1399 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವರು ಯಾರು? / Who founded the Wadiyar dynasty of Mysore in 1399 CE?

A) ಯದುರಾಯ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣರಾಯ / Yaduraya and Krishnaraya
B) ರಣಧೀರ ಕಂಠೀರವ / Ranadhira Kanthirava
C) ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜ ಒಡೆಯರ್ / Chikka Devaraja Wadiyar
D) ಹೈದರಾಲಿ / Hyder Ali

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1399 ರಲ್ಲಿ ಯದುರಾಯ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣರಾಯ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಮೆರವಣಿಗೆಯು ರಾಜಬೀದಿಯ ಮೂಲಕ ಬನ್ನಿಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 2. ವಿಜಯನಗರದ ಪತನದ ನಂತರ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. / Consider the statements: 1. During Raja Wadiyar’s era, the royal procession moved via Rajabeedi to Bannimantap. 2. Post Vijayanagara’s decline, Raja Wadiyar revived and continued the Dasara festival continuity.

A) 1 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ / Both 1 and 2
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳೂ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಬಳಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತಿ ಹಳೆಯ ಕಲ್ಲಿನ ಸೇತುವೆ ಯಾವುದು? / Which is the oldest historic stone aqueduct/bridge constructed across the Kaveri near Srirangapatna?

A) ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲಿ ಸೇತುವೆ / Wellesley Bridge
B) ಸರ್ ಎಂ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಸೇತುವೆ / Sir MV Bridge
C) ಪೆನ್ನಾರ್ ಸೇತುವೆ / Pennar Bridge
D) ಗಗನಚುಕ್ಕಿ ಸೇತುವೆ / Gaganachukki Bridge

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1804 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲಿ ಸೇತುವೆ (Wellesley Bridge) ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಕಾವೇರಿ ನದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಲ್ಲಿನ ಸೇತುವೆಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ಜಂಬೂಸವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಶಮೀ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ? / Which sacred tree, known as Shami tree in mythology, is worshipped on Vijayadashami at Bannimantap?

A) ಆಲದ ಮರ / Banyan tree
B) ಬನ್ನಿ ಮರ / Banni tree (Prosopis cineraria)
C) ಅರಳಿ ಮರ / Peepal tree
D) ಬೇವು / Neem tree

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವಿಜಯದಶಮಿಯ ಬನ್ನಿಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಬನ್ನಿ ಮರ (Prosopis cineraria) ಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಮೈಸೂರು ದಸರಾವನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ‘ನಾಡಹಬ್ಬ’ವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾದ 750 ಕೆಜಿ ತೂಕದ ಚಿನ್ನದ ಅಂಬಾರಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ದೇವಿಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ? / In the iconic 750 kg golden howdah of Mysore Dasara, which deity’s idol is worshipped and paraded?

A) ಶಾರದಾ ದೇವಿ / Goddess Sharada
B) ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ / Goddess Chamundeshwari
C) ಭುವನೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ / Goddess Bhuvaneshwari
D) ಕಾವೇರಿ ಅಮ್ಮ / Goddess Kaveri

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮೈಸೂರು ನಾಡಹಬ್ಬದ ಜಂಬೂಸವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಅಂಬಾರಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯ ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಇರಿಸಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.