ಸಂಡೂರಿನ ಉಮಾಬಾಯಿ ಅವರಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕರಕುಶಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-2025 | National Handicraft Award to Umabai

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಜವಳಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕರಕುಶಲ ಕಲೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಯುಕ್ತರ ಕಚೇರಿಯು (DC Handicrafts) ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ 2025ನೇ ಸಾಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕರಕುಶಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಂಡೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಉಮಾಬಾಯಿ ಅವರು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
• ಉಮಾಬಾಯಿ ಅವರು ಆರ್ಟಿಸ್ಟಿಕ್ ಟೆಕ್ಸ್‌ಟೈಲ್ (Artistic Textile) ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕರಕುಶಲ ಕಲೆಯಾದ ಸಂಡೂರು ಲಂಬಾಣಿ ಕಸೂತಿ ಕಲೆಗಾಗಿ ಈ ಅತ್ಯುನ್ನತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ಕರಕುಶಲ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ 27ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿರುವ ಉಮಾಬಾಯಿ ಅವರು, ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಂಜಾರ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ಸಂಡೂರು ಕುಶಲ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರದ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೂರಾರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಈ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ಉಮಾಬಾಯಿ ಅವರು ತಯಾರಿಸಿದ ಹಲವು ಕರಕುಶಲ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಕೌಶಲಕ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಸಂಡೂರು ಲಂಬಾಣಿ ಕಸೂತಿ ಮತ್ತು ಜಿಐ ಟ್ಯಾಗ್: ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಡೂರು ಲಂಬಾಣಿ ಕಸೂತಿ ಕಲೆಗೆ (Sandur Lambani Embroidery) ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 2010ರಲ್ಲಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ (GI Tag) ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿದೆ.
• ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 1999: ಸರಕುಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳ (ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ 1999ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕರಕುಶಲ ಕಲೆಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಭಾರತದ ಜಿಐ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಿ (GI Registry): ದೇಶದ ಪ್ರಧಾನ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳ ನೋಂದಣಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯವು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಚೆನ್ನೈ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ.
• ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಕುಶಲ ಪರಂಪರೆ: ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಮರದ ಗೊಂಬೆಗಳು (2005), ಮೈಸೂರು ಸಿಲ್ಕ್ (2005), ಕಿನ್ನಾಳ ಗೊಂಬೆಗಳು (2012), ಇಳಕಲ್ ಸೀರೆಗಳು (2006) ಮತ್ತು ನವಲಗುಂದ ಜಮಖಾನೆಗಳು (2011) ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಜಿಐ ಟ್ಯಾಗ್ ಪಡೆದ ಕರಕುಶಲ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿವೆ.
• ಲಂಬಾಣಿ / ಬಂಜಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ: ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಬಟ್ಟೆ, ಕನ್ನಡಿ ಚೂರುಗಳು (Mirrors), ಕವಡೆಗಳು (Cowrie shells) ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಹೊಲಿಗೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಜಾನಪದ ಕರಕುಶಲ ಕಲೆಯಾಗಿದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹೆಸರು: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕರಕುಶಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (National Handicraft Award) 2025.
• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು: ಉಮಾಬಾಯಿ (ಸಂಡೂರು, ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ).
• ವಿಭಾಗ: ಆರ್ಟಿಸ್ಟಿಕ್ ಟೆಕ್ಸ್‌ಟೈಲ್ (Artistic Textile).
• ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರ: ಸಂಡೂರು ಲಂಬಾಣಿ ಕಸೂತಿ (Sandur Lambani Embroidery).
• ಸಂಡೂರು ಲಂಬಾಣಿ ಕಸೂತಿ ಜಿಐ ಟ್ಯಾಗ್ ವರ್ಷ: 2010.
• ನೋಡಲ್ ಸಚಿವಾಲಯ: ಜವಳಿ ಸಚಿವಾಲಯ (Ministry of Textiles, GoI).

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: 2025ನೇ ಸಾಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕರಕುಶಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಭಾಜನರಾದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಕುಶಲ ಕಲಾವಿದೆ ಯಾರು? / Who among the following artisans from Karnataka has been selected for the National Handicraft Award 2025?

A) ಕಮಲಮ್ಮ / Kamalamma
B) ಉಮಾಬಾಯಿ / Umabai
C) ರುಕ್ಮಿಣಿ ದೇವಿ / Rukmini Devi
D) ಮಂಜುಳಾ ರಾವ್ / Manjula Rao

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೇಂದ್ರ ಜವಳಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ನೀಡುವ 2025ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಸಂಡೂರಿನ ಉಮಾಬಾಯಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಉಮಾಬಾಯಿ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಯಾವ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಂಡೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನವರು? / To which district of Karnataka does National Awardee Umabai of Sandur taluk belong?

A) ಕಲಬುರಗಿ / Kalaburagi
B) ಧಾರವಾಡ / Dharwad
C) ಬಳ್ಳಾರಿ / Ballari
D) ಕೊಪ್ಪಳ / Koppal

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂಡೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಪ್ರಸಿದ್ಧ ‘ಸಂಡೂರು ಲಂಬಾಣಿ ಕಸೂತಿ’ ಕಲೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ (GI Tag) ಮಾನ್ಯತೆ ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯಿತು? / In which year was the Geographical Indication (GI) tag granted to Sandur Lambani Embroidery?

A) 2010
B) 2005
C) 2015
D) 2018

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂಡೂರು ಲಂಬಾಣಿ ಕಸೂತಿ ಕಲೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ 2010ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜಿಐ ಟ್ಯಾಗ್ (GI Tag) ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಸಂಡೂರು ಲಂಬಾಣಿ ಕಸೂತಿ ಕಲೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಳಗಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸರಿಯಾಗಿದೆ? / Which of the following is a characteristic feature of Sandur Lambani embroidery?

A) ಕೇವಲ ಶುದ್ಧ ರೇಷ್ಮೆ ದಾರ ಮತ್ತು ಬಂಗಾರದ ಜರಿ ಬಳಕೆ / Use of only silk threads and pure gold zari
B) ಕನ್ನಡಿ ಮತ್ತು ಕವಡೆಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧಿಸುವುದು / Strict prohibition on using mirrors or cowrie shells
C) ಗ್ರೀಕ್ ಮಾದರಿಯ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಚಿತ್ರಗಳು / Pure Greek geometric architectural motifs
D) ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಬಟ್ಟೆ ಚೂರುಗಳು, ಕನ್ನಡಿಗಳು, ಕವಡೆಗಳು ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಹೊಲಿಗೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ / Combination of colourful fabric patches, mirrors, cowrie shells, and intricate stitch patterns

ಉತ್ತರ: D / Answer: D

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಲಂಬಾಣಿ ಕಸೂತಿಯು ಗಾಢ ವರ್ಣದ ಬಟ್ಟೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕನ್ನಡಿಗಳು, ಕವಡೆಗಳು, ಮಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಹೊಲಿಗೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಅಪರೂಪದ ಕಲೆಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳನ್ನು (GI Tags) ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿಸುವ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಕಾಯ್ದೆ ಯಾವುದು? / Which statutory Act governs the registration and protection of Geographical Indications in India?

A) ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ, 1957 / Copyright Act, 1957
B) ಸರಕುಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳ (ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 1999 / Geographical Indications of Goods (Registration and Protection) Act, 1999
C) ಪೇಟೆಂಟ್ ಕಾಯ್ದೆ, 1970 / Patents Act, 1970
D) ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 2000 / Designs Act, 2000

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸರಕುಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳ (ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 1999 ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಿಐ ಟ್ಯಾಗ್ ನೀಡಲು ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳ ನೋಂದಣಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯವು (GI Registry) ಯಾವ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ? / Where is the main Geographical Indications Registry (GI Registry) located in India?

A) ನವದೆಹಲಿ / New Delhi
B) ಬೆಂಗಳೂರು / Bengaluru
C) ಚೆನ್ನೈ / Chennai
D) ಹೈದರಾಬಾದ್ / Hyderabad

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪ್ರಧಾನ ಜಿಐ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕರಕುಶಲ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕರಕುಶಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಾವ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯವು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುತ್ತದೆ? / Which Union Ministry confers the National Handicrafts Awards?

A) ಕೇಂದ್ರ ಜವಳಿ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Textiles
B) ಕೇಂದ್ರ ಕೃಷಿ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Agriculture
C) ಕೇಂದ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Education
D) ಕೇಂದ್ರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Culture

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೇಂದ್ರ ಜವಳಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕರಕುಶಲ ಕಲೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಯುಕ್ತರ ಕಚೇರಿಯು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಕೇಂದ್ರ ಕರಕುಶಲ ಕಲೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಯುಕ್ತರ (DC Handicrafts) ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಎಲ್ಲಿದೆ? / Where is the headquarters of the Development Commissioner (Handicrafts) located?

A) ಮುಂಬೈ / Mumbai
B) ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ / Kolkata
C) ಜೈಪುರ / Jaipur
D) ನವದೆಹಲಿ / New Delhi

ಉತ್ತರ: D / Answer: D

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೇಂದ್ರ ಜವಳಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಡಿಸಿ ಹ್ಯಾಂಡಿಕ್ರಾಫ್ಟ್ಸ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ (GI Tag) ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಉತ್ಪನ್ನ ಯಾವುದು? / Which was the first product from Karnataka to receive a Geographical Indication (GI) tag?

A) ಮೈಸೂರು ಸಿಲ್ಕ್ (Mysore Silk) / Mysore Silk
B) ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಆಟಿಕೆಗಳು / Channapatna Toys
C) ಇಳಕಲ್ ಸೀರೆ / Ilkal Saree
D) ಧಾರವಾಡ ಪೇಡ / Dharwad Peda

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): 2005-06ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಸಿಲ್ಕ್ ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ಜಿಐ ಟ್ಯಾಗ್ ಪಡೆದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಐ ಟ್ಯಾಗ್ ಪಡೆದ ಕರಕುಶಲ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಜಿಲ್ಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ: 1. ಕಿನ್ನಾಳ ಗೊಂಬೆಗಳು, 2. ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಬೊಂಬೆಗಳು, 3. ಸಂಡೂರು ಲಂಬಾಣಿ ಕಸೂತಿ, 4. ನವಲಗುಂದ ಜಮಖಾನೆ / Match the GI craft products: 1. Kinhal Toys, 2. Channapatna Toys, 3. Sandur Lambani Embroidery, 4. Navalgund Durries

A) 1-C, 2-A, 3-D, 4-B
B) 1-B, 2-C, 3-A, 4-D
C) 1-A, 2-B, 3-C, 4-D
D) 1-D, 2-A, 3-B, 4-C

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕಿನ್ನಾಳ ಗೊಂಬೆಗಳು (ಕೊಪ್ಪಳ), ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಆಟಿಕೆಗಳು (ರಾಮನಗರ), ಸಂಡೂರು ಲಂಬಾಣಿ ಕಸೂತಿ (ಬಳ್ಳಾರಿ), ಮತ್ತು ನವಲಗುಂದ ಜಮಖಾನೆ (ಧಾರವಾಡ).