ವಿಶ್ವ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ | World Mental Health Day Observance and Mental Wellness

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10 ರಂದು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ವಿಶ್ವ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ದಿನ (World Mental Health Day) ವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯದ ಕುರಿತು ವ್ಯಾಪಕ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. / World Mental Health Day is observed globally on October 10 every year to raise awareness regarding mental well-being.
• ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ (WHO) ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ (WFMH) ಈ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಮುಂಚೂಣಿ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ. / The World Health Organization (WHO) and the World Federation for Mental Health (WFMH) spearhead this global observance.
• ಆಧುನಿಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಜೀವನಶೈಲಿ, ಕೌಟುಂಬಿಕ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸ್ಥಳದ ಆತಂಕಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಪ್ತಸಲಹೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. / Experts highlight the crucial need for psychological counseling and supportive social ecosystems to combat workplace stress and anxiety.
• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (NMHP) ಮತ್ತು ಟೆಲಿ-ಮಾನಸ್ (Tele-MANAS) ಡಿಜಿಟಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಉಚಿತ ಆಪ್ತಸಲಹಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ. / India offers accessible mental health counseling through initiatives like Tele-MANAS and the National Mental Health Programme.
• ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕವಾಗಿ ನೋಡದೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು ಈ ಜಾಗೃತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಧ್ಯೇಯವಾಗಿದೆ. / De-stigmatizing psychological consultations and treating mental health on par with physical health form the primary mission.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• Mental Healthcare Act, 2017: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಆರೈಕೆ ಕಾಯ್ದೆ 2017 ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದು ರೋಗಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಯತ್ನವನ್ನು ಅಪರಾಧಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದೆ (Section 115). / The Mental Healthcare Act 2017 decriminalized suicide attempts under Section 115 and guarantees rights to healthcare.
• SDG Target 3.4: ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿ 3.4 ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ. / UN Sustainable Development Goal 3.4 focuses on promoting mental health and well-being.
• Constitution Link: ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 21 ರ ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಘನತೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. / Article 21 of the Indian Constitution encompasses the right to health and dignity.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ದಿನಾಚರಣೆ ದಿನಾಂಕ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10. / Observance Date: October 10.
• ಟೆಲಿ-ಮಾನಸ್ ಉಪಕ್ರಮ ಆರಂಭ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 (ಕೇಂದ್ರ ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯ). / Tele-MANAS Launched: October 2022 by the Ministry of Health and Family Welfare.
• ಟೆಲಿ-ಮಾನಸ್ ನೋಡಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ: ನಿಮ್ಹಾನ್ಸ್ (NIMHANS), ಬೆಂಗಳೂರು. / Tele-MANAS Nodal Centre: NIMHANS, Bengaluru.
• ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ (WHO) ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ: ಜಿನೀವಾ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್. / WHO Headquarters: Geneva, Switzerland.

---

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ವಿಶ್ವ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ದಿನವನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಯಾವ ದಿನಾಂಕದಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ? / On which date is World Mental Health Day observed every year?

A) ಅಕ್ಟೋಬರ್ 5 / October 5
B) ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10 / October 10
C) ನವೆಂಬರ್ 10 / November 10
D) ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 21 / September 21

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವಿಶ್ವ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ದಿನವನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. / World Mental Health Day is observed annually on October 10.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಉಚಿತ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನೀಡುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹೆಲ್ಪ್‌ಲೈನ್ ಉಪಕ್ರಮ ಯಾವುದು? / Which digital helpline initiative was launched by Government of India for 24x7 tele-mental health counseling?

A) ಇ-ಸಂಜೀವನಿ / e-Sanjeevani
B) ಟೆಲಿ-ಮಾನಸ್ / Tele-MANAS
C) ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ / Ayushman Bharat
D) ಮಿಷನ್ ವಾತ್ಸಲ್ಯ / Mission Vatsalya

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯವು ಟೆಲಿ-ಮಾನಸ್ (Tele-MANAS) ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದೆ. / Tele-MANAS was launched for tele-mental health assistance across India.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ನರವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ (NIMHANS) ಎಲ್ಲಿದೆ? / Where is the National Institute of Mental Health and Neurosciences (NIMHANS) located?

A) ನವದೆಹಲಿ / New Delhi
B) ಹೈದರಾಬಾದ್ / Hyderabad
C) ಮುಂಬೈ / Mumbai
D) ಬೆಂಗಳೂರು / Bengaluru

ಉತ್ತರ: D / Answer: D

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ನಿಮ್ಹಾನ್ಸ್ (NIMHANS) ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿದೆ. / NIMHANS is located in Bengaluru, Karnataka.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಆರೈಕೆ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು 2017 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. 2. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯಡಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಯತ್ನದ ಅಪರಾಧೀಕರಣವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿತು. / Consider statements: 1. Mental Healthcare Act was enacted in 2017 in India. 2. This Act effectively decriminalized suicide attempts. Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ. ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಆರೈಕೆ ಕಾಯ್ದೆ 2017 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 115 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಯತ್ನವನ್ನು ಅಪರಾಧಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. / Both statements are correct under the Mental Healthcare Act 2017.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳಲ್ಲಿ (SDGs) ಯಾವ ಗುರಿಯು ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ? / Which Sustainable Development Goal directly pertains to good health and well-being?

A) SDG 1
B) SDG 2
C) SDG 3
D) SDG 6

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): SDG ಗುರಿ 3 ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮವನ್ನು (Good Health and Well-being) ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. / SDG 3 ensures healthy lives and promotes well-being for all.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ಘನತೆಯುತ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ? / Which Article of the Indian Constitution encompasses the right to health as part of right to life?

A) ವಿಧಿ 14 / Article 14
B) ವಿಧಿ 19 / Article 19
C) ವಿಧಿ 21 / Article 21
D) ವಿಧಿ 32 / Article 32

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹಲವು ತೀರ್ಪುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ವಿಧಿ 21 ರ ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಆರೋಗ್ಯದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. / Supreme Court has interpreted right to health under Article 21.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ (WHO) ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಎಲ್ಲಿದೆ? / Where is the headquarters of World Health Organization (WHO)?

A) ಜಿನೀವಾ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ / Geneva, Switzerland
B) ಪ್ಯಾರಿಸ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ / Paris, France
C) ರೋಮ್, ಇಟಲಿ / Rome, Italy
D) ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿ, ಅಮೆರಿಕ / Washington DC, USA

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): WHO ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿದೆ. / WHO headquarters is located in Geneva, Switzerland.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ವಿಶ್ವ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ದಿನವನ್ನು ವಿಶ್ವ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ (WFMH) ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. 2. ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. / Consider statements: 1. World Mental Health Day was first initiated by World Federation for Mental Health. 2. It is supported globally by WHO. Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವಿಶ್ವ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ (WFMH) 1992 ರಲ್ಲಿ ಈ ದಿನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು WHO ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. / Both statements are factually correct; established by WFMH in 1992.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು (NMHP) ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು? / In which year was the National Mental Health Programme (NMHP) launched in India?

A) 1982
B) 1995
C) 2002
D) 2014

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 1982 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು (NMHP) ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. / NMHP was launched by Government of India in 1982.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಟೆಲಿ-ಮಾನಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಯಾವ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ? / Which premier institution provides technical coordination for Tele-MANAS platform alongside NIMHANS?

A) ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್ / IIT Madras
B) ಐಐಐಟಿ ಬೆಂಗಳೂರು (IIIT-B) / IIIT Bengaluru
C) ಇಸ್ರೋ / ISRO
D) ಸಿ-ಡಾಕ್ / C-DAC

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಟೆಲಿ-ಮಾನಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇನ್ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಬೆಂಗಳೂರು (IIIT-B) ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. / IIIT-B provides technological infrastructure support for Tele-MANAS.

---