2030ರ ವೇಳೆಗೆ 500 ಗಿಗಾವ್ಯಾಟ್ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೇತರ ಇಂಧನ: ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ ಕರೆ | 500 GW Renewable Energy by 2030 Target

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ನವದೆಹಲಿಯ ಭಾರತ್ ಮಂಟಪಂನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ‘ಭಾರತ್ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಶೃಂಗಸಭೆ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ 2026’ (Bharat Renewable Energy Summit and Expo) ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ, 2030ರ ವೇಳೆಗೆ 500 ಗಿಗಾವ್ಯಾಟ್ (GW) ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೇತರ ಇಂಧನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಲು ಭಾರತ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದರು.
• ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು, ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಸೌರ ಇಂಧನ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವಂತೆ ಕರೆ ನೀಡಿದರು.
• ಕೃಷಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ ತರಲು ರೈತರಿಗೆ ಸೋಲಾರ್ ಪಂಪ್ ವಿತರಿಸುವ ಜೊತೆಗೆ, ರೈತರು ತಮ್ಮ ಪಾಳು ಬಿದ್ದ ಖಾಲಿ ಜಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಸೌರ ಫಲಕಗಳನ್ನು (Solar Panels) ಅಳವಡಿಸಿ ಆದಾಯ ಗಳಿಸುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಸೂಚಿಸಿದರು.
• ಮನೆಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ಒದಗಿಸುವ ‘ಪಿಎಂ ಸೂರ್ಯ ಘರ್ ಮುಫ್ತ್ ಬಿಜ್ಲಿ ಯೋಜನೆ’ (PM Surya Ghar Muft Bijli Yojana) ದೇಶಾದ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು.
• ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಏಕೈಕ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಪಂಚಾಮೃತ ಬದ್ಧತೆಗಳು (COP26 Glasgow Commitments): 2030ರ ವೇಳೆಗೆ 500 GW ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೇತರ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ, 50% ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಬಳಕೆ, 1 ಬಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಕಾರ್ಬನ್ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಕಡಿತ, 45% ಕಾರ್ಬನ್ ಸಾಂದ್ರತೆ ಕಡಿತ ಮತ್ತು 2070 ರ ವೇಳೆಗೆ ನಿವ್ವಳ ಶೂನ್ಯ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ (Net Zero) ಸಾಧಿಸುವುದು.
• ಪಿಎಂ-ಕುಸುಮ್ ಯೋಜನೆ (PM-KUSUM): ಕಿಸಾನ್ ಊರ್ಜಾ ಸುರಕ್ಷಾ ಏವಂ ಉತ್ತಾನ್ ಮಹಾಭಿಯಾನ — ರೈತರಿಗೆ ಸೌರ ಪಂಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಿಡ್-ಸಂಪರ್ಕಿತ ಸೌರ ಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಆರ್ಥಿಕ ಸಬ್ಸಿಡಿ ನೀಡುವ ಯೋಜನೆ (2019 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭ).
• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೌರ ಮೈತ್ರಿಕೂಟ (International Solar Alliance - ISA): 2015 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಜಂಟಿಯಾಗಿ COP21 ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದ ಜಾಗತಿಕ ಒಕ್ಕೂಟ. ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ಗುರುಗ್ರಾಮ, ಹರಿಯಾಣ.
• ಸಂವಿಧಾನದ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು (DPSP): ವಿಧಿ 48A ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಇಂಧನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ನೋಡಲ್ ಸಚಿವಾಲಯ: ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯ (MNRE).
• ಭಾರತದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೇತರ ಇಂಧನ ಗುರಿ: 2030ರ ವೇಳೆಗೆ 500 ಗಿಗಾವ್ಯಾಟ್.
• ಭಾರತದ ನಿವ್ವಳ ಶೂನ್ಯ ಕಾರ್ಬನ್ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ (Net Zero Target) ವರ್ಷ: 2070.
• ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸೌರ ಪಾರ್ಕ್: ಪಾವಗಡ ಸೌರ ಪಾರ್ಕ್ (ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಳ), ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆ (ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 2050 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್).

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಭಾರತವು ಯಾವ ವರ್ಷದ ವೇಳೆಗೆ 500 ಗಿಗಾವ್ಯಾಟ್ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೇತರ ಇಂಧನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ? / By which year does India aim to achieve 500 GW of non-fossil fuel-based energy capacity?

A) 2028
B) 2030
C) 2035
D) 2047

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕಾಪ್26 (COP26) ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ 500 GW ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೇತರ ಇಂಧನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದುವ ಪಂಚಾಮೃತ ಗುರಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ರೈತರಿಗೆ ಸೌರ ಕೃಷಿ ಪಂಪ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಸೌರ ಸ್ಥಾವರ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಯೋಜನೆ ಯಾವುದು? / Which scheme was launched by the Central Government to provide solar agriculture pumps and set up solar plants on farm lands?

A) ಪಿಎಂ-ಸ್ವನಿಧಿ / PM-SVANidhi
B) ಪಿಎಂ-ಕುಸುಮ್ (PM-KUSUM)
C) ಪಿಎಂ-ಪ್ರಣಾಮ್ (PM-PRANAM)
D) ಪಿಎಂ-ಮಿತ್ರ (PM-MITRA)

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): PM-KUSUM (ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕಿಸಾನ್ ಊರ್ಜಾ ಸುರಕ್ಷಾ ಏವಂ ಉತ್ತಾನ್ ಮಹಾಭಿಯಾನ) ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೈತರ ಕೃಷಿ ಪಂಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಕಲ್ಪಿಸಲು 2019 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೌರ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ (International Solar Alliance - ISA) ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಎಲ್ಲಿದೆ? / Where is the headquarters of the International Solar Alliance (ISA) located?

A) ನವದೆಹಲಿ, ಭಾರತ / New Delhi, India
B) ಪ್ಯಾರಿಸ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ / Paris, France
C) ಗುರುಗ್ರಾಮ, ಭಾರತ / Gurugram, India
D) ಜಿನೀವಾ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ / Geneva, Switzerland

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ISA ಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು ಭಾರತದ ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಗುರುಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ (Gurugram). ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಹೊಂದಿರುವ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಭಾರತವು ‘ನಿವ್ವಳ ಶೂನ್ಯ ಕಾರ್ಬನ್ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ’ (Net Zero Carbon Emissions) ಸಾಧಿಸಲು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಗುರಿ ವರ್ಷ ಯಾವುದು? / What is India’s target year to achieve Net Zero carbon emissions?

A) 2047
B) 2050
C) 2060
D) 2070

ಉತ್ತರ: D / Answer: D

ವಿವರಣೆ (Explanation): COP26 ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 2070 ರ ವೇಳೆಗೆ ನಿವ್ವಳ ಶೂನ್ಯ ಇಂಗಾಲದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ (Net Zero) ಸಾಧಿಸುವ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಕರ್ನಾಟಕದ ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಏಷ್ಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ಬೃಹತ್ ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನ ಹೆಸರೇನು? / What is the name of the mega solar park located in Tumakuru district of Karnataka?

A) ಭದ್ಲಾ ಸೋಲಾರ್ ಪಾರ್ಕ್ / Bhadla Solar Park
B) ಪಾವಗಡ ಸೋಲಾರ್ ಪಾರ್ಕ್ (ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಳ) / Pavagada Solar Park (Shakti Sthala)
C) ಕರ್ನೂಲ್ ಸೋಲಾರ್ ಪಾರ್ಕ್ / Kurnool Solar Park
D) ರೇವಾ ಸೋಲಾರ್ ಪಾರ್ಕ್ / Rewa Solar Park

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಾವಗಡದಲ್ಲಿರುವ ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಳ (Pavagada Solar Park) ಸುಮಾರು 2,050 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸೌರ ಪಾರ್ಕ್ ಆಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಮನೆಗಳ ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ಸೌರ ಫಲಕ ಅಳವಡಿಸಿ 300 ಯೂನಿಟ್‌ವರೆಗೆ ಉಚಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಒದಗಿಸುವ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಯೋಜನೆಯ ಹೆಸರೇನು? / What is the name of the central scheme that provides rooftop solar panels for households to get up to 300 units of free electricity?

A) ಪಿಎಂ ಸೂರ್ಯೋದಯ ಯೋಜನೆ / PM Suryodaya Yojana
B) ಪಿಎಂ ಸೂರ್ಯ ಘರ್ ಮುಫ್ತ್ ಬಿಜ್ಲಿ ಯೋಜನೆ / PM Surya Ghar: Muft Bijli Yojana
C) ಉಜಾಲ ಯೋಜನೆ / UJALA Scheme
D) ಸೌಭಾಗ್ಯ ಯೋಜನೆ / Saubhagya Scheme

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1 ಕೋಟಿ ಮನೆಗಳ ಮೇಲೆ ರೂಫ್‌ಟಾಪ್ ಸೌರ ಫಲಕ ಅಳವಡಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಪಿಎಂ ಸೂರ್ಯ ಘರ್: ಮುಫ್ತ್ ಬಿಜ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಏಜೆನ್ಸಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (IREDA) ಯಾವ ರೀತಿಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ? / What type of Central Public Sector Enterprise is the Indian Renewable Energy Development Agency (IREDA)?

A) ಮಹಾರತ್ನ / Maharatna
B) ನವರತ್ನ / Navratna
C) ಮಿನಿರತ್ನ (ವರ್ಗ-1) / Miniratna (Category-I)
D) ಇಲಾಖಾ ಉದ್ಯಮ / Departmental Enterprise

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಇರೆಡಾ (IREDA) ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನವರತ್ನ (Navratna) ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಇದು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುವ ಎನ್‌ಬಿಎಫ್‌ಸಿ ಆಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಾಪಿತ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನವೇನು? / What is India’s global rank in terms of total installed renewable energy capacity?

A) 1ನೇ ಸ್ಥಾನ / 1st
B) 4ನೇ ಸ್ಥಾನ / 4th
C) 7ನೇ ಸ್ಥಾನ / 7th
D) 10ನೇ ಸ್ಥಾನ / 10th

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಒಟ್ಟು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಹಾಗೂ ಸೌರ ಮತ್ತು ಪವನ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ 4ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ನೋಡಲ್ ಸಚಿವಾಲಯ ಯಾವುದು? / Which is the nodal Ministry for renewable energy development in India?

A) ವಿದ್ಯುತ್ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Power
B) ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Coal
C) ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of New and Renewable Energy (MNRE)
D) ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Science and Technology

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸೌರ, ಪವನ ಹಾಗೂ ಜೈವಿಕ ಇಂಧನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯ (MNRE) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಭಾರತದ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮಿಷನ್’ (National Green Hydrogen Mission) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 2030ರ ವೇಳೆಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಎಷ್ಟು ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ? / Under the National Green Hydrogen Mission, what is the annual production target of green hydrogen by 2030?

A) 1 ದಶಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ (MMT) / 1 MMT
B) 5 ದಶಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ (MMT) / 5 MMT
C) 10 ದಶಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ (MMT) / 10 MMT
D) 20 ದಶಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ (MMT) / 20 MMT

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 2030ರ ವೇಳೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 5 ಎಂಎಂಟಿ (5 Million Metric Tonnes) ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಭಾರತ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ.