ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮಲೆನಾಡಿನ ಪ್ರತಿಭೆ ಅವೈಸ್ ಅಹಮದ್ ಸಾಧನೆ: ಪಿಕ್ಸೆಲ್ ಯಶೋಗಾಥೆ | Pixxel Space Tech Awais Ahmed

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಲೆನಾಡು ಭಾಗದ ಅಲ್ಲೂರು ಮತ್ತು ಸಂತೇಬೆನ್ನೂರಿನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಯುವ ವಿಜ್ಞಾನ-ಉದ್ಯಮಿ ಅವೈಸ್ ಅಹಮದ್ (Awais Ahmed) ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ.
• ಬಿರ್ಲಾ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಅಂಡ್ ಸೈನ್ಸ್ (BITS Pilani) ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ಇಸ್ರೋ (ISRO) ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಉಪಗ್ರಹ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದ ಅವರು, 2017ರಲ್ಲಿ ‘ಹೈಪರ್ಲೂಪ್ ಇಂಡಿಯಾ’ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.
• 2019 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಿತಿಜ್ ಖಂಡೇಲ್‌ವಾಲ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ‘ಪಿಕ್ಸೆಲ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್’ (Pixxel Space Technologies), ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವ ಹೈಪರ್‌ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್ ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು (Hyperspectral Satellites) ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದೆ.
• ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ 100 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಹೂಡಿಕೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು ಬಂಡವಾಳ ಸುಮಾರು 195 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿದೆ.
• ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ನ ‘30 ಅಂಡರ್ 30’ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿರುವ ಅವೈಸ್ ಅಹಮದ್ ಅವರನ್ನು ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆಯು (WEF) ‘ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಪಯೋನಿಯರ್’ (Technology Pioneer) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಹೈಪರ್‌ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್ ಇಮೇಜಿಂಗ್ (Hyperspectral Imaging): ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಬೆಳಕಿನ ನೂರಾರು ತರಂಗಾಂತರಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು (Narrow Spectral Bands) ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೃಷಿ ಇಳುವರಿ, ಅರಣ್ಯ ಸಾಂದ್ರತೆ, ಮಣ್ಣಿನ ತೇವಾಂಶ, ಅನಿಲ ಸೋರಿಕೆ ಮತ್ತು ಖನಿಜ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಿಂದ ನಿಖರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ.
• ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ಕೇಂದ್ರ (IN-SPACe): ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ (Space Startups) ಉತ್ತೇಜನ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ನೀಡಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಸ್ವತಂತ್ರ ನೋಡಲ್ ಏಜೆನ್ಸಿ (ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ಅಹಮದಾಬಾದ್, ಗುಜರಾತ್).
• ನ್ಯೂಸ್ಪೇಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (NSIL): ಇಸ್ರೋದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ (ಸ್ಥಾಪನೆ: 2019, ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ಬೆಂಗಳೂರು).
• ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೀತಿ, 2023 (Indian Space Policy, 2023): ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣವನ್ನು ಶಾಸನಬದ್ಧವಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ರೂಪಿಸಿದ ಸಮಗ್ರ ನೀತಿ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ನ ಮೊದಲ ಉಪಗ್ರಹ: ‘ಶಕುಂತಲಾ’ (TD-2), 2022 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇಸ್‌ಎಕ್ಸ್‌ನ ಫಾಲ್ಕನ್ 9 ಮೂಲಕ ಉಡಾವಣೆ.
• ಇಸ್ರೋದಿಂದ ಉಡಾವಣೆಯಾದ ಪಿಕ್ಸೆಲ್ ಉಪಗ್ರಹ: ‘ಆನಂದ್’ (Anand), PSLV-C54 ರಾಕೆಟ್ ಮೂಲಕ.
• ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ISRO) ಸ್ಥಾಪನೆ: 1969 ಆಗಸ್ಟ್ 15 (ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ಅಂತರಿಕ್ಷ ಭವನ, ಬೆಂಗಳೂರು).
• ಖಾಸಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಿಯಂತ್ರಕ: IN-SPACe (ಸ್ಥಾಪನೆ: 2020).

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಕರ್ನಾಟಕ ಮೂಲದ ಯುವ ಉದ್ಯಮಿ ಅವೈಸ್ ಅಹಮದ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ಖಾಸಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನವೋದ್ಯಮ (Spacetech Startup) ಯಾವುದು? / Which private spacetech startup was co-founded by Karnataka youth entrepreneur Awais Ahmed?

A) ಅಗ್ನಿಕುಲ್ ಕಾಸ್ಮಾಸ್ / Agnikul Cosmos
B) ಸ್ಕೈರೂಟ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ / Skyroot Aerospace
C) ಪಿಕ್ಸೆಲ್ (Pixxel)
D) ಧ್ರುವ ಸ್ಪೇಸ್ / Dhruva Space

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭೂಮಿಯ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಹೈಪರ್‌ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನವೋದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆ ಪಿಕ್ಸೆಲ್ (Pixxel) ಆಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಪಿಕ್ಸೆಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಯಾವ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ? / On which advanced technology do Pixxel satellites primarily operate to capture detailed Earth imagery?

A) ಹೈಪರ್‌ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್ ಇಮೇಜಿಂಗ್ (Hyperspectral Imaging)
B) ರೇಡಾರ್ ಆಲ್ಟಿಮೆಟ್ರಿ (Radar Altimetry)
C) ಇನ್‌ಫ್ರಾರೆಡ್ ಸೋನಾರ್ (Infrared Sonar)
D) ಜಿಪಿಎಸ್ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ (GPS Navigation)

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಪಿಕ್ಸೆಲ್ ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಹೈಪರ್‌ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್ ಇಮೇಜಿಂಗ್ (Hyperspectral Imaging) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿ ಭೂಮಿಯ ಬೆಳೆ, ನೀರು ಮತ್ತು ಖನಿಜಗಳ ನಿಖರ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುವ ಮತ್ತು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಸ್ವಾಯತ್ತ ನೋಡಲ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ಯಾವುದು? / Which single-window autonomous nodal agency authorizes and promotes private sector space activities in India?

A) ಆಂಥ್ರಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ / Antrix Corporation
B) ಇನ್-ಸ್ಪೇಸ್ (IN-SPACe)
C) ಡಿಆರ್‌ಡಿಒ / DRDO
D) ನೀತಿ ಆಯೋಗ / NITI Aayog

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): IN-SPACe (Indian National Space Promotion and Authorization Centre) ಖಾಸಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡುವ ಏಕಗವಾಕ್ಷಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವಾಗಿದೆ (ಕೇಂದ್ರ: ಅಹಮದಾಬಾದ್).

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಪಿಕ್ಸೆಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇಸ್ರೋದ PSLV-C54 ರಾಕೆಟ್ ಮೂಲಕ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಿದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವೀಕ್ಷಣಾ ಉಪಗ್ರಹದ ಹೆಸರೇನು? / What is the name of the earth observation satellite launched by Pixxel aboard ISRO’s PSLV-C54?

A) ಶಕುಂತಲಾ / Shakuntala
B) ಆನಂದ್ / Anand
C) ವಿಕ್ರಮ್-ಎಸ್ / Vikram-S
D) ಆರ್ಯಭಟ / Aryabhata

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಇಸ್ರೋದ PSLV-C54 ಮೂಲಕ ಪಿಕ್ಸೆಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ‘ಆನಂದ್’ (Anand) ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಕಕ್ಷೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು (ಸ್ಪೇಸ್‌ಎಕ್ಸ್ ಮೂಲಕ ‘ಶಕುಂತಲಾ’ ಉಡಾವಣೆಯಾಗಿತ್ತು).

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ (ISRO) ವಾಣಿಜ್ಯ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ‘ನ್ಯೂಸ್ಪೇಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್’ (NSIL) ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಎಲ್ಲಿದೆ? / Where is the headquarters of NewSpace India Limited (NSIL), the commercial arm of ISRO?

A) ನವದೆಹಲಿ / New Delhi
B) ತಿರುವನಂತಪುರಂ / Thiruvananthapuram
C) ಹೈದರಾಬಾದ್ / Hyderabad
D) ಬೆಂಗಳೂರು / Bengaluru

ಉತ್ತರ: D / Answer: D

ವಿವರಣೆ (Explanation): 2019 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಇಸ್ರೋದ ಅಧಿಕೃತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಅಂಗವಾದ ನ್ಯೂಸ್ಪೇಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (NSIL) ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮಾನವ ಸಹಿತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾತ್ರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರೇನು? / What is the official name of India’s first human spaceflight mission?

A) ಚಂದ್ರಯಾನ-3 / Chandrayaan-3
B) ಗಗನ್‌ಯಾನ್ / Gaganyaan
C) ಮಂಗಳಯಾನ / Mangalyaan
D) ಆದಿತ್ಯ-ಎಲ್1 / Aditya-L1

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತೀಯ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಕೆಳ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ವಾಪಸ್ ತರುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಯೋಜನೆಯೇ ಗಗನ್‌ಯಾನ್ (Gaganyaan).

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ‘ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೀತಿ’ (Indian Space Policy) ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು? / In which year was the comprehensive ‘Indian Space Policy’ officially released by the Government of India?

A) 2020
B) 2021
C) 2022
D) 2023

ಉತ್ತರ: D / Answer: D

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಲಯದ ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 2023 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೀತಿಯನ್ನು (Indian Space Policy 2023) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಸೂರ್ಯನ ಬಾಹ್ಯ ವಲಯ (Corona) ಮತ್ತು ಸೌರ ಮಾರುತಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಇಸ್ರೋ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಿದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸೌರ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ ಮಿಷನ್ ಯಾವುದು? / Which is India’s first dedicated solar observatory mission launched to study the Sun?

A) ಆಸ್ಟ್ರೋಸ್ಯಾಟ್ / AstroSat
B) ಆದಿತ್ಯ-ಎಲ್1 (Aditya-L1)
C) ಎಕ್ಸ್‌ಪೋಸ್ಯಾಟ್ (XPoSat)
D) ನಿಸಾರ್ (NISAR)

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ನಡುವಿನ ಲಗ್ರಾಂಜಿಯನ್ ಪಾಯಿಂಟ್ 1 (L1) ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯೇ ಆದಿತ್ಯ-ಎಲ್1 (Aditya-L1).

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಇಸ್ರೋ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ನಾಸಾ (NASA) ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಪರಿಸರ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಸುಧಾರಿತ ರೇಡಾರ್ ಉಪಗ್ರಹ ಯಾವುದು? / Which advanced dual-frequency synthetic aperture radar satellite is jointly developed by ISRO and NASA?

A) ಇನ್ಸಾಟ್-3ಡಿಎಸ್ / INSAT-3DS
B) ನಿಸಾರ್ (NISAR)
C) ರಿಸ್ಯಾಟ್-2ಬಿ / RISAT-2B
D) ಸರಲ್ (SARAL)

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): NISAR (NASA-ISRO Synthetic Aperture Radar) ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಮ್ಯಾಪ್ ಮಾಡಲು ನಾಸಾ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೋ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಜಂಟಿ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪಿತಾಮಹ (Father of the Indian Space Programme) ಎಂದು ಯಾರನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ? / Who is regarded as the Father of the Indian Space Programme?

A) ಹೋಮಿ ಜೆ. ಭಾಭಾ / Homi J. Bhabha
B) ಡಾ. ವಿಕ್ರಮ್ ಸಾರಾಭಾಯಿ / Dr. Vikram Sarabhai
C) ಡಾ. ಎ.ಪಿ.ಜೆ. ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ / Dr. A.P.J. Abdul Kalam
D) ಪ್ರೊ. ಸತೀಶ್ ಧವನ್ / Prof. Satish Dhawan

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೋ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದ ಡಾ. ವಿಕ್ರಮ್ ಸಾರಾಭಾಯಿ ಅವರನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.