ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಗಾಯಕ ವಿಜಯ ಕೋಪರಕರ ಅವರಿಗೆ ಉಸ್ತಾದ್ ಹಮೀದ್ ಖಾನ್ ಸಂಗೀತ ಸಾಧಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | Ustad Hameed Khan Award

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಧಾರವಾಡದ ‘ಕಲಾ ಸಂವಹನ ಟ್ರಸ್ಟ್’ ವತಿಯಿಂದ ನೀಡಲಾಗುವ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸೀತಾರ್ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಉಸ್ತಾದ್ ಹಮೀದ್ ಖಾನ್ ಸಂಗೀತ ಸಾಧಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಖ್ಯಾತ ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯಕ ವಿಜಯ ಕೋಪರಕರ (Vijay Koparkar) ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. / Renowned Hindustani classical vocalist Vijay Koparkar has been chosen for the Ustad Hameed Khan Sangeet Sadhak Award instituted by Kala Samvahana Trust, Dharwad.
• ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ₹25 ಸಾವಿರ ನಗದು ಬಹುಮಾನ ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. / The felicitation package includes a cash award of Rs 25,000 along with a citation memento.
• ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31 ರಂದು ಧಾರವಾಡದ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘದ ಪಾಟೀಲ ಪುಟ್ಟಪ್ಪ ಸಭಾಭವನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಉಸ್ತಾದ್ ಹಮೀದ್ ಖಾನ್‌ರ 6ನೇ ಸಂಸ್ಮರಣಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಗುವುದು. / The decoration will be presented on October 31 at the Patil Puttappa Hall of Karnataka Vidyavardhaka Sangha during the 6th remembrance meet.
• ಧಾರವಾಡ ನಗರವು ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಗ್ವಾಲಿಯರ್, ಕಿರಾನ ಮತ್ತು ಜೈಪುರ-ಅತ್ರೌಲಿ ಘರಾಣೆಗಳ ಮಹಾನ್ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. / Dharwad holds immense cultural stature in the classical music world, having nurtured maestros across Kirana, Gwalior, and Jaipur gharanas.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಧಾರವಾಡದ ಸಂಗೀತ ದಿಗ್ಗಜರು: ಭಾರತರತ್ನ ಪಂಡಿತ್ ಭೀಮಸೇನ್ ಜೋಶಿ, ಗಂಗೂಬಾಯಿ ಹಾನಗಲ್, ಪಂಡಿತ್ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮನ್ಸೂರ್, ಪಂಡಿತ್ ಬಸವರಾಜ ರಾಜಗುರು ಮತ್ತು ಕುಮಾರ ಗಂಧರ್ವರು ಧಾರವಾಡ-ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ವಲಯದ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವರು. / Dharwad is celebrated as the crucible of music stalwarts including Bharat Ratna Pt. Bhimsen Joshi, Gangubai Hangal, Pt. Mallikarjun Mansur, and Pt. Basavaraj Rajguru.
• ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ (Sangeet Natak Akademi): ಭಾರತದ ಪ್ರದರ್ಶಕ ಕಲೆಗಳ ಅತ್ಯುನ್ನತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯಾಗಿದ್ದು, 1953 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. / Sangeet Natak Akademi was established in 1953 under the Ministry of Culture.
• ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘ: ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ 1890 ರಲ್ಲಿ ಆರ್.ಎಚ್. ದೇಶಪಾಂಡೆ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. / Karnataka Vidyavardhaka Sangha was established at Dharwad in 1890 by R.H. Deshpande.
• ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ: ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಶಾಖೆಗಳು; ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಾಚೀನ ಮೂಲವು ಸಾಮವೇದದಲ್ಲಿದೆ (Samaveda). / Indian classical music traces its foundations to the Samaveda, branching into Hindustani and Carnatic traditions.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು: ಪಂಡಿತ್ ವಿಜಯ ಕೋಪರಕರ. / Awardee: Pt. Vijay Koparkar.
• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹೆಸರು: ಉಸ್ತಾದ್ ಹಮೀದ್ ಖಾನ್ ಸಂಗೀತ ಸಾಧಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. / Award: Ustad Hameed Khan Sangeet Sadhak Award.
• ಪ್ರದಾನ ಸ್ಥಳ: ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘ, ಧಾರವಾಡ. / Venue: Karnataka Vidyavardhaka Sangha, Dharwad.
• ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ: ರವೀಂದ್ರ ಭವನ್, ನವದೆಹಲಿ. / SNA HQ: Rabindra Bhavan, New Delhi.

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಧಾರವಾಡದ ಕಲಾ ಸಂವಹನ ಟ್ರಸ್ಟ್ ನೀಡುವ ‘ಉಸ್ತಾದ್ ಹಮೀದ್ ಖಾನ್ ಸಂಗೀತ ಸಾಧಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಗಾಯಕರು ಯಾರು? / Who among the following Hindustani classical vocalists was selected for the Ustad Hameed Khan Award in Dharwad?

A) ಪಂ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಕುಮಾರ್ / Pt. Venkatesh Kumar
B) ಪಂ. ವಿಜಯ ಕೋಪರಕರ / Pt. Vijay Koparkar
C) ಪಂ. ಕೈವಲ್ಯಕುಮಾರ್ ಗುರವ / Pt. Kaivalyakumar Gurav
D) ಪಂ. ಜಯತೀರ್ಥ ಮೇವುಂಡಿ / Pt. Jayateerth Mevundi

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಗಾಯಕ ವಿಜಯ ಕೋಪರಕರ ಅವರಿಗೆ ಉಸ್ತಾದ್ ಹಮೀದ್ ಖಾನ್ ಸಂಗೀತ ಸಾಧಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿದೆ. Pt. Vijay Koparkar was chosen for the award.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ, ನಾಡು-ನುಡಿ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ 1890 ರಲ್ಲಿ ‘ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘ’ವನ್ನು ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವರು ಯಾರು? / Who founded the Karnataka Vidyavardhaka Sangha at Dharwad in 1890?

A) ಆಲೂರು ವೆಂಕಟರಾವ್ / Aluru Venkata Rao
B) ಆರ್.ಎಚ್. ದೇಶಪಾಂಡೆ / R.H. Deshpande
C) ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ / Deputy Channabasappa
D) ಪಾಟೀಲ ಪುಟ್ಟಪ್ಪ / Patil Puttappa

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1890 ರಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘವನ್ನು ಆರ್.ಎಚ್. ದೇಶಪಾಂಡೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. R.H. Deshpande founded Karnataka Vidyavardhaka Sangha in 1890.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಧಾರವಾಡದ ಖ್ಯಾತ ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಗಾಯಕರಾದ ಪಂಡಿತ್ ಭೀಮಸೇನ್ ಜೋಶಿ ಅವರಿಗೆ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ‘ಭಾರತರತ್ನ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಲಭಿಸಿತು? / In which year was Bharat Ratna conferred upon Hindustani maestro Pandit Bhimsen Joshi?

A) 1999
B) 2001
C) 2008
D) 2014

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಪಂಡಿತ್ ಭೀಮಸೇನ್ ಜೋಶಿ ಅವರಿಗೆ 2008 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು (2009ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದಾನ). Pt. Bhimsen Joshi received the Bharat Ratna in 2008.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಉಗಮ ಮತ್ತು ಸ್ವರಗಳ ಮೂಲವು ಯಾವ ವೇದದಲ್ಲಿದೆ? / The roots of Indian classical music and musical notes are traced back to which Veda?

A) ಋಗ್ವೇದ / Rigveda
B) ಯಜುರ್ವೇದ / Yajurveda
C) ಸಾಮವೇದ / Samaveda
D) ಅಥರ್ವಣವೇದ / Atharvaveda

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಮೂಲ ಗಾಯನ ಪರಂಪರೆ ಸಾಮವೇದದಲ್ಲಿದೆ (Samaveda). Indian classical music originates from the Samaveda.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರದರ್ಶಕ ಕಲೆಗಳ ಉನ್ನತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ‘ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ’ ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು? / In which year was India’s apex national academy for performing arts, the Sangeet Natak Akademi, established?

A) 1950
B) 1953
C) 1954
D) 1958

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೇಂದ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ (ಈಗ ಸಂಸ್ಕೃತಿ) ಸಚಿವಾಲಯವು 1953 ರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. Sangeet Natak Akademi was established in 1953.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಯಾವುದು? / Which is the highest state music honour conferred by the Government of Karnataka in classical music?

A) ಪಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ / Pampa Prashasti
B) ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಪ್ರಶಸ್ತಿ / Kumaravyasa Prashasti
C) ಕನಕ ಪುರಂದರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ / Kanaka Purandara Prashasti
D) ದಾನಚಿಂತಾಮಣಿ ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ / Attimabbe Prashasti

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಸಾಧಕರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಕನಕ ಪುರಂದರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ. Kanaka Purandara Prashasti is the apex state music award.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ‘ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಪಿತಾಮಹ’ ಎಂದು ಯಾರನ್ನು ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ? / Who is revered as the ‘Pitamaha’ (Father) of Carnatic Music?

A) ತ್ಯಾಗರಾಜರು / Tyagaraja
B) ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರ್ / Muthuswami Dikshitar
C) ಪುರಂದರದಾಸರು / Purandara Dasa
D) ಕನಕದಾಸರು / Kanaka Dasa

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಚೌಕಟ್ಟು ನೀಡಿದ ಪುರಂದರದಾಸರನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಪಿತಾಮಹ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. Purandara Dasa is revered as Karnataka Sangeetha Pitamaha.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಗಂಗೂಬಾಯಿ ಹಾನಗಲ್ ಅವರು ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಕಿರಾನ ಘರಾಣೆಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 2. ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು 1949 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. / Consider the statements: 1. Gangubai Hangal belonged to the Kirana gharana of Hindustani classical music. 2. Karnatak University at Dharwad was established in 1949. Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ / Both 1 and 2
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಗಂಗೂಬಾಯಿ ಹಾನಗಲ್ ಕಿರಾನ ಘರಾಣೆಯ ದಿಗ್ಗಜರಾಗಿದ್ದು (ಹೇಳಿಕೆ 1 ಸರಿ), ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ 1949 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು (ಹೇಳಿಕೆ 2 ಸರಿ). Both statements are accurate.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ‘ಸೀತಾರ್ ಮಾಂತ್ರಿಕ’ ಉಸ್ತಾದ್ ಹಮೀದ್ ಖಾನ್ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತದ ಯಾವ ವಾದ್ಯ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದ್ದರು? / In which musical instrument did the maestro Ustad Hameed Khan excel?

A) ತಬಲಾ / Tabla
B) ಸರೋದ್ / Sarod
C) ಸಿತಾರ್ / Sitar
D) ಸಂತೂರ್ / Santoor

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಉಸ್ತಾದ್ ಹಮೀದ್ ಖಾನ್ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಿತಾರ್ (Sitar) ವಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. Ustad Hameed Khan was an eminent Sitar maestro.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯು ನವದೆಹಲಿಯ ಯಾವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭವನದಲ್ಲಿದೆ? / In which landmark complex in New Delhi is the Sangeet Natak Akademi headquartered?

A) ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಭವನ / Shastri Bhawan
B) ರವೀಂದ್ರ ಭವನ / Rabindra Bhavan
C) ನಿರ್ಮಾಣ ಭವನ / Nirman Bhawan
D) ಪ್ರಗತಿ ಮೈದಾನ / Pragati Maidan

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಗಳು ನವದೆಹಲಿಯ ರವೀಂದ್ರ ಭವನದಲ್ಲಿವೆ (Rabindra Bhavan). Located at Rabindra Bhavan, New Delhi.