ನವಿಲುತೀರ್ಥ ಜಲಾಶಯದಿಂದ ಕೃಷಿಗೆ ನೀರು: ಬೆಳಗಾವಿ ಕೆಡಿಪಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ ಸಮಿತಿ ರಚನೆಗೆ ಸತೀಶ ಜಾರಕಿಹೊಳಿ ಸೂಚನೆ | Navilutheertha Dam Crop Water Release Joint Committee Directed

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರಗತಿ ಪರಿಶೀಲನಾ (ಕೆಡಿಪಿ) ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸಚಿವ ಸತೀಶ ಜಾರಕಿಹೊಳಿ ಅವರು ಸವದತ್ತಿಯ ನವಿಲುತೀರ್ಥ ಜಲಾಶಯದಿಂದ ಕೃಷಿಗೆ ನೀರು ಬಿಡುವ ಕುರಿತು ಮಹತ್ವದ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
• ಕೃಷಿ, ತೋಟಗಾರಿಕೆ, ಕಂದಾಯ ಹಾಗೂ ನೀರಾವರಿ ಇಲಾಖೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ ಸಮಿತಿ ರಚಿಸಲು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ್ಯಾವ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ನೀರಿನ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಸಮಿತಿಯು ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿ ಸಮಗ್ರ ವರದಿ ನೀಡಲಿದೆ.
• ಸಮಿತಿ ನೀಡುವ ವಸ್ತುಸ್ಥಿತಿ ವರದಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಜಲಾಶಯದಿಂದ ಕಾಲುವೆಗಳಿಗೆ ನೀರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮ ವಹಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಸಚಿವರು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಒಳಹರಿವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮಿತವ್ಯಯ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಈ ಸಮಿತಿ ನೆರವಾಗಲಿದೆ.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ನವಿಲುತೀರ್ಥ ಜಲಾಶಯ: ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸವದತ್ತಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಈ ಜಲಾಶಯವನ್ನು ರೇಣುಕಾ ಸಾಗರ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿ: ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖಾನಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕನಕುಂಬಿ ಬಳಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸಂಗಮ ತಾಣ: ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಯು ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೂಡಲಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.
• ಸಂವಿಧಾನದ 243Z-D ವಿಧಿ: ಜಿಲ್ಲಾ ಯೋಜನಾ ಸಮಿತಿಗಳ (DPC) ರಚನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ; ಜಿಲ್ಲಾ ಕೆಡಿಪಿ (KDP) ಸಭೆಗಳು ಪ್ರಗತಿ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿವೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಜಲಾಶಯದ ಹೆಸರು: ನವಿಲುತೀರ್ಥ ಜಲಾಶಯ (ರೇಣುಕಾ ಸಾಗರ).
• ಸ್ಥಳ: ಸವದತ್ತಿ, ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆ.
• ನದಿ: ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿ (ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಉಪನದಿ).
• ಸಮಿತಿಯ ಇಲಾಖೆಗಳು: ಕೃಷಿ, ತೋಟಗಾರಿಕೆ, ಕಂದಾಯ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ.
• ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದ ಸಚಿವರು: ಸತೀಶ ಜಾರಕಿಹೊಳಿ (ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸಚಿವರು).

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಬೆಳಗಾವಿ ಕೆಡಿಪಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಗೆ ನೀರು ಹರಿಸುವ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲಾದ ನವಿಲುತೀರ್ಥ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಯಾವ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ? / Across which river is the Navilutheertha Dam constructed?

A) ಘಟಪ್ರಭಾ / Ghataprabha
B) ಮಲಪ್ರಭಾ / Malaprabha
C) ದೂಧ್‌ಗಂಗಾ / Doodhganga
D) ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ / Markandeya

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ನವಿಲುತೀರ್ಥ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು (ರೇಣುಕಾ ಸಾಗರ) ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸವದತ್ತಿ ಬಳಿ ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಯು ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಯಾವ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ? / In which taluk of Belagavi district does the Malaprabha river originate?

A) ಖಾನಾಪುರ / Khanapur
B) ಗೋಕಾಕ / Gokak
C) ಸವದತ್ತಿ / Saundatti
D) ಹುಕ್ಕೇರಿ / Hukkeri

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಯು ಖಾನಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕನಕುಂಬಿ ಬಳಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ನವಿಲುತೀರ್ಥ ಜಲಾಶಯದ ನೀರು ಬಿಡುಗಡೆ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ರಚಿಸಲಾದ ಜಂಟಿ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ? / Which department is NOT included in the joint committee for Navilutheertha water release?

A) ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ / Agriculture Department
B) ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಇಲಾಖೆ / Horticulture Department
C) ನೀರಾವರಿ ಇಲಾಖೆ / Irrigation Department
D) ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ / Forest Department

ಉತ್ತರ: D / Answer: D

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ, ತೋಟಗಾರಿಕೆ, ಕಂದಾಯ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಯು ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯನ್ನು ಯಾವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಂಗಮಿಸುತ್ತದೆ? / At which historic site does the Malaprabha river join the Krishna river?

A) ಕೂಡಲಸಂಗಮ / Koodalasangama
B) ಆಲಮಟ್ಟಿ / Almatti
C) ನಾರಾಯಣಪುರ / Narayanapura
D) ಬಾಗಲಕೋಟೆ / Bagalkote

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಯು ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೂಡಲಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸಚಿವರಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವವರು ಯಾರು? / Who is currently serving as the District In-charge Minister of Belagavi?

A) ಸತೀಶ ಜಾರಕಿಹೊಳಿ / Satish Jarkiholi
B) ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಹೆಬ್ಬಾಳಕರ / Lakshmi Hebbalkar
C) ಬಾಲಚಂದ್ರ ಜಾರಕಿಹೊಳಿ / Balachandra Jarkiholi
D) ಎಂ.ಬಿ. ಪಾಟೀಲ / M.B. Patil

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸಚಿವರಾಗಿ ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಸಚಿವ ಸತೀಶ ಜಾರಕಿಹೊಳಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಗೆ ನೀರು ತಿರುಗಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾದ ಕಳಸಾ ಮತ್ತು ಬಂಡೂರಿ ಹಳ್ಳಗಳು ಯಾವ ನದಿ ಕಣಿವೆಯ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ? / Kalasa and Banduri streams belong to which river basin?

A) ಮಹಾದಾಯಿ (ಮಾಂಡೋವಿ) / Mahadayi (Mandovi)
B) ತುಂಗಭದ್ರಾ / Tungabhadra
C) ಶರಾವತಿ / Sharavathi
D) ಕಾಳಿ / Kali

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕಳಸಾ-ಬಂಡೂರಿ ಯೋಜನೆಯು ಮಹಾದಾಯಿ (ಮಾಂಡೋವಿ) ನದಿ ಕಣಿವೆಯ ನೀರನ್ನು ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಗೆ ತಿರುಗಿಸುವ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ನವಿಲುತೀರ್ಥ ಜಲಾಶಯವನ್ನು ರೇಣುಕಾ ಸಾಗರ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. 2. ಮಲಪ್ರಭಾ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಎಡದಂಡೆಯ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ. ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಯಾವುದು? / Consider the statements: 1. Navilutheertha reservoir is also known as Renuka Sagara. 2. Malaprabha is a left-bank tributary of Krishna. Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹೇಳಿಕೆ 1 ಸರಿ; ಮಲಪ್ರಭಾ ಕೃಷ್ಣೆಯ ಬಲದಂಡೆಯ ಉಪನದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಎಡದಂಡೆಯಲ್ಲ, ಹೀಗಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆ 2 ತಪ್ಪಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ನವಿಲುತೀರ್ಥ ಜಲಾಶಯವು ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸವದತ್ತಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. 2. ಬೆಣ್ಣಿಹಳ್ಳವು ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ. ಸರಿಯಾದ ಆಯ್ಕೆ ಯಾವುದು? / Consider the statements: 1. Navilutheertha Dam is in Saundatti taluk of Belagavi. 2. Bennihalla is a major tributary of Malaprabha. Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 1 only is correct
B) 2 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 2 only is correct
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ / Both 1 and 2 are correct
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು / Both are incorrect

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳೂ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ಜಿಲ್ಲಾ ಯೋಜನಾ ಸಮಿತಿಗಳ (District Planning Committees) ರಚನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ? / Which Constitutional Article provides for District Planning Committees?

A) 243Z-D ವಿಧಿ / Article 243Z-D
B) 243Z-E ವಿಧಿ / Article 243Z-E
C) 280ನೇ ವಿಧಿ / Article 280
D) 324ನೇ ವಿಧಿ / Article 324

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): 74ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ವಯ ಸೇರಿಸಲಾದ 243Z-D ವಿಧಿಯು ಜಿಲ್ಲಾ ಯೋಜನಾ ಸಮಿತಿ ರಚನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣಗಳಾದ ಐಹೊಳೆ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು ಯಾವ ನದಿ ತೀರದ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ? / Historical sites Aihole and Pattadakallu are situated along which river basin?

A) ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿ / Malaprabha River
B) ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿ / Tungabhadra River
C) ಕಾವೇರಿ ನದಿ / Cauvery River
D) ಶರಾವತಿ ನದಿ / Sharavathi River

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ತಾಣಗಳಾದ ಐಹೊಳೆ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿ ತೀರದಲ್ಲಿವೆ.