ಮೇಕೆದಾಟು ಜಲಾಶಯ ಯೋಜನೆ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚ ಶೇ 86ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ | Mekedatu Balancing Reservoir Cost Escalates by 86 Percent

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಕಾವೇರಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಮೇಕೆದಾಟು ಸಮತೋಲನ ಜಲಾಶಯ ಯೋಜನೆಯ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚವು ಶೇಕಡಾ 86ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. / The estimated construction cost of the ambitious Mekedatu Balancing Reservoir project across the Cauvery River has escalated by 86 percent.
• ಯೋಜನೆಯ ಪರಿಷ್ಕೃತ ವೆಚ್ಚವು ಈಗ ಬರೋಬ್ಬರಿ ₹16,745 ಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪಿದೆ ಎಂದು ಮೂಲಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. / The revised capital outlay of the multi-purpose balancing project has reached Rs 16,745 crore.
• ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರಕ್ಕೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಒದಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು 400 ಮೆಗಾವಾಟ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. / The project aims to secure drinking water for Bengaluru metropolitan city and generate approximately 400 MW of hydroelectric power.
• ಕಾವೇರಿ ಜಲ ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣದ (CWDT) ಆದೇಶದಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿತ ನೀರು ಹರಿಸಲು ಈ ಸಮತೋಲನ ಜಲಾಶಯ ನೆರವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ. / Karnataka maintains that the reservoir facilitates regulated seasonal water discharge to Tamil Nadu under CWDT norms.
• ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಕೇಂದ್ರ ಜಲ ಆಯೋಗದ (CWC) ಅಂತಿಮ ಅನುಮತಿ ಮತ್ತು ಕಾವೇರಿ ನೀರು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (CWMA) ಅನುಮೋದನೆ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. / Tamil Nadu has consistently opposed the project, while clearances from the Central Water Commission and CWMA are pending.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಮೇಕೆದಾಟು ಭೌಗೋಳಿಕತೆ: ರಾಮನಗರ/ಕನಕಪುರ ಬಳಿ ಕಾವೇರಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಕಾವತಿ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮ ಸ್ಥಳದ ಸಮೀಪ ಕಡಿದಾದ ಕಣಿವೆಯಾಗಿದೆ. / Mekedatu is a deep gorge near the confluence of the Cauvery and Arkavathi rivers in southern Karnataka.
• ಸಂವಿಧಾನದ 262ನೇ ವಿಧಿ: ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿಗಳು ಅಥವಾ ನದಿ ಕಣಿವೆಗಳ ನೀರಿನ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಶಾಸನ ರಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ. / Article 262 empowers the Parliament to adjudicate disputes relating to waters of inter-state rivers and valleys.
• ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದಗಳ ಕಾಯ್ದೆ 1956: ಜಲ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣಗಳನ್ನು (Tribunals) ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ. / The Inter-State River Water Disputes Act 1956 provides the statutory framework for water tribunals.
• ಕಾವೇರಿ ನೀರು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (CWMA): ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ 2018ರ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪಿನನ್ವಯ ಕಾವೇರಿ ಕಣಿವೆಯ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಸಂಸ್ಥೆ. / CWMA was instituted in 2018 pursuant to the Supreme Court verdict to monitor monthly water allocations.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಯೋಜನೆಯ ಹೆಸರು: ಮೇಕೆದಾಟು ಸಮತೋಲನ ಜಲಾಶಯ ಯೋಜನೆ. / Project: Mekedatu Balancing Reservoir Project.
• ಪರಿಷ್ಕೃತ ಮೊತ್ತ: ₹16,745 ಕೋಟಿ (ಶೇ 86 ಏರಿಕೆ). / Revised Outlay: Rs 16,745 crore (86 percent hike).
• ಉದ್ದೇಶಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: ಸುಮಾರು 400 ಮೆಗಾವಾಟ್. / Hydropower Potential: 400 MW.
• ಸಂಗಮ ನದಿಗಳು: ಕಾವೇರಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಕಾವತಿ. / Confluence Rivers: Cauvery and Arkavathi.

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಮೇಕೆದಾಟು ಸಮತೋಲನ ಜಲಾಶಯ ಯೋಜನೆಯ ಅಂದಾಜು ಮೊತ್ತವು ಶೇಕಡಾ 86ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ? / The estimated project outlay of Mekedatu balancing reservoir escalated by 86 percent to reach what amount?

A) ₹12,500 ಕೋಟಿ / Rs 12,500 crore
B) ₹14,200 ಕೋಟಿ / Rs 14,200 crore
C) ₹16,745 ಕೋಟಿ / Rs 16,745 crore
D) ₹18,900 ಕೋಟಿ / Rs 18,900 crore

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮೇಕೆದಾಟು ಯೋಜನೆಯ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚವು ₹16,745 ಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪಿದೆ. / The project cost estimate has escalated to Rs 16,745 crore.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಮೇಕೆದಾಟು ಜಲಾಶಯ ಯೋಜನೆಯು ಯಾವ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ? / Across which river is the Mekedatu Reservoir proposed to be constructed?

A) ಕೃಷ್ಣಾ / Krishna
B) ಕಾವೇರಿ / Cauvery
C) ತುಂಗಭದ್ರಾ / Tungabhadra
D) ಶರಾವತಿ / Sharavathi

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಸಮತೋಲನ ಜಲಾಶಯವನ್ನು ಕಾವೇರಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲು ರೂಪಿಸಿದೆ. / The Mekedatu reservoir is designed across the Cauvery River.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಮೇಕೆದಾಟು ಬಳಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯನ್ನು ಸಂಗಮಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿ ಯಾವುದು? / Which tributary merges with Cauvery River near Mekedatu?

A) ಅರ್ಕಾವತಿ / Arkavathi
B) ಹೇಮಾವತಿ / Hemavathi
C) ಕಬಿನಿ / Kabini
D) ಭವಾನಿ / Bhavani

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮೇಕೆದಾಟು ಸಂಗಮ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಕಾವತಿ ನದಿಗಳು ಸಂಧಿಸುತ್ತವೆ. / Cauvery and Arkavathi confluence lies near the Mekedatu gorge.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದಗಳ ತೀರ್ಪಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ ಯಾವುದು? / Which Article of the Constitution governs adjudication of inter-state water disputes?

A) 260ನೇ ವಿಧಿ / Article 260
B) 262ನೇ ವಿಧಿ / Article 262
C) 263ನೇ ವಿಧಿ / Article 263
D) 280ನೇ ವಿಧಿ / Article 280

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ 262ನೇ ವಿಧಿಯು ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ವಿವಾದಗಳ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಶಾಸನ ರಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿದೆ. / Article 262 enables Parliament to adjudicate disputes related to inter-state rivers.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಮೇಕೆದಾಟು ಜಲಾಶಯ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿರುವ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎಷ್ಟು? / What is the proposed power generation capacity of the Mekedatu hydel project?

A) 100 ಮೆಗಾವಾಟ್ / 100 MW
B) 250 ಮೆಗಾವಾಟ್ / 250 MW
C) 400 ಮೆಗಾವಾಟ್ / 400 MW
D) 600 ಮೆಗಾವಾಟ್ / 600 MW

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮೇಕೆದಾಟು ಯೋಜನೆಯು ಸುಮಾರು 400 ಮೆಗಾವಾಟ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. / The project includes a 400 MW hydropower installation.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಕಾವೇರಿ ನೀರು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು (CWMA) ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು? / In which year was the Cauvery Water Management Authority (CWMA) constituted?

A) 2014
B) 2016
C) 2018
D) 2020

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಆದೇಶದಂತೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 2018 ರಲ್ಲಿ CWMA ವನ್ನು ಅಧಿಸೂಚಿಸಿತು. / CWMA was officially notified in 2018 following the apex court directive.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಮೇಕೆದಾಟು ಸಮತೋಲನ ಜಲಾಶಯದ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚವು ₹16,745 ಕೋಟಿಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. 2. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರಕ್ಕೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಒದಗಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಯಾವುದು? / Consider the statements: 1. Mekedatu project cost escalated to Rs 16,745 crore. 2. A primary purpose is supplying drinking water to Bengaluru. Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳೂ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿವೆ. / Both statements are factually accurate.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಮೇಕೆದಾಟು ಯೋಜನೆಯು ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿದೆ. 2. ಅರ್ಕಾವತಿ ನದಿಯು ನಂದಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ. ಸರಿಯಾದ ಆಯ್ಕೆ ಯಾವುದು? / Consider the statements: 1. Mekedatu is planned across River Krishna. 2. Arkavathi River originates in Nandi Hills. Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 1 only is correct
B) 2 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 2 only is correct
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ / Both 1 and 2 are correct
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು / Both are incorrect

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮೇಕೆದಾಟು ಕಾವೇರಿ ನದಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗಿದೆ (ಕೃಷ್ಣಾ ಅಲ್ಲ), ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇಳಿಕೆ 1 ತಪ್ಪಾಗಿದೆ; ಅರ್ಕಾವತಿಯು ನಂದಿ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುವುದರಿಂದ ಹೇಳಿಕೆ 2 ಸರಿ. / Statement 1 is incorrect (Cauvery, not Krishna). Statement 2 is correct.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನದಿ ಕಣಿವೆಗಳ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡುವ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ ಯಾವುದು? / Which central body gives techno-economic appraisal for major river valley projects?

A) ಕೇಂದ್ರ ಜಲ ಆಯೋಗ (CWC) / Central Water Commission
B) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (NHAI)
C) ಸಿಎಜಿ (CAG)
D) ನಬಾರ್ಡ್ (NABARD)

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಯೋಜನೆಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಜಲ ಆಯೋಗ (CWC) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. / The Central Water Commission conducts technical appraisal of interstate river projects.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಕಾವೇರಿ ನದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಯಾವ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಲಕಾವೇರಿಯಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ? / In which district does the Cauvery River originate at Talakaveri?

A) ಹಾಸನ / Hassan
B) ಮಂಡ್ಯ / Mandya
C) ಕೊಡಗು / Kodagu
D) ಮೈಸೂರು / Mysuru

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕಾವೇರಿ ನದಿಯು ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಶ್ರೇಣಿಯ ತಲಕಾವೇರಿಯಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ. / Cauvery originates at Talakaveri in Kodagu district.