ವಾಯುಪಡೆ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿಗೆ ₹4,106 ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ ಉಪಗ್ರಹ ಒಪ್ಪಂದ | MoD Signs ₹4,106 Cr Satellite Deals for IAF & Navy

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ (IAF) ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಜಾಲವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯವು ₹4,106 ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ ಬೃಹತ್ ಉಪಗ್ರಹ ನಿರ್ಮಾಣ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದೆ / The Ministry of Defence signed procurement contracts worth ₹4,106 crore for dedicated advanced communication satellites for the Indian Air Force and Indian Navy.
• ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಯುಪಡೆಗಾಗಿ ಜಿ-ಸ್ಯಾಟ್-7ಸಿ (GSAT-7C) ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಸುಮಾರು ₹2,563 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ನೆಲದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೊಠಡಿಗಳ ನಡುವೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ರಿಯಲ್-ಟೈಮ್ ಸಂವಹನ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ / The deal includes GSAT-7C at an estimated ₹2,563 crore to provide secure real-time software-defined radio communications for the IAF.
• ಉಳಿದ ₹1,543 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನೌಕಾಪಡೆಗಾಗಿ ಸುಧಾರಿತ ಕಣ್ಗಾವಲು ಉಪಗ್ರಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ನ್ಯೂಸ್ಪೇಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (NSIL) ಹಾಗೂ ಇಸ್ರೋ (ISRO) ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವದೇಶಿಯಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುವುದು / An additional ₹1,543 crore contract with NewSpace India Limited (NSIL) and ISRO will bolster naval sea-based tracking and long-range communications.
• ಇದು ಶತ್ರು ದೇಶಗಳ ಜಾಮಿಂಗ್ ತಡೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ವಲಯದಲ್ಲಿ (IOR) ಭಾರತದ ಕಡಲ ಭದ್ರತಾ ಜಾಗೃತಿಗೆ (Maritime Domain Awareness) ಹೊಸ ಶಕ್ತಿ ತುಂಬಲಿದೆ / The high-throughput satellites feature electronic anti-jamming capabilities and boost Maritime Domain Awareness across the Indian Ocean Region.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಮಿಲಿಟರಿ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಸರಣಿ (GSAT-7 Series): ರುಕ್ಮಿಣಿ (GSAT-7) ನೌಕಾಪಡೆಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಮೊದಲ ಮಿಲಿಟರಿ ಉಪಗ್ರಹವಾಗಿದ್ದರೆ, ಆಂಗ್ರಿ ಬರ್ಡ್ (GSAT-7A) ವಾಯುಪಡೆಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಉಪಗ್ರಹವಾಗಿದೆ / GSAT-7 (Rukmini) was India’s first dedicated naval satellite launched in 2013, followed by GSAT-7A (Angry Bird) for the IAF in 2018.
• ನ್ಯೂಸ್ಪೇಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (NSIL): 2019 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಇದು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಇಲಾಖೆಯ (DoS) ವಾಣಿಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ (ISRO) ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ / NSIL, established in 2019, is the commercial arm of the Department of Space.
• ರಕ್ಷಣಾ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆ (Defence Space Agency - DSA): ಮೂರು ಪಡೆಗಳ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯುದ್ಧತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಉಪಗ್ರಹ ಕಣ್ಗಾವಲನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಮುಂಚೂಣಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ / DSA integrates tri-service space assets for electronic surveillance and satellite warfare.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಒಟ್ಟು ಒಪ್ಪಂದ ಮೊತ್ತ: ₹4,106 ಕೋಟಿ / Total Deal Value: ₹4,106 crore.
• ವಾಯುಪಡೆಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಉಪಗ್ರಹ: ಜಿ-ಸ್ಯಾಟ್-7ಸಿ (GSAT-7C) / IAF Satellite: GSAT-7C.
• ಇಸ್ರೋದ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಭಾಗ: ನ್ಯೂಸ್ಪೇಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (NSIL - ಸ್ಥಾಪನೆ 2019) / Commercial Arm: NSIL (Established 2019).
• ಉಪಗ್ರಹ ಉಡಾವಣಾ ಕೇಂದ್ರ: ಸತೀಶ್ ಧವನ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರ (ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ) / Spaceport: SDSC SHAR, Sriharikota.

---

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯ ಸಂವಹನ ಜಾಲವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯವು ಯಾವ ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಉಪಗ್ರಹ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ? / Which dedicated military communications satellite is being developed for the Indian Air Force under the new MoD contract?

A) ಜಿ-ಸ್ಯಾಟ್-7ಸಿ (GSAT-7C)
B) ರಿಸಾಟ್-2ಬಿ (RISAT-2B)
C) ಕಾರ್ಟೋಸ್ಯಾಟ್-3 (Cartosat-3)
D) ಇಒಎಸ್-04 (EOS-04)

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವಾಯುಪಡೆಯ ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಷಿಪಣಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸಂವಹನಕ್ಕಾಗಿ ಜಿ-ಸ್ಯಾಟ್-7ಸಿ (GSAT-7C) ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. / GSAT-7C is being developed to enhance secure networking for the Indian Air Force.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ (ISRO) ವಾಣಿಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿರುವ ‘ನ್ಯೂಸ್ಪೇಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್’ (NSIL) ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ ಎಲ್ಲಿದೆ? / Where is the headquarters of NewSpace India Limited (NSIL), the commercial arm of ISRO, situated?

A) ಮುಂಬೈ / Mumbai
B) ನವದೆಹಲಿ / New Delhi
C) ಬೆಂಗಳೂರು / Bengaluru
D) ಹೈದರಾಬಾದ್ / Hyderabad

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ನ್ಯೂಸ್ಪೇಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (NSIL) ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. / NSIL is headquartered in Bengaluru, Karnataka.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: 2013 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಗಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲಾದ ದೇಶದ ಮೊದಲ ಮೀಸಲಾದ ಮಿಲಿಟರಿ ಉಪಗ್ರಹ ಯಾವುದು? / Which was India’s first dedicated military satellite launched in 2013 for the Indian Navy?

A) ಜಿ-ಸ್ಯಾಟ್-7 (ರುಕ್ಮಿಣಿ) / GSAT-7 (Rukmini)
B) ಜಿ-ಸ್ಯಾಟ್-7ಎ (ಆಂಗ್ರಿ ಬರ್ಡ್) / GSAT-7A (Angry Bird)
C) ಇಎಂಐಸ್ಯಾಟ್ (EMISAT)
D) ಸರಲ್ (SARAL)

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ನೌಕಾಪಡೆಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಸಂವಹನ ಉಪಗ್ರಹ ಜಿ-ಸ್ಯಾಟ್-7 (ರುಕ್ಮಿಣಿ) ಆಗಿದೆ. / GSAT-7 (Rukmini) was India’s first dedicated multi-band naval communications satellite.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಉಪಗ್ರಹ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಒಪ್ಪಂದದ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತ ಸುಮಾರು ₹4,106 ಕೋಟಿ ಆಗಿದೆ. 2. ಈ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಷ್ಯಾದ ರೋಸ್ಕೋಸ್ಮೋಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. / Consider statements on the defence satellite contracts: 1. Total deal value is ₹4,106 crore. 2. The satellites are being entirely imported from Roscosmos, Russia. Which is/are correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹೇಳಿಕೆ 1 ಸರಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಹೇಳಿಕೆ 2 ತಪ್ಪಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಇಸ್ರೋ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಎಸ್‌ಐಎಲ್ ಸ್ವದೇಶಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿವೆ. / Statement 1 is correct; statement 2 is false as they are indigenously built by ISRO and NSIL.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು (ISRO) ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು? / In which year was the Indian Space Research Organisation (ISRO) officially established?

A) 1962
B) 1969
C) 1972
D) 1975

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಇಸ್ರೋ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಡಾ. ವಿಕ್ರಮ್ ಸಾರಾಭಾಯ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್ 15, 1969 ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. / ISRO was founded on August 15, 1969 under the guidance of Dr. Vikram Sarabhai.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಉಡಾವಣಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ‘ಸತೀಶ್ ಧವನ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರ’ (SHAR) ಯಾವ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ? / In which state is the Satish Dhawan Space Centre (SHAR), India’s primary spaceport, located?

A) ಒಡಿಶಾ / Odisha
B) ತಮಿಳುನಾಡು / Tamil Nadu
C) ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ / Andhra Pradesh
D) ಕೇರಳ / Kerala

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸತೀಶ್ ಧವನ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರವು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾದಲ್ಲಿ ಪುಲಿಕಾಟ್ ಸರೋವರದ ತೀರದಲ್ಲಿದೆ. / SDSC SHAR is located on the barrier island of Sriharikota in Andhra Pradesh.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಭಾರತದ ತ್ರಿವಿಧ ಪಡೆಗಳ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ‘ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿ’ಯ (DSA) ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಎಲ್ಲಿದೆ? / Where is the headquarters of India’s integrated tri-service Defence Space Agency (DSA)?

A) ನವದೆಹಲಿ / New Delhi
B) ಬೆಂಗಳೂರು / Bengaluru
C) ಪುಣೆ / Pune
D) ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣ / Visakhapatnam

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯ (DSA) ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. / The tri-service Defence Space Agency is headquartered in Bengaluru.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಯಾರನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ? / Who is reverently known as the Father of the Indian Space Programme?

A) ಡಾ. ಹೋಮಿ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಬಾಬಾ / Dr. Homi J. Bhabha
B) ಡಾ. ವಿಕ್ರಮ್ ಸಾರಾಭಾಯ್ / Dr. Vikram Sarabhai
C) ಡಾ. ಎ.ಪಿ.ಜೆ. ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ / Dr. A.P.J. Abdul Kalam
D) ಪ್ರೊ. ಯು.ಆರ್. ರಾವ್ / Prof. U.R. Rao

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದ ಡಾ. ವಿಕ್ರಮ್ ಸಾರಾಭಾಯ್ ಅವರನ್ನು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪಿತಾಮಹ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. / Dr. Vikram Sarabhai is celebrated as the Father of the Indian Space Programme.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಇಸ್ರೋ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡುವ ಸಂವಹನ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಎಷ್ಟು ಎತ್ತರದ ಭೂಸ್ಥಿರ ಕಕ್ಷೆಗೆ (Geostationary Orbit) ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ? / At approximately what altitude above the equator are geostationary communication satellites placed?

A) ಸುಮಾರು 400 ಕಿ.ಮೀ / Approx 400 km
B) ಸುಮಾರು 2,000 ಕಿ.ಮೀ / Approx 2,000 km
C) ಸುಮಾರು 35,786 ಕಿ.ಮೀ / Approx 35,786 km
D) ಸುಮಾರು 1,00,000 ಕಿ.ಮೀ / Approx 1,00,000 km

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭೂಸ್ಥಿರ ಕಕ್ಷೆಯು (GEO) ಭೂಮಿಯ ಸಮಭಾಜಕ ವೃತ್ತದಿಂದ ಸುಮಾರು 35,786 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. / Geostationary Earth Orbit (GEO) circles the Earth at an altitude of approximately 35,786 km.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಕೇಂದ್ರ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಇಲಾಖೆಯು (Department of Space) ನೇರವಾಗಿ ಯಾರ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ? / The Department of Space (DoS) functions directly under the executive purview of whom?

A) ಕೇಂದ್ರ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರು / Union Minister of Defence
B) ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ / Prime Minister of India
C) ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವರು / Minister of Science and Technology
D) ನೀತಿ ಆಯೋಗದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು / Vice Chairman of NITI Aayog

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಇಲಾಖೆಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. / The Department of Space functions under the direct executive control of the Prime Minister of India.