ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಚೆ ಸಪ್ತಾಹ: ಫಿಲಾಟೆಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಅಂಚೆ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳ ಬಿಡುಗಡೆ | National Postal Week Philately Passport Launch

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಚೆ ಸಪ್ತಾಹದ (National Postal Week) ಅಂಗವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಅಂಚೆ ವೃತ್ತದ ಮುಖ್ಯ ಪೋಸ್ಟ್‌ಮಾಸ್ಟರ್ ಜನರಲ್ ಸ್ವಾತಿ ಪಾಂಡೆ ಅವರು ವಿಶೇಷ ‘ಫಿಲಾಟೆಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್’ (Philately Passport) ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ ಅಂಚೆ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.
• ಯುವ ಪೀಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು (Philately) ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಈ ವಿಶೇಷ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಅಕ್ಟೋಬರ್ 9 ರ ‘ವಿಶ್ವ ಅಂಚೆ ದಿನ’ದ (World Post Day) ಅಂಗವಾಗಿ ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆಯು ವಾರಪೂರ್ತಿ ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು, ಪಾರ್ಸೆಲ್ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಚೆ ಜೀವ ವಿಮೆಯ (PLI) ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.
• ಭಾರತೀಯ ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆಯು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯಾ ಪೋಸ್ಟ್ ಪೇಮೆಂಟ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (IPPB) ಮೂಲಕ ದೇಶದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ವಿಶ್ವ ಅಂಚೆ ಒಕ್ಕೂಟ (Universal Postal Union - UPU): 1874 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 9 ರಂದು ಬರ್ನ್ ಒಪ್ಪಂದದ (Treaty of Bern) ಮೂಲಕ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಬರ್ನ್, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿದೆ.
• ವಿಶ್ವ ಅಂಚೆ ದಿನ: UPU ಸ್ಥಾಪನೆಯ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 9 ಅನ್ನು ವಿಶ್ವ ಅಂಚೆ ದಿನವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 9 ರಿಂದ 15 ರವರೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಚೆ ಸಪ್ತಾಹ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಆಧುನಿಕ ಭಾರತೀಯ ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಲಾರ್ಡ್ ಡಾಲ್‌ಹೌಸಿ 1854 ರ ಪೋಸ್ಟ್ ಆಫೀಸ್ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಕ ಆಧುನಿಕ ಏಕರೂಪ ಅಂಚೆ ದರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.
• ಪಿನ್‌ಕೋಡ್ (PIN Code): ಪೋಸ್ಟಲ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ನಂಬರ್ (Postal Index Number) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 15, 1972 ರಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು (6 ಅಂಕಿಗಳ ಕೋಡ್).
• ಇಂಡಿಯಾ ಪೋಸ್ಟ್ ಪೇಮೆಂಟ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (IPPB): 2018 ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 100% ಸರ್ಕಾರದ ಈಕ್ವಿಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಪಾವತಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಏಷ್ಯಾದ ಮೊದಲ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿ: ಸಿಂಧ್ ಡಾಕ್ (Scinde Dawk - 1852).
• UPU ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ಬರ್ನ್, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್.
• ಪೋಸ್ಟಲ್ ಲೈಫ್ ಇನ್ಶೂರೆನ್ಸ್ (PLI) ಆರಂಭವಾದ ವರ್ಷ: ಫೆಬ್ರವರಿ 1, 1884 (ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಜೀವ ವಿಮಾ ಯೋಜನೆ).
• ಪಿನ್‌ಕೋಡ್‌ನ ಮೊದಲ ಅಂಕಿ: ಭಾರತದ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಲಯವನ್ನು (Zone) ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ (ಕರ್ನಾಟಕವು ವಲಯ 5 ರಲ್ಲಿದೆ).

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ‘ವಿಶ್ವ ಅಂಚೆ ದಿನ’ವನ್ನು (World Post Day) ಯಾವ ದಿನಾಂಕದಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ? / On which date is World Post Day observed globally every year?

A) ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2 / October 2
B) ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8 / October 8
C) ಅಕ್ಟೋಬರ್ 9 / October 9
D) ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24 / October 24

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1874ರಲ್ಲಿ ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಯೂನಿಯನ್ (UPU) ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 9 ರಂದು ವಿಶ್ವ ಅಂಚೆ ದಿನ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ವಿಶ್ವ ಅಂಚೆ ಒಕ್ಕೂಟದ (Universal Postal Union - UPU) ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಎಲ್ಲಿದೆ? / Where is the headquarters of the Universal Postal Union (UPU)?

A) ಜಿನೀವಾ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ / Geneva, Switzerland
B) ಬರ್ನ್, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ / Bern, Switzerland
C) ಪ್ಯಾರಿಸ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ / Paris, France
D) ವಿಯೆನ್ನಾ, ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ / Vienna, Austria

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಯುಪಿಯು (UPU) ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಬರ್ನ್ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಭಾರತದಲ್ಲಿ 6 ಅಂಕಿಗಳ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ನಂಬರ್ (PIN Code) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು? / In which year was the 6-digit PIN Code system introduced in India?

A) 1947
B) 1956
C) 1972
D) 1984

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೇಂದ್ರ ಸಂವಹನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಶ್ರೀರಾಮ್ ಭಿಕಾಜಿ ವೆಲಂಕರ್ ಅವರ ಉಪಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್ 15, 1972 ರಂದು ಪಿನ್‌ಕೋಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಏಕರೂಪ ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪೋಸ್ಟ್ ಆಫೀಸ್ ಕಾಯ್ದೆ 1854 ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಯಾರು? / Which Governor-General introduced the modern uniform postal system via Post Office Act 1854?

A) ಲಾರ್ಡ್ ವಿಲಿಯಂ ಬೆಂಟಿಂಕ್ / Lord William Bentinck
B) ಲಾರ್ಡ್ ಡಾಲ್‌ಹೌಸಿ / Lord Dalhousie
C) ಲಾರ್ಡ್ ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ / Lord Canning
D) ಲಾರ್ಡ್ ರಿಪ್ಪನ್ / Lord Ripon

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಲಾರ್ಡ್ ಡಾಲ್‌ಹೌಸಿ 1854 ರಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಅಂಚೆ ಚೀಟಿ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: 1852 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತ ಹಾಗೂ ಏಷ್ಯಾದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಯ ಹೆಸರೇನು? / What was the name of Asia’s first postage stamp issued in 1852?

A) ಪೆನ್ನಿ ಬ್ಲಾಕ್ / Penny Black
B) ಸಿಂಧ್ ಡಾಕ್ (Scinde Dawk) / Scinde Dawk
C) ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸ್ಟಾಂಪ್ / East India Stamp
D) ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಪೋಸ್ಟ್ / Victoria Post

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1852 ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಧ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಟ್ಲ್ ಫ್ರೆರೆ ಅವರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ‘ಸಿಂಧ್ ಡಾಕ್’ (Scinde Dawk) ಏಷ್ಯಾದ ಪ್ರಥಮ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ? / What is the study and collection of postage stamps scientifically called?

A) ನಾಣ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ (Numismatics)
B) ಫಿಲಾಟೆಲಿ (Philately)
C) ಎಪಿಗ್ರಫಿ (Epigraphy)
D) ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ (Archaeology)

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಫಿಲಾಟೆಲಿ (Philately) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಭಾರತೀಯ ಪಿನ್‌ಕೋಡ್ (PIN Code) ನಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯವು ಯಾವ ಪೋಸ್ಟಲ್ ವಲಯಕ್ಕೆ (Postal Zone) ಸೇರಿದೆ? / In the Indian PIN Code system, which postal zone does Karnataka belong to?

A) ವಲಯ 3 / Zone 3
B) ವಲಯ 4 / Zone 4
C) ವಲಯ 5 / Zone 5
D) ವಲಯ 6 / Zone 6

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲಾ ಪಿನ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳು ಅಂಕಿ ‘5’ ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ (ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣ ಕೂಡ ವಲಯ 5 ರಲ್ಲಿದೆ).

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಇಂಡಿಯಾ ಪೋಸ್ಟ್ ಪೇಮೆಂಟ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (IPPB) 2018 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. 2. ಪೋಸ್ಟಲ್ ಲೈಫ್ ಇನ್ಶೂರೆನ್ಸ್ (PLI) 1884 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. / Consider: 1. IPPB was launched in 2018. 2. Postal Life Insurance (PLI) started in 1884. Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ / Both 1 and 2
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): IPPB ಅನ್ನು 2018 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಜೀವ ವಿಮೆಯಾದ PLI ಅನ್ನು 1884 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸರಿ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: 1840 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ವಿಶ್ವದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಟಿಸಬಹುದಾದ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿ ಯಾವುದು? / Which was the world’s first adhesive postage stamp issued in Great Britain in 1840?

A) ಪೆನ್ನಿ ಬ್ಲಾಕ್ (Penny Black)
B) ಬ್ಲೂ ಮಾರಿಷಸ್ / Blue Mauritius
C) ಇನ್ವರ್ಟೆಡ್ ಜೆನ್ನಿ / Inverted Jenny
D) ರಾಯಲ್ ಪೋಸ್ಟ್ / Royal Post

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1840 ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಪೆನ್ನಿ ಬ್ಲಾಕ್ (Penny Black) ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ (Floating Post Office) ಯಾವ ಸರೋವರದಲ್ಲಿದೆ? / Where is India’s famous Floating Post Office located?

A) ವೂಲರ್ ಸರೋವರ / Wular Lake
B) ದಾಲ್ ಸರೋವರ, ಶ್ರೀನಗರ / Dal Lake, Srinagar
C) ಚಿಲ್ಕಾ ಸರೋವರ / Chilika Lake
D) ಲೋಕ್ತಾಕ್ ಸರೋವರ / Loktak Lake

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಶ್ರೀನಗರದಲ್ಲಿರುವ ದಾಲ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತೇಲುವ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.