ವಿಶ್ವ ರೇಬೀಸ್ ದಿನ 2026 ಮತ್ತು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೇಬೀಸ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ | World Rabies Day 2026 & National Rabies Control Programme (NRCP)

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28 ರಂದು ವಿಶ್ವ ರೇಬೀಸ್ ದಿನವನ್ನು (World Rabies Day) ರೇಬೀಸ್ ಲಸಿಕೆ ಸಂಶೋಧಿಸಿದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಲೂಯಿ ಪಾಶ್ಚರ್ (Louis Pasteur) ಅವರ ಪುಣ್ಯತಿಥಿಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. / Observed globally on September 28 commemorating the death anniversary of Louis Pasteur who developed the first rabies vaccine.
• ಕೇಂದ್ರ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೇಬೀಸ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ (NRCP) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ ಶ್ವಾನ-ಮಧ್ಯಸ್ಥ ರೇಬೀಸ್ ನಿರ್ಮೂಲನೆ (Dog-mediated Rabies Elimination by 2030) ಮಾಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು (NAPRE) ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. / Ministry of Health implements the National Action Plan for Dog Mediated Rabies Elimination (NAPRE) targeting ‘Zero Human Deaths from Dog-Mediated Rabies by 2030’.
• ರೇಬೀಸ್ ರೋಗವನ್ನು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಕಡ್ಡಾಯ ಅಧಿಸೂಚಿತ ಕಾಯಿಲೆ (Notifiable Disease) ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. / Rabies has been classified as a mandatory Notifiable Disease across India.
• ರೇಬೀಸ್ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ‘ಒನ್ ಹೆಲ್ತ್’ (One Health) ಮಾದರಿಯನ್ನು ಭಾರತ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. / India follows the integrated One Health framework linking animal welfare, vector management, and human health.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ವೈರಾಲಜಿ ಮತ್ತು ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರ (Virology): ರೇಬೀಸ್ ಎಂಬುದು ರ್ಹಾಬ್ಡೋವಿರಿಡೆ (Rhabdoviridae) ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಲಿಸ್ಸಾವೈರಸ್ (Lyssavirus) ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮಾರಕ ಝೂನೋಟಿಕ್ (Zoonotic - ಪ್ರಾಣಿಜನ್ಯ) ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇಂದ್ರ ನರಮಂಡಲದ (CNS) ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಎನ್ಸೆಫಾಲಿಟಿಸ್ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣ: ಜಲಭೀತಿ (Hydrophobia) ಮತ್ತು ಏರೋಫೋಬಿಯಾ.
• ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿಧಿಗಳು: ಸಂವಿಧಾನದ Article 47 (ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸುಧಾರಣೆ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕರ್ತವ್ಯ - DPSP) ಮತ್ತು Article 51A(g) (ಸಕಲ ಜೀವರಾಶಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ ತೋರುವುದು ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯ).
• ಶಾಸನಬದ್ಧ ಚೌಕಟ್ಟು: ಪ್ರಾಣಿ ಹಿಂಸೆ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ, 1960 (Prevention of Cruelty to Animals Act, 1960) ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಜನನ ನಿಯಂತ್ರಣ ನಿಯಮಗಳು, 2023 (Animal Birth Control Rules, 2023).
• ಪ್ರಥಮ ರೇಬೀಸ್ ಮುಕ್ತ ರಾಜ್ಯ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗೋವಾ (Goa) ರಾಜ್ಯವು ನಾಯಿಗಳ ಸಾಮೂಹಿಕ ಲಸಿಕೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ದೇಶದ ಪ್ರಥಮ ರೇಬೀಸ್ ಮುಕ್ತ ರಾಜ್ಯವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಆಚರಣಾ ದಿನ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28 / Date of observance: September 28
• ಜಾಗತಿಕ ನಿರ್ಮೂಲನಾ ಗುರಿ ವರ್ಷ: 2030 (Zero by 30) / Global target year: 2030
• ಕಾಯಿಲೆಯ ವಿಧ: 100% ಮಾರಕ ಆದರೆ 100% ಲಸಿಕೆಯಿಂದ ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದಾದ ಕಾಯಿಲೆ (100% fatal, 100% preventable).
• ನೋಡಲ್ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು: ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯ (MoHFW) ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಮತ್ತು ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಸಚಿವಾಲಯ (DAHD).

---

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ವಿಶ್ವ ರೇಬೀಸ್ ದಿನವನ್ನು (World Rabies Day) ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28 ರಂದು ಯಾರ ಜ್ಞಾಪಕಾರ್ಥವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ? / In memory of whom is World Rabies Day observed globally every year on September 28?

A) ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಜೆನ್ನರ್ / Edward Jenner
B) ಲೂಯಿ ಪಾಶ್ಚರ್ / Louis Pasteur
C) ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ / Alexander Fleming
D) ರಾಬರ್ಟ್ ಕೋಚ್ / Robert Koch

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಪ್ರಥಮ ರೇಬೀಸ್ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಲೂಯಿ ಪಾಶ್ಚರ್ ಅವರ ಪುಣ್ಯತಿಥಿಯ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 1895) ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. / World Rabies Day marks the death anniversary of French microbiologist Louis Pasteur, who developed the first efficacious rabies vaccine.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಾಯಿಗಳಿಂದ ಹರಡುವ ರೇಬೀಸ್‌ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮಾನವ ಸಾವುಗಳನ್ನು ಶೂನ್ಯಕ್ಕಿಳಿಸಲು (Zero Human Deaths) ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರಿ ವರ್ಷ ಯಾವುದು? / What is the target year set under India’s National Action Plan for Dog Mediated Rabies Elimination (NAPRE)?

A) 2025
B) 2028
C) 2030
D) 2035

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): WHO, WOAH ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ NAPRE ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರ 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ ಶ್ವಾನ-ಮಧ್ಯಸ್ಥ ರೇಬೀಸ್ ಸಾವುಗಳನ್ನು ಶೂನ್ಯಕ್ಕಿಳಿಸುವ (Zero by 30) ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ. / India’s NAPRE aligns with the global target to achieve zero human deaths from dog-mediated rabies by 2030.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ರೇಬೀಸ್ ಕಾಯಿಲೆಯು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಜೀವಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಯಾವ ಅಂಗವ್ಯೂಹದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ? / Rabies is caused by which pathogen and primarily targets which organ system in the human body?

A) ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ; ಉಸಿರಾಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ / Bacteria; Respiratory system
B) ಲಿಸ್ಸಾವೈರಸ್ (Lyssavirus); ಕೇಂದ್ರ ನರಮಂಡಲ (Central Nervous System)
C) ಪ್ರೋಟೋಜೋವಾ; ಜೀರ್ಣಾಂಗ ವ್ಯೂಹ / Protozoa; Digestive system
D) ಶಿಲೀಂಧ್ರ; ರಕ್ತ ಪರಿಚಲನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ / Fungus; Circulatory system

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ರೇಬೀಸ್ ಎಂಬುದು ರ್ಹಾಬ್ಡೋವಿರಿಡೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಲಿಸ್ಸಾವೈರಸ್ (ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ವೈರಸ್) ನಿಂದ ಹರಡುವ ರೋಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕೇಂದ್ರ ನರಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಮೆದುಳನ್ನು ಬಾಧಿಸುತ್ತದೆ. / Rabies is an acute viral disease caused by Lyssavirus (family Rhabdoviridae), leading to progressive and fatal encephalomyelitis of the Central Nervous System.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ನಾಯಿಗಳ ಕಡಿತದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ರೇಬೀಸ್ ಸೋಂಕಿನ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಲಕ್ಷಣ ಯಾವುದು? / Which of the following is considered a pathognomonic clinical symptom in encephalitic human rabies?

A) ಜಲಭೀತಿ (Hydrophobia - ನೀರನ್ನು ಕಂಡರೆ ಭಯ) / Hydrophobia
B) ಕೀಲು ನೋವು / Joint pain
C) ರಾತ್ರಿ ಕುರುಡುತನ / Night blindness
D) ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಕೆಂಪು ಕಲೆಗಳು / Skin rashes

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಗಂಟಲಿನ ನರಗಳ ಸೆಳೆತದಿಂದಾಗಿ ನೀರು ಕುಡಿಯಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಕಂಡರೆ ಆತಂಕ ಉಂಟಾಗುವುದು (ಹೈಡ್ರೋಫೋಬಿಯಾ) ರೇಬೀಸ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. / Hydrophobia (fear of water due to involuntary pharyngeal spasms while swallowing) is the hallmark symptom of furious rabies.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಲಸಿಕಾ ಆಂದೋಲನದ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ದೇಶದ ಪ್ರಥಮ ‘ರೇಬೀಸ್ ಮುಕ್ತ ರಾಜ್ಯ’ (First Rabies-Controlled/Free State) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಜ್ಯ ಯಾವುದು? / Which Indian State earned recognition as the country’s first Rabies-Controlled State through systematic canine vaccination?

A) ಕೇರಳ / Kerala
B) ಸಿಕ್ಕಿಂ / Sikkim
C) ಗೋವಾ / Goa
D) ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ / Himachal Pradesh

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯವು ಮಿಷನ್ ರೇಬೀಸ್ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 70 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಾಯಿಗಳಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿ ಲಸಿಕೆ ನೀಡಿ ಮಾನವ ರೇಬೀಸ್ ಸಾವುಗಳನ್ನು ಶೂನ್ಯಕ್ಕಿಳಿಸಿ ಮೊದಲ ರೇಬೀಸ್ ಮುಕ್ತ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. / Goa became India’s first State to report zero indigenous human rabies deaths through sustained mass canine vaccination and surveillance.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನನ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಲಸಿಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಂತಾನಹರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ‘ಪ್ರಾಣಿ ಜನನ ನಿಯಂತ್ರಣ ನಿಯಮಗಳು, 2023’ (ABC Rules, 2023) ಯಾವ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ? / Under which statutory Act are the Animal Birth Control (ABC) Rules, 2023 notified in India?

A) ಪರಿಸರ (ಸಂರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 1986 / Environment (Protection) Act, 1986
B) ಪ್ರಾಣಿ ಹಿಂಸೆ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ, 1960 (PCA Act, 1960) / Prevention of Cruelty to Animals Act, 1960
C) ವನ್ಯಜೀವಿ (ಸಂರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 1972 / Wildlife (Protection) Act, 1972
D) ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆ / Indian Penal Code

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಪ್ರಾಣಿ ಹಿಂಸೆ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ 1960 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 38 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿ ಜನನ ನಿಯಂತ್ರಣ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. / The Animal Birth Control Rules, 2023 were framed under Section 38 of the Prevention of Cruelty to Animals Act, 1960.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ರೇಬೀಸ್ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ನೀತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: / Consider the following statements regarding rabies prevention and health policy:
1. ರೇಬೀಸ್ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ರೋಗವು ಬಹುತೇಕ 100% ಮಾರಕವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಸೂಕ್ತ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯ ಲಸಿಕೆಯಿಂದ 100% ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದಾಗಿದೆ. / Rabies is nearly 100% fatal once clinical symptoms appear, but 100% preventable through prompt post-exposure prophylaxis (PEP).
2. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರೇಬೀಸ್ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯ ಅಧಿಸೂಚಿತ ಕಾಯಿಲೆ (Notifiable Disease) ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. / Rabies has been designated as a mandatory Notifiable Disease across Indian States and UTs.
3. ನಾಯಿ ಕಚ್ಚಿದ ತಕ್ಷಣ ಗಾಯಕ್ಕೆ ಕಾರದ ಪುಡಿ, ಅರಿಶಿನ ಅಥವಾ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಹಚ್ಚುವುದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿದೆ. / Applying chili powder, plant juices, or lime directly to an animal bite wound is medically recommended.

ಮೇಲಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸರಿಯಾಗಿದೆ? / Which of the statements given above is/are correct?

A) 1 ಮತ್ತು 2 ಮಾತ್ರ / 1 and 2 only
B) 2 ಮತ್ತು 3 ಮಾತ್ರ / 2 and 3 only
C) 1 ಮತ್ತು 3 ಮಾತ್ರ / 1 and 3 only
D) 1, 2 ಮತ್ತು 3 / 1, 2 and 3

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹೇಳಿಕೆ 1 ಮತ್ತು 2 ಸರಿಯಾಗಿವೆ. ಹೇಳಿಕೆ 3 ತಪ್ಪಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾಯಿ ಕಚ್ಚಿದ ತಕ್ಷಣ ಗಾಯವನ್ನು ಹರಿಯುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಾಬೂನಿನಿಂದ ಕನಿಷ್ಠ 15 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆಯಬೇಕು; ಕಾರ ಅಥವಾ ಅರಿಶಿನ ಹಚ್ಚುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. / Statements 1 and 2 are correct. Statement 3 is incorrect as bite wounds must be washed immediately under running water with soap for at least 15 minutes without applying irritating irritants.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ಜನರ ಆಹಾರ ಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಜೀವನ ಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕರ್ತವ್ಯವೆಂದು ಸಾರುತ್ತದೆ? / Which Article of the Constitution directs the State to regard the raising of nutrition, living standards, and the improvement of public health as its primary duties?

A) Article 39A
B) Article 43
C) Article 47
D) Article 50

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳ (DPSP) 47 ನೇ ವಿಧಿಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಕರ್ತವ್ಯವೆಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. / Article 47 directs the State to endeavor to improve public health as among its primary responsibilities.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಮಾನವ ಆರೋಗ್ಯ, ಪ್ರಾಣಿ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾಡುವ ಜಾಗತಿಕ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಹೆಸರೇನು? / What is the name of the collaborative, multisectoral, and transdisciplinary approach linking human, animal, and environmental health?

A) ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಗ್ರಿಡ್ / Ayushman Grid
B) ಒನ್ ಹೆಲ್ತ್ (One Health Approach) / One Health
C) ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕೇರ್ ಮಿಷನ್ / Global Care Mission
D) ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಹೆಲ್ತ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ / Integrated Health Network

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ರೇಬೀಸ್ ನಂತಹ ಝೂನೋಟಿಕ್ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಮಾನವ, ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ‘ಒನ್ ಹೆಲ್ತ್’ (One Health) ತತ್ವವನ್ನು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. / The One Health approach recognizes that the health of people is closely connected to the health of animals and our shared environment.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಹೇಳಿಕೆ (A) ಮತ್ತು ಕಾರಣ (R) ಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ / Consider the following Assertion (A) and Reason (R):
ಹೇಳಿಕೆ (A): ಬೀದಿ ನಾಯಿಗಳ ಸಾಮೂಹಿಕ ಲಸಿಕೀಕರಣವು (Mass Dog Vaccination) ಮಾನವರಲ್ಲಿ ರೇಬೀಸ್ ರೋಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ವೆಚ್ಚ-ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. / Assertion (A): Mass dog vaccination is the single most cost-effective and sustainable strategy to prevent human rabies.
ಕಾರಣ (R): ಮಾನವರಲ್ಲಿ ರೇಬೀಸ್ ಸೋಂಕಿನ ಶೇಕಡಾ 99% ಪ್ರಕರಣಗಳು ನಾಯಿಗಳ ಕಡಿತದಿಂದಲೇ ನೇರವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತವೆ. / Reason (R): Domestic and stray dogs serve as the main reservoir host, transmitting over 99% of all rabies infections to humans.

A) (A) ಮತ್ತು (R) ಎರಡೂ ಸರಿ, ಮತ್ತು (R) ಎಂಬುದು (A) ಗೆ ಸರಿಯಾದ ವಿವರಣೆಯಾಗಿದೆ. / Both (A) and (R) are true, and (R) is the correct explanation of (A).
B) (A) ಮತ್ತು (R) ಎರಡೂ ಸರಿ, ಆದರೆ (R) ಎಂಬುದು (A) ಗೆ ಸರಿಯಾದ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲ. / Both (A) and (R) are true, but (R) is not the correct explanation of (A).
C) (A) ಸರಿ, ಆದರೆ (R) ತಪ್ಪು. / (A) is true, but (R) is false.
D) (A) ತಪ್ಪು, ಆದರೆ (R) ಸರಿ. / (A) is false, but (R) is true.

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ನಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 70% ರಷ್ಟು ಲಸಿಕೀಕರಣ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು (Herd Immunity) ತಲುಪಿದರೆ ವೈರಸ್ ಪ್ರಸರಣ ಸರಪಳಿ ಮುರಿದುಬಿದ್ದು ಮಾನವ ಸಾವುಗಳು ತಾನಾಗಿಯೇ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. / Vaccinating 70% of dogs in an endemic area breaks the transmission cycle, effectively protecting both canine and human populations.

---