ಮಹದಾಯಿ / ಕಳಸಾ-ಬಂಡೂರಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಯೋಜನೆ ವಿವಾದ

ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ ಸೇರಿದಂತೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯತೆಗಾಗಿ ಕಳಸಾ-ಬಂಡೂರಿ ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೋರಾಟಗಳು ತೀವ್ರಗೊಂಡಿವೆ.

ಮಹದಾಯಿ ಜಲ ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣವು (MWDT) 2018 ರ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು 13.42 ಟಿಎಂಸಿ ನೀರನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಕಳಸಾ (1.72 TMC) ಮತ್ತು ಬಂಡೂರಿ (2.18 TMC) ನಾಲಾಗಳ ಮೂಲಕ ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಗೆ ತಿರುಗಿಸಲು ಒಟ್ಟು 3.90 ಟಿಎಂಸಿ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ.

ಮಹದಾಯಿ ನದಿಯು ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖಾನಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಭೀಮ್‌ಗಢ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ.

ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs)

1. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಮಹದಾಯಿ ನದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಯಾವ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ?
   A) ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ
   B) ಬೆಳಗಾವಿ
   C) ಧಾರವಾಡ
   D) ಶಿವಮೊಗ್ಗ
   ಉತ್ತರ: B
   ವಿವರಣೆ: ಮಹದಾಯಿ ನದಿಯು ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖಾನಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಭೀಮ್‌ಗಢದಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ.
2. ಪ್ರಶ್ನೆ: ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣವು ಕಳಸಾ-ಬಂಡೂರಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿದೆ?
   A) 1.50 ಟಿಎಂಸಿ
   B) 3.90 ಟಿಎಂಸಿ
   C) 7.56 ಟಿಎಂಸಿ
   D) 13.42 ಟಿಎಂಸಿ
   ಉತ್ತರ: B
   ವಿವರಣೆ: ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗಾಗಿ ಒಟ್ಟು 3.90 ಟಿಎಂಸಿ ನೀರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
3. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ ಯಾವುದು?
   A) ವಿಧಿ 260
   B) ವಿಧಿ 262
   C) ವಿಧಿ 263
   D) ವಿಧಿ 280
   ಉತ್ತರ: B
   ವಿವರಣೆ: ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 262 ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣಗಳ ರಚನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.
4. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಕಳಸಾ-ಬಂಡೂರಿ ನಾಲಾಗಳಿಂದ ತಿರುಗಿಸಲಾಗುವ ನೀರನ್ನು ಯಾವ ನದಿಯ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಹರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?
   A) ಕೃಷ್ಣಾ
   B) ಮಲಪ್ರಭಾ
   C) ಘಟಪ್ರಭಾ
   D) ತುಂಗಭದ್ರಾ
   ಉತ್ತರ: B
   ವಿವರಣೆ: ನೀರನ್ನು ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಯ ನವಿಲುತೀರ್ಥ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
5. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಮಹದಾಯಿ ನದಿಯು ಯಾವ ರಾಜ್ಯಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ?
   A) ಕರ್ನಾಟಕ, ಗೋವಾ, ಕೇರಳ
   B) ಕರ್ನಾಟಕ, ಗೋವಾ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
   C) ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ
   D) ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಕೇರಳ
   ಉತ್ತರ: B
   ವಿವರಣೆ: ಮಹದಾಯಿ ನದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕ, ಗೋವಾ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
6. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಮಹದಾಯಿ ಜಲ ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣದ (MWDT) ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದವರು ಯಾರು?
   A) ನ್ಯಾ. ಬಿ. ಎಸ್. ಚೌಹಾಣ್
   B) ನ್ಯಾ. ಜೆ. ಎಂ. ಪಾಂಚಾಲ್
   C) ನ್ಯಾ. ಕೆ. ಜಿ. ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್
   D) ನ್ಯಾ. ಎನ್. ಸಂತೋಷ್ ಹೆಗ್ಡೆ
   ಉತ್ತರ: B
   ವಿವರಣೆ: ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜೆ. ಎಂ. ಪಾಂಚಾಲ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
7. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಮಹದಾಯಿ ನದಿಯನ್ನು ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಯಾವ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ?
   A) ಜುವಾರಿ
   B) ಮಾಂಡೋವಿ
   C) ತೇರೆಖೋಲ್
   D) ಚಪೋರಾ
   ಉತ್ತರ: B
   ವಿವರಣೆ: ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮಾಂಡೋವಿ (Mandovi) ನದಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
8. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದ ಕಾಯ್ದೆ (IRWD Act) ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು?
   A) 1950
   B) 1956
   C) 1962
   D) 1974
   ಉತ್ತರ: B
   ವಿವರಣೆ: ಸಂಸತ್ತು 1956 ರಲ್ಲಿ IRWD ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು.
9. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಸಂವಿಧಾನದ 262(2) ವಿಧಿಯ ಅನ್ವಯ ಯಾವ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು?
   A) ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಮಾತ್ರ
   B) ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಯಾವುದೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯ
   C) ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಮಾತ್ರ
   D) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ
   ಉತ್ತರ: B
   ವಿವರಣೆ: ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ತಡೆಯಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ.
10. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಮಹದಾಯಿ ನದಿಯ ಉಗಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮ ಯಾವುದು?
    A) ದಾಂಡೇಲಿ
    B) ಭೀಮ್‌ಗಢ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮ
    C) ಪುಷ್ಪಗಿರಿ
    D) ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ
    ಉತ್ತರ: B
    ವಿವರಣೆ: ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭೀಮ್‌ಗಢ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮವು ಮಹದಾಯಿಯ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.

Key points for exams

• ಮಹದಾಯಿ ನದಿಯು ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖಾನಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕಳಸಾ ಮತ್ತು ಬಂಡೂರಿ ನಾಲಾಗಳ ಮೂಲಕ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ 3.90 ಟಿಎಂಸಿ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 262 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ.
• ಮಹದಾಯಿ ಜಲ ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದವರು ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜೆ. ಎಂ. ಪಾಂಚಾಲ್.
• ಮಹದಾಯಿ ನದಿಯನ್ನು ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾಂಡೋವಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.