ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಿರ್ಬಂಧ ವಿವಾದ | Jantar Mantar Protest Restriction Controversy

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ನವದೆಹಲಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ, ಧರಣಿ ಮತ್ತು ಮೆರವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿ ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತರು (ಸಿಪಿ) ಹೊರಡಿಸಿದ್ದ ಆದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ. / A petition has been moved before the Delhi High Court challenging the Delhi Police Commissioner’s order imposing restrictions and bans on protests, dharnas, and rallies at the historic Jantar Mantar site.
• ಶಾಂತಿಯುತ ಸಭೆ ಮತ್ತು ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪೊಲೀಸರು ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸುರಕ್ಷಾ ಸಂಹಿತೆ (ಬಿಎನ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ನಿಷೇಧಾಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅರ್ಜಿದಾರರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. / The petitioners contend that police authorities are invoking prohibitory powers under the Bharatiya Nagarik Suraksha Sanhita (BNSS) to curb peaceful assembly and freedom of expression.
• 1993 ರವರೆಗೆ ಬೋಟ್ ಕ್ಲಬ್ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು; ಮಹೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಟಿಕಾಯತ್ ನೇತೃತ್ವದ ರೈತರ ಹೋರಾಟದ ನಂತರ ಬೋಟ್ ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಿಷೇಧಿಸಿ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ ಅನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ತಾಣವಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. / Until 1993, the Boat Club was Delhi’s prime protest venue; following the massive farmer agitation led by Mahendra Singh Tikait, protests at Boat Club were prohibited, making Jantar Mantar the designated hub.
• 2017 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ (ಎನ್‌ಜಿಟಿ) ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತ್ತು; ಆದರೆ 2018 ರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಈ ನಿಷೇಧವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿ ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತ್ತು. / In 2017, the National Green Tribunal (NGT) banned protests at Jantar Mantar citing noise pollution, but in 2018, the Supreme Court set aside the blanket ban, upholding the fundamental right to peaceful protest.
• ಇಂಡಿಯಾ ಅಗೇನ್ಸ್ಟ್ ಕರಪ್ಷನ್ (2011), ನಿರ್ಭಯಾ ಆಂದೋಲನ (2012), ತಮಿಳುನಾಡು ರೈತರ ಹೋರಾಟ (2017), ಸಿಎಎ ವಿರೋಧಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳ ಲೈಂಗಿಕ ಕಿರುಕುಳ ವಿರೋಧಿ ಹೋರಾಟ (2023) ಮುಂತಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಳವಳಿಗಳಿಗೆ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. / Jantar Mantar has hosted watershed mass movements including India Against Corruption (2011), Nirbhaya outrage (2012), Tamil Nadu farmers protest (2017), anti-CAA agitations, and the wrestlers’ protest (2023).
• ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ ಅನ್ನು 1724 ರಲ್ಲಿ ಜೈಪುರದ ಮಹಾರಾಜ ಎರಡನೇ ಸವಾಯಿ ಜೈಸಿಂಗ್ ನಕ್ಷತ್ರ ಹಾಗೂ ಗ್ರಹಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. / Jantar Mantar was originally built in 1724 by Maharaja Sawai Jai Singh II of Jaipur as an astronomical observatory to compile astronomical tables and track celestial bodies.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಸಂವಿಧಾನದ 19(1)(ಎ) ಮತ್ತು 19(1)(ಬಿ) ವಿಧಿಗಳು: ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹಾಗೂ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ, ನಿರಾಯುಧವಾಗಿ ಸಭೆ ಸೇರುವ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತವೆ (ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಭೌಮತೆಯ ಸಮಂಜಸ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು). / Articles 19(1)(a) & 19(1)(b) of the Constitution: Guarantee fundamental rights to freedom of speech, expression, and peaceful assembly without arms, subject to reasonable restrictions under Articles 19(2) and 19(3).
• ಮಜ್ದೂರ್ ಕಿಸಾನ್ ಶಕ್ತಿ ಸಂಘಟನೆ (MKSS) v. ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟ (2018): ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವೆಂದು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧದ ಬದಲು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಅನುಮತಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು. / MKSS v. Union of India (2018): The Supreme Court affirmed that the right to peaceful protest is a fundamental right, striking down an absolute ban at Jantar Mantar while ordering structured guidelines.
• ಸವಾಯಿ ಜೈಸಿಂಗ್ ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳು: ಎರಡನೇ ಸವಾಯಿ ಜೈಸಿಂಗ್ ಅವರು ದೆಹಲಿ, ಜೈಪುರ, ವಾರಣಾಸಿ, ಉಜ್ಜಯಿನಿ ಮತ್ತು ಮಥುರಾ ಹೀಗೆ ಐದು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳನ್ನು (ಜಂತರ್ ಮಂತರ್) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು; ಜೈಪುರದ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ ಯುನೆಸ್ಕೋ (UNESCO) ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ. / Sawai Jai Singh’s Observatories: Maharaja Sawai Jai Singh II built five Jantar Mantars across India (Delhi, Jaipur, Varanasi, Ujjain, Mathura); the Jaipur site is a designated UNESCO World Heritage Site.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ದೆಹಲಿಯ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ ನಿರ್ಮಾಣ ವರ್ಷ: 1724 (ಮಹಾರಾಜ ಎರಡನೇ ಸವಾಯಿ ಜೈಸಿಂಗ್ ಅವರಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣ). / Construction Year of Delhi Jantar Mantar: 1724 (Built by Maharaja Sawai Jai Singh II).
• ಐದು ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳ ನಗರಗಳು: ನವದೆಹಲಿ, ಜೈಪುರ, ವಾರಣಾಸಿ, ಉಜ್ಜಯಿನಿ, ಮಥುರಾ. / Five Astronomical Observatory Locations: New Delhi, Jaipur, Varanasi, Ujjain, Mathura.
• ಬೋಟ್ ಕ್ಲಬ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಿಷೇಧದ ವರ್ಷ: 1993 (ರೈತ ನಾಯಕ ಮಹೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಟಿಕಾಯತ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ನಂತರ). / Boat Club Protest Ban Year: 1993 (Following farmer leader Mahendra Singh Tikait’s agitation).
• ಎನ್‌ಜಿಟಿ ನಿಷೇಧ ಮತ್ತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು: 2017 ರಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಜಿಟಿ ನಿಷೇಧ, 2018 ರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಿಂದ ರದ್ದು. / NGT Order & Supreme Court Verdict: NGT ban in 2017, overturned by Supreme Court in 2018 (MKSS Case).

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ನವದೆಹಲಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವನ್ನು 1724 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ರಜಪೂತ ದೊರೆ ಯಾರು? / Who among the following Rajput rulers built the historic astronomical observatory Jantar Mantar in New Delhi in 1724?

A) ಮೊದಲನೇ ಮಾನ್‌ಸಿಂಗ್ / Raja Man Singh I
B) ಎರಡನೇ ಸವಾಯಿ ಜೈಸಿಂಗ್ / Maharaja Sawai Jai Singh II
C) ರಾಣಾ ಕುಂಭಾ / Rana Kumbha
D) ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್ / Maharana Pratap

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ನವದೆಹಲಿಯ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ ಅನ್ನು 1724 ರಲ್ಲಿ ಜೈಪುರದ ಅರಸ ಎರಡನೇ ಸವಾಯಿ ಜೈಸಿಂಗ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. / Delhi’s Jantar Mantar was constructed in 1724 by Maharaja Sawai Jai Singh II of Jaipur.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ‘ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿರಾಯುಧವಾಗಿ ಸಭೆ ಸೇರುವ’ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ? / Which Article of the Constitution of India guarantees the fundamental right to assemble peaceably and without arms?

A) 19(1)(ಎ) / Article 19(1)(a)
B) 19(1)(ಬಿ) / Article 19(1)(b)
C) 19(1)(ಸಿ) / Article 19(1)(c)
D) 21 ನೇ ವಿಧಿ / Article 21

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ 19(1)(ಬಿ) ವಿಧಿಯು ಯಾವುದೇ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಲ್ಲದೆ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಸಭೆ ಸೇರುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. / Article 19(1)(b) guarantees all citizens the right to assemble peaceably and without arms.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಮಹಾರಾಜ ಎರಡನೇ ಸವಾಯಿ ಜೈಸಿಂಗ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಐದು ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ (ಜಂತರ್ ಮಂತರ್) ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ನಗರವು ಸೇರಿಲ್ಲ? / Which of the following cities was NOT one of the five locations where Maharaja Sawai Jai Singh II constructed a Jantar Mantar observatory?

A) ವಾರಣಾಸಿ / Varanasi
B) ಉಜ್ಜಯಿನಿ / Ujjain
C) ಆಗ್ರಾ / Agra
D) ಮಥುರಾ / Mathura

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸವಾಯಿ ಜೈಸಿಂಗ್ ಅವರು ದೆಹಲಿ, ಜೈಪುರ, ವಾರಣಾಸಿ, ಉಜ್ಜಯಿನಿ ಮತ್ತು ಮಥುರಾಗಳಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು; ಆಗ್ರಾದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿಲ್ಲ. / Sawai Jai Singh II built observatories in Delhi, Jaipur, Varanasi, Ujjain, and Mathura, not in Agra.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: 1993 ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ರಾಜಕೀಯ ರ್ಯಾಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಧರಣಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ ಸ್ಥಳ ಯಾವುದು? / Prior to 1993, which site served as the primary venue for massive public protests and rallies in central Delhi?

A) ರಾಮಲೀಲಾ ಮೈದಾನ / Ramlila Maidan
B) ಬೋಟ್ ಕ್ಲಬ್ / Boat Club
C) ಕೆಂಪು ಕೋಟೆ ಮೈದಾನ / Red Fort Grounds
D) ಪ್ರಗತಿ ಮೈದಾನ / Pragati Maidan

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1993 ರವರೆಗೆ ರಾಜ್‌ಪಥ್ ಸಮೀಪದ ಬೋಟ್ ಕ್ಲಬ್ ಪ್ರಮುಖ ಧರಣಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು; ರೈತರ ಬೃಹತ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. / Until 1993, the Boat Club near Rajpath was the premier protest site before being restricted.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಜಂತರ್ ಮಂತರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. 2017 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣವು (ಎನ್‌ಜಿಟಿ) ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಕಾರಣ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧಿಸಿತ್ತು. 2. 2018 ರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದು ಎನ್‌ಜಿಟಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧದ ಆದೇಶವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು. ಮೇಲಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸರಿಯಾಗಿದೆ? / Consider the following statements regarding protests at Jantar Mantar: 1. In 2017, the National Green Tribunal (NGT) imposed a blanket ban on protests at Jantar Mantar due to noise pollution. 2. In 2018, the Supreme Court upheld the right to protest and set aside the NGT blanket ban. Which of the statements given above is/are correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 2017 ರಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಜಿಟಿ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್‌ನಲ್ಲಿ ಧರಣಿಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತ್ತು; 2018 ರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಇದನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿ ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. / Both statements are correct: NGT banned protests in 2017, and the Supreme Court struck down the blanket ban in 2018.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಯುನೆಸ್ಕೋ (UNESCO) ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿರುವ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವು ಯಾವ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ? / In which city is the Jantar Mantar observatory that has been designated as a UNESCO World Heritage Site located?

A) ನವದೆಹಲಿ / New Delhi
B) ಜೈಪುರ / Jaipur
C) ಉಜ್ಜಯಿನಿ / Ujjain
D) ವಾರಣಾಸಿ / Varanasi

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಜೈಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ ಅನ್ನು 2010 ರಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. / The Jantar Mantar in Jaipur, Rajasthan was inscribed as a UNESCO World Heritage Site in 2010.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: 2011 ರಲ್ಲಿ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಣ್ಣಾ ಹಜಾರೆ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬೃಹತ್ ಜನ ಆಂದೋಲನವು ಯಾವ ಶಾಸನದ ಜಾರಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು? / The massive 2011 civil society movement led by Anna Hazare at Jantar Mantar paved the way for the enactment of which legislation?

A) ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆ / Right to Information Act
B) ಶಿಕ್ಷಣ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆ / Right to Education Act
C) ಲೋಕಪಾಲ ಮತ್ತು ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ಕಾಯ್ದೆ / Lokpal and Lokayuktas Act
D) ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ / Consumer Protection Act

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ‘ಇಂಡಿಯಾ ಅಗೇನ್ಸ್ಟ್ ಕರಪ್ಷನ್’ ಚಳವಳಿಯ ಫಲವಾಗಿ 2013 ರಲ್ಲಿ ಲೋಕಪಾಲ ಮತ್ತು ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ಕಾಯ್ದೆ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕಾರಗೊಂಡಿತು. / The agitation led to the passage of the Lokpal and Lokayuktas Act, 2013.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ 19(3) ನೇ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಸಭೆ ಸೇರುವ ಹಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಆಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಸಮಂಜಸವಾದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಬಹುದು? 1. ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆ ಮತ್ತು ಅಖಂಡತೆ 2. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ (Public Order) 3. ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಿಂದನೆ. ಸರಿಯಾದ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ: / Under Article 19(3) of the Indian Constitution, reasonable restrictions on the right to peaceful assembly can be imposed on which of the following grounds? 1. Sovereignty and integrity of India 2. Public order 3. Contempt of court. Select the correct code:

A) 1 ಮತ್ತು 2 ಮಾತ್ರ / 1 and 2 only
B) 2 ಮತ್ತು 3 ಮಾತ್ರ / 2 and 3 only
C) 1 ಮತ್ತು 3 ಮಾತ್ರ / 1 and 3 only
D) 1, 2 ಮತ್ತು 3 / 1, 2 and 3

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವಿಧಿ 19(3) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಭೆ ಸೇರುವ ಹಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧ ವಿಧಿಸಲು ಕೇವಲ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆ-ಅಖಂಡತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆಧಾರಗಳಾಗಿವೆ. / Under Article 19(3), grounds for restriction are limited to sovereignty, integrity, and public order (Contempt of court applies to Article 19(2)).

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ‘ಮಜ್ದೂರ್ ಕಿಸಾನ್ ಶಕ್ತಿ ಸಂಘಟನೆ (MKSS) v. ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟ (2018)’ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ? / The landmark Supreme Court ruling in ‘Mazdoor Kisan Shakti Sangathan (MKSS) v. Union of India (2018)’ is primarily related to which issue?

A) ಚುನಾವಣಾ ಬಾಂಡ್‌ಗಳ ಸಿಂಧುತ್ವ / Validity of Electoral Bonds
B) ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆ ನಡೆಸುವ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು / Fundamental right to protest and hold public assemblies
C) ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಹಕ್ಕು / Right to privacy under Aadhaar
D) ರೈತರ ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆ ಖಾತರಿ / Statutory MSP guarantee for farmers

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎಂಕೆಎಸ್ಎಸ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸಂವಿಧಾನಬದ್ಧವೆಂದು ತೀರ್ಪಿತ್ತಿತು. / In the MKSS case, the Supreme Court ruled on balancing the fundamental right to protest with local residents’ peace.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲಿನ ಸೂರ್ಯ ಗಡಿಯಾರ (Sundial) ಯಾವುದು? / What is the name of the world’s largest stone sundial situated at the Jantar Mantar observatory?

A) ರಾಮ ಯಂತ್ರ / Rama Yantra
B) ಜೈ ಪ್ರಕಾಶ ಯಂತ್ರ / Jai Prakash Yantra
C) ಬೃಹತ್ ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಯಂತ್ರ / Vrihat Samrat Yantra
D) ಮಿಶ್ರ ಯಂತ್ರ / Mishra Yantra

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಜೈಪುರದ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬೃಹತ್ ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಯಂತ್ರವು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲಿನ ಸೂರ್ಯ ಗಡಿಯಾರವಾಗಿದೆ (Sundial). / The Vrihat Samrat Yantra at Jaipur’s Jantar Mantar is the largest stone sundial in the world.