ಗ್ರಾಮೀಣ ಎಐ ಸಾಧನೆಗೆ ರೋಹಿಣಿ ನಯ್ಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಘೋಷಣೆ | Rohini Nayyar Prize for Rural Development and AI

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅನುಪಮ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸಾಧಕರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ‘ರೋಹಿಣಿ ನಯ್ಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (Rohini Nayyar Prize) ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31ರಂದು ನವದೆಹಲಿಯ ಇಂಡಿಯಾ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ (IIC) ನಡೆಯಲಿದೆ. / The annual Rohini Nayyar Prize for Outstanding Contribution to Rural Development will be presented on October 31 at India International Centre, New Delhi.
• ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು (AI) ಹೇಗೆ ಬಳಸಬೇಕೆಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಶಾಲೆಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕಲಿಸಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ರಾಂತಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಸಾಧಕರೊಬ್ಬರಿಗೆ ಈ ಬಾರಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಂದಿದೆ. / The prize recognizes a grassroots changemaker from Uttarakhand who trained rural school students to leverage Artificial Intelligence (AI) on smartphones.
• ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಫಲಕ ಮತ್ತು ಬರೋಬ್ಬರಿ ₹10 ಲಕ್ಷ ನಗದು ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. / The honor carries a citation, trophy, and a cash award of ₹10 lakh.
• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನೀತಿ ಆಯೋಗದ ಮಾಜಿ ಸಿಇಒ ಹಾಗೂ ಜಿ20 ಶೇರ್ಪಾ ಅಮಿತಾಭ್ ಕಾಂತ್ (Amitabh Kant) ಅವರು ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ರೋಹಿಣಿ ನಯ್ಯರ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ದೀಪಕ್ ನಯ್ಯರ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. / Former NITI Aayog CEO and G20 Sherpa Amitabh Kant will be the chief guest, announced Foundation Chairman Deepak Nayyar.
• ಖ್ಯಾತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಡಾ. ರೋಹಿಣಿ ನಯ್ಯರ್ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು 40 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮಾಜ ಪರಿವರ್ತಕರಿಗೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನೀಡಲಾಗುವ ಉನ್ನತ ಪುರಸ್ಕಾರವಾಗಿದೆ. / Instituted in memory of prominent economist Dr. Rohini Nayyar, this prize honors transformative innovators under 40 years of age working in rural India.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಡಾ. ರೋಹಿಣಿ ನಯ್ಯರ್: ಇವರು ಭಾರತದ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ (Planning Commission) ಹಿರಿಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದು, ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತರಿ ಯೋಜನೆ (MGNREGA) ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಗ್ರಾಮ ಸಡಕ್ ಯೋಜನೆ (PMGSY) ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. / Dr. Rohini Nayyar was an eminent economist and Principal Adviser at the Planning Commission, instrumental in shaping landmark rural schemes like MGNREGA and PMGSY.
• ಸಂವಿಧಾನದ 40ನೇ ವಿಧಿ (Article 40 - DPSP): ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳ ಸಂಘಟನೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಆಡಳಿತ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. / Article 40 directs the State to organize village panchayats and endow them with powers as units of self-government.
• ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: ‘ಭಾರತ್ ನೆಟ್’ (BharatNet) ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ 2.5 ಲಕ್ಷ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳಿಗೆ ಹೈಸ್ಪೀಡ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸಂಪರ್ಕ ಒದಗಿಸಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. / BharatNet project aims to provide optical fibre high-speed broadband to all gram panchayats to bridge the rural-urban digital divide.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹೆಸರು: ರೋಹಿಣಿ ನಯ್ಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ).
• ನಗದು ಬಹುಮಾನ: ₹10 ಲಕ್ಷ.
• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31, ನವದೆಹಲಿ.
• ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿ: ಅಮಿತಾಭ್ ಕಾಂತ್ (ಮಾಜಿ ಸಿಇಒ, ನೀತಿ ಆಯೋಗ).
• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಕ್ಷೇತ್ರ: ಗ್ರಾಮೀಣ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಮೂಲಕ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ತರಬೇತಿ.

---

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಗುವ ‘ರೋಹಿಣಿ ನಯ್ಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ಯು ಎಷ್ಟು ನಗದು ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ? / What is the cash prize carried by the Rohini Nayyar Prize for Rural Development?

A) ₹5 ಲಕ್ಷ / ₹5 lakh
B) ₹10 ಲಕ್ಷ / ₹10 lakh
C) ₹15 ಲಕ್ಷ / ₹15 lakh
D) ₹25 ಲಕ್ಷ / ₹25 lakh

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ರೋಹಿಣಿ ನಯ್ಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಫಲಕದೊಂದಿಗೆ ₹10 ಲಕ್ಷ ನಗದು ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: 2026ನೇ ಸಾಲಿನ ರೋಹಿಣಿ ನಯ್ಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಾವ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಸಾಧಕರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ? / For which innovative initiative is the Rohini Nayyar Prize being awarded to the Uttarakhand changemaker?

A) ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜೈವಿಕ ಕೃಷಿ / Natural Organic Farming
B) ಗ್ರಾಮೀಣ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಬಳಸಿ AI ಕಲಿಕೆ / Teaching AI to rural school students on smartphones
C) ಸೌರಶಕ್ತಿ ನೀರಾವರಿ ಪಂಪ್‌ಗಳು / Solar Irrigation Pumps
D) ಜೇನುಸಾಕಣೆ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ ಕೃಷಿ / Beekeeping and Sericulture

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಗ್ರಾಮೀಣ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಕಲಿಸುವ ಪರಿವರ್ತನಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಡಾ. ರೋಹಿಣಿ ನಯ್ಯರ್ ಅವರು ಈ ಹಿಂದೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಯಾವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು? / Dr. Rohini Nayyar previously served as Principal Adviser in which apex government body?

A) ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗ / Finance Commission
B) ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗ / Planning Commission
C) ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ / Reserve Bank of India
D) ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ / UPSC

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಡಾ. ರೋಹಿಣಿ ನಯ್ಯರ್ ಅವರು ಭಾರತದ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ (Planning Commission) ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದರು.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭದ ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿಯಾಗಿರುವ ಅಮಿತಾಭ್ ಕಾಂತ್ ಅವರು ಈ ಹಿಂದೆ ಯಾವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಿಇಒ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು? / Amitabh Kant, chief guest for the award ceremony, was the former CEO of which institution?

A) ನೀತಿ ಆಯೋಗ (NITI Aayog)
B) ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ (Railway Board)
C) ಸೆಬಿ (SEBI)
D) ಇಸ್ರೋ (ISRO)

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಅಮಿತಾಭ್ ಕಾಂತ್ ಅವರು ನೀತಿ ಆಯೋಗದ (NITI Aayog) ಮಾಜಿ ಸಿಇಒ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಜಿ20 ಶೇರ್ಪಾ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳ (DPSP) ಯಾವ ವಿಧಿಯು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳ ರಚನೆಗೆ ಆದೇಶಿಸುತ್ತದೆ? / Which Directive Principle under Article empowers the organization of village panchayats?

A) ವಿಧಿ 38 / Article 38
B) ವಿಧಿ 39ಎ / Article 39A
C) ವಿಧಿ 40 / Article 40
D) ವಿಧಿ 44 / Article 44

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 40 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಗತ್ಯ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತರಿ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು (MGNREGA) ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು? / In which year was the MGNREGA Act enacted by the Parliament?

A) 2002
B) 2005
C) 2008
D) 2014

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 100 ದಿನಗಳ ಖಾತರಿಪಡಿಸಿದ ಉದ್ಯೋಗ ಒದಗಿಸುವ ಮನರೇಗಾ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು 2005 ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳಿಗೆ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಫೈಬರ್ ಮೂಲಕ ಹೈಸ್ಪೀಡ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಯೋಜನೆ ಯಾವುದು? / Which flagship project connects all gram panchayats with high-speed broadband?

A) ಭಾರತ್ ನೆಟ್ (BharatNet)
B) ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಅಭಿಯಾನ
C) ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ್ ಪೋರ್ಟಲ್
D) ಸ್ವಮಿತ್ವ ಯೋಜನೆ (SVAMITVA)

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತ್ ನೆಟ್ (BharatNet) ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ರೋಹಿಣಿ ನಯ್ಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು 40 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಯುವ ಸಾಧಕರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 2. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಳ ನವದೆಹಲಿಯ ಇಂಡಿಯಾ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಂಟರ್. / Consider: 1. Rohini Nayyar Prize is conferred to innovators under 40 years. 2. It is awarded at India International Centre, New Delhi.

A) 1 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ / Both 1 and 2
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ 40 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಯುವಕರಿಗೆ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಗ್ರಾಮ ಸಡಕ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು (PMGSY) ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು? / In which year was the Pradhan Mantri Gram Sadak Yojana (PMGSY) launched?

A) 1995
B) 2000
C) 2005
D) 2010

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂಪರ್ಕರಹಿತ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಸರ್ವಋತು ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಪ್ರಧಾನಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ 2000 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 25 ರಂದು PMGSY ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ನೀತಿ ಆಯೋಗವನ್ನು (NITI Aayog) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ ಬದಲಿಗೆ ಯಾವಾಗ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು? / On which date was NITI Aayog constituted replacing the Planning Commission?

A) 1 ಜನವರಿ 2014 / 1 January 2014
B) 1 ಜನವರಿ 2015 / 1 January 2015
C) 15 ಆಗಸ್ಟ್ 2014 / 15 August 2014
D) 26 ಜನವರಿ 2015 / 26 January 2015

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 2015 ರ ಜನವರಿ 1 ರಂದು ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ ಬದಲಾಗಿ ನೀತಿ ಆಯೋಗವನ್ನು (National Institution for Transforming India) ರಚಿಸಿತು.