ಸವದತ್ತಿ ಯಲ್ಲಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ: ₹215 ಕೋಟಿ ಯೋಜನೆ | Saundatti Yellamma Temple Development Authority

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸವದತ್ತಿ ರೇಣುಕಾ ಯಲ್ಲಮ್ಮ ದೇವಸ್ಥಾನದ (Saundatti Yellamma Temple) ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ₹215 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಗೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದೆ.
• ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಶಾಸನಬದ್ಧವಾಗಿ ಸವದತ್ತಿ ಯಲ್ಲಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು (Development Authority) ರಚಿಸಿದೆ.
• ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳು, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪುನಶ್ಚೇತನ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಒಳಚರಂಡಿ ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಾಮಗಾರಿಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
• ಕರ್ನಾಟಕ ಸೇರಿದಂತೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಗೋವಾ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ಸವದತ್ತಿ ಗುಡ್ಡಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸರ್ಕಿಟ್ ಆಗಿ ರೂಪಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಕಾಣಿಕೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾದಾಯ ದತ್ತಿಗಳ ಇಲಾಖೆ (ಮುಜರಾಯಿ ಇಲಾಖೆ) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ (History & Architecture): ಸವದತ್ತಿ (ಪ್ರಾಚೀನ ಸೌಗಂಧಿಪುರ) ರಟ್ಟ ರಾಜವಂಶದ (Ratta Dynasty) ಆರಂಭಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಯಲ್ಲಮ್ಮನ ಗುಡ್ಡದ ದೇವಾಲಯವು ಚಾಲುಕ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಭೌಗೋಳಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ (Geography): ಸವದತ್ತಿಯು ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಯ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ನವಿಲುತೀರ್ಥ ಅಣೆಕಟ್ಟು (ರೇಣುಕಾ ಸಾಗರ ಜಲಾಶಯ) ಇದೆ.
• ಮುಜರಾಯಿ ಶಾಸನ (Muzrai Act): ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ದತ್ತಿ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾದಾಯ ದತ್ತಿಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 1997 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ವಯ ಕೂಡಲಸಂಗಮ, ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಮತ್ತು ಯಲ್ಲಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ನೀತಿ (PRASHAD Scheme): ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಚಿವಾಲಯದ PRASHAD (Pilgrimage Rejuvenation and Spiritual Augmentation Drive) ಯೋಜನೆಯು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದರ್ಜೆಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಅನುದಾನ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅನುದಾನ: ₹215 ಕೋಟಿ.
• ಸ್ಥಳ: ಸವದತ್ತಿ ಯಲ್ಲಮ್ಮನ ಗುಡ್ಡ, ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆ.
• ಹತ್ತಿರದ ನದಿ/ಅಣೆಕಟ್ಟು: ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿ / ನವಿಲುತೀರ್ಥ (ರೇಣುಕಾ ಸಾಗರ).
• ನಿಯಂತ್ರಕ ಇಲಾಖೆ: ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾದಾಯ ದತ್ತಿ ಇಲಾಖೆ (ಮುಜರಾಯಿ).

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ₹215 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದ ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದ ರೇಣುಕಾ ಯಲ್ಲಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಯಾವ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ? / In which district is the Renuka Yellamma shrine located, where Karnataka launched a ₹215 crore development project?

A) ಬಾಗಲಕೋಟೆ
B) ಬೆಳಗಾವಿ
C) ಧಾರವಾಡ
D) ವಿಜಯಪುರ

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸವದತ್ತಿ ರೇಣುಕಾ ಯಲ್ಲಮ್ಮನ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸವದತ್ತಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಸವದತ್ತಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಜಲಾಶಯದ ಹೆಸರೇನು? / What is the name of the reservoir built across the Malaprabha river near Saundatti?

A) ಬಸವ ಸಾಗರ
B) ರೇಣುಕಾ ಸಾಗರ (ನವಿಲುತೀರ್ಥ ಅಣೆಕಟ್ಟು)
C) ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಸಾಗರ
D) ಭದ್ರಾ ಜಲಾಶಯ

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸವದತ್ತಿಯ ನವಿಲುತೀರ್ಥ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಜಲಾಶಯವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ‘ರೇಣುಕಾ ಸಾಗರ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಯಾತ್ರಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಸಮಗ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಯಾವ ಶಾಸನ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ? / Under which Act are temple development authorities constituted in Karnataka?

A) ಕರ್ನಾಟಕ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾಯ್ದೆ, 1964
B) ಕರ್ನಾಟಕ ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾದಾಯ ದತ್ತಿಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 1997
C) ಕರ್ನಾಟಕ ಭೂ ಕಂದಾಯ ಕಾಯ್ದೆ, 1964
D) ಕರ್ನಾಟಕ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಕಾಯ್ದೆ, 1993

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕರ್ನಾಟಕ ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾದಾಯ ದತ್ತಿಗಳ ಕಾಯ್ದೆ 1997 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಸವದತ್ತಿಯು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಟ್ಟ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. 2. ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಚಿವಾಲಯದ ‘PRASHAD’ ಯೋಜನೆಯು ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳಗಳ ಸಮಗ್ರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಯಾವುದು ಸರಿ? / Consider statements: 1. Saundatti was the capital of the Ratta dynasty in ancient times. 2. Central PRASHAD scheme is aimed at holistic development of pilgrimage sites. Which is correct?

A) ಕೇವಲ 1 ಸರಿ / Only 1 is correct
B) ಕೇವಲ 2 ಸರಿ / Only 2 is correct
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ / Both 1 and 2 are correct
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು / Neither 1 nor 2 is correct

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸವದತ್ತಿ (ಸೌಗಂಧಿಪುರ) ರಟ್ಟರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ PRASHAD ಕೇಂದ್ರ ಪುರಸ್ಕೃತ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಯಾವ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ? / Malaprabha river is a major tributary of which river in Karnataka?

A) ಕಾವೇರಿ ನದಿ
B) ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ
C) ಗೋದಾವರಿ ನದಿ
D) ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿ

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಬೆಳಗಾವಿಯ ಖಾನಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಯು ಬಾಗಲಕೋಟೆಯ ಕೂಡಲಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಸವದತ್ತಿ ಯಲ್ಲಮ್ಮ ದೇವಾಲಯದ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಯಾವ ಇಲಾಖೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ? / Which department of the Karnataka government oversees the administration of Saundatti temple?

A) ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆ
B) ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾದಾಯ ದತ್ತಿ ಇಲಾಖೆ (ಮುಜರಾಯಿ)
C) ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆ
D) ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಜರಾಯಿ ಇಲಾಖೆಯು (ಧಾರ್ಮಿಕ ದತ್ತಿ ಇಲಾಖೆ) ಈ ದೇವಾಲಯದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ‘PRASHAD’ ಯೋಜನೆಯ ಪೂರ್ಣ ರೂಪವೇನು? / What does the acronym ‘PRASHAD’ stand for in tourism development?

A) Pilgrimage Rejuvenation and Spiritual Augmentation Drive
B) Public Rejuvenation of Ancient Shrines and Heritage
C) Pilgrimage Road and Sanitation Augmentation Division
D) Promotion of Rural Art and Spiritual Heritage Action

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): PRASHAD ಎಂದರೆ ‘Pilgrimage Rejuvenation and Spiritual Augmentation Drive’ ಎಂದರ್ಥ. ಇದನ್ನು 2014-15 ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಚಿವಾಲಯ ಆರಂಭಿಸಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಸವದತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಯಲ್ಲಮ್ಮ ದೇವಿಗೆ ಯಾವ ಪವಿತ್ರ ದಿನಗಳಂದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಜಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಸವ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ? / On which auspicious occasions is the grand annual jathra celebrated at Saundatti Yellamma hill?

A) ಯುಗಾದಿ ಮತ್ತು ದೀಪಾವಳಿ
B) ಬನಹುಣ್ಣಿಮೆ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಹುಣ್ಣಿಮೆ (ಮಾರ್ಗಶಿರ/ಪುಷ್ಯ ಮಾಸ)
C) ಶಿವರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ
D) ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸವದತ್ತಿ ಯಲ್ಲಮ್ಮನ ಗುಡ್ಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಮಾರ್ಗಶಿರ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಯ ಮಾಸದ ಬನಹುಣ್ಣಿಮೆ ಹಾಗೂ ಭಾರತ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ಸೇರಿ ಜಾತ್ರೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸವದತ್ತಿ ಯಲ್ಲಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಕ್ತಿಪೀಠ ಯಾವುದು? / Which other prominent Shakti shrine has a dedicated development authority in Karnataka?

A) ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬಿಕಾ
B) ಮೈಸೂರಿನ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ
C) ಕಟೀಲು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ
D) ಶೃಂಗೇರಿ ಶಾರದಾಂಬೆ

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಮೈಸೂರಿನ ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟದ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಶ್ರೀ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಶಾಸನಬದ್ಧವಾಗಿ ರಚಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಸವದತ್ತಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು (Saundatti Fort) 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಸ್ಥಾನಿಕ ರಾಜವಂಶವು ನಿರ್ಮಿಸಿತು? / Which ruling family built the historic Saundatti Fort in the 18th century?

A) ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರು
B) ಶಿರಸಂಗಿ ದೇಸಾಯಿಗಳು / ಸವದತ್ತಿಯ ದೇಸಾಯಿಗಳು
C) ಕೇಳದಿ ನಾಯಕರು
D) ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಪಾಳೆಯಗಾರರು

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸವದತ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸುಂದರ ಬೆಟ್ಟದ ಕೋಟೆಯನ್ನು 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸವದತ್ತಿ/ಶಿರಸಂಗಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ದೇಸಾಯಿ ಮನೆತನದ ಜಯಪ್ಪ ದೇಸಾಯಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.