ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ವಿಶೇಷ ಅಭಿಯಾನ 6.0 ಪೋರ್ಟಲ್ ಚಾಲನೆ | Dr Jitendra Singh Launches Special Campaign 6 Portal

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಕೇಂದ್ರ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಪಿಂಚಣಿ ಖಾತೆ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಡಾ. ಜಿತೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಅವರು 2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16 ರಂದು ‘ವಿಶೇಷ ಅಭಿಯಾನ 6.0’ (Special Campaign 6) ನ ಮೀಸಲಾದ ವೆಬ್-ಪೋರ್ಟಲ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು / Union Minister Dr. Jitendra Singh launched the dedicated online web-portal for monitoring the progress of Special Campaign 6 on 16 September 2026.
• ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಹಂತವು (Preparatory Phase) 2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16 ರಿಂದ 30 ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಲಿದ್ದು, ಅನುಷ್ಠಾನ ಹಂತವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2 ರಿಂದ 31 ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ / The preparatory phase runs from 16 to 30 September 2026, followed by the implementation phase from 2 to 31 October 2026.
• ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ 84 ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯನ್ನು ಸಾಂಸ್ಥಿಕಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಬಾಕಿ ಇರುವ ಕಡತಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಧ್ಯೇಯ / The initiative aims at institutionalizing Swachhata and minimizing pendency across 84 Ministries and Departments of the Government of India.
• ವಿಶೇಷ ಅಭಿಯಾನ 6.0 ರಲ್ಲಿ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ವಿಂಗಡಣೆ ಮತ್ತು ವಿಲೇವಾರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ / Effective collection, segregation, and scientific disposal of e-waste is a prime focus area of Special Campaign 6.0.
• 2021 ರಿಂದ ಈವರೆಗೆ ನಡೆಸಲಾದ ಹಿಂದಿನ 5 ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ 180.48 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಡತಗಳನ್ನು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ₹5,102 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಆದಾಯ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ / Since 2021, over 180.48 lakh files have been weeded out and over ₹5,102 crore revenue generated from scrap disposal.
• ಕಳೆದ ವಿಶೇಷ ಅಭಿಯಾನ 5.0 ರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ 233.75 ಲಕ್ಷ ಚದರ ಅಡಿ ಕಚೇರಿ ಜಾಗವನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ₹833.92 ಕೋಟಿ ಆದಾಯ ಗಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು / In Special Campaign 5 alone, 233.75 lakh sq. ft. of office space was cleared, generating ₹833.92 crore.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ನೋಡಲ್ ಇಲಾಖೆ: ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳ ಇಲಾಖೆ (DARPG) / Department of Administrative Reforms and Public Grievances.
• ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಇ-ಆಡಳಿತ (GS-2): ಬಾಕಿ ಅರ್ಜಿಗಳ ತ್ವರಿತ ವಿಲೇವಾರಿ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಆಡಳಿತ / Reduction of administrative pendency, transparency, and citizen-centric governance.
• ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ (ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿಯಮಗಳು 2022): ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಿತ ಉತ್ಪಾದಕರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ (EPR) ಮಾನದಂಡಗಳು / E-Waste (Management) Rules, 2022 under the Environment Protection Act, 1986.
• ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ ಸಪ್ತಾಹ: ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನದ ಅಂಗವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ / Good Governance Week is observed annually in December.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ವೆಬ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಪ್ರಾರಂಭ ದಿನಾಂಕ: 16 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 / Launch date: 16 September 2026.
• ಅನುಷ್ಠಾನ ದಿನಾಂಕಗಳು: 2 ರಿಂದ 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 (ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿಯಿಂದ ಆರಂಭ) / Implementation: 2 to 31 October 2026.
• ನೋಡಲ್ ಸಚಿವಾಲಯ: ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಪಿಂಚಣಿ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Personnel, Public Grievances and Pensions.
• ಮುಖ್ಯ ಆದ್ಯತೆ: ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಲೇವಾರಿ ಮತ್ತು ಕಚೇರಿ ಜಾಗ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ / E-waste management and office space decongestion.

---

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ಕಡತ ವಿಲೇವಾರಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛತೆಗಾಗಿ ‘ವಿಶೇಷ ಅಭಿಯಾನ 6.0’ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅನ್ನು ಯಾವ ದಿನಾಂಕದಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು? / On which date was the dedicated portal for Special Campaign 6 launched?

A) 1 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 / 1 September 2026
B) 16 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 / 16 September 2026
C) 2 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 / 2 October 2026
D) 15 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 / 15 October 2026

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಡಾ. ಜಿತೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಅವರು 16 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 ರಂದು ವಿಶೇಷ ಅಭಿಯಾನ 6.0 ರ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. / Dr. Jitendra Singh launched the dedicated portal on 16 September 2026.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ವಿಶೇಷ ಅಭಿಯಾನ 6.0 ಅನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ನೋಡಲ್ ಇಲಾಖೆ ಯಾವುದು? / Which is the nodal department steering the Special Campaign 6.0?

A) ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆ (DEA)
B) ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳ ಇಲಾಖೆ (DARPG)
C) ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಇಲಾಖೆ (DDWS)
D) ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಇಲಾಖೆ (DoT)

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): DARPG (ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳ ಇಲಾಖೆ) ಈ ಅಭಿಯಾನದ ನೋಡಲ್ ಇಲಾಖೆಯಾಗಿದೆ. / DARPG serves as the nodal department.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ವಿಶೇಷ ಅಭಿಯಾನ 6.0 ರ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ‘ಅನುಷ್ಠಾನ ಹಂತ’ (Implementation Phase) ಯಾವಾಗ ನಡೆಯಲಿದೆ? / When is the full-fledged Implementation Phase of Special Campaign 6 scheduled?

A) 16 ರಿಂದ 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 / 16 to 30 September 2026
B) 2 ರಿಂದ 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 / 2 to 31 October 2026
C) 1 ರಿಂದ 15 ನವೆಂಬರ್ 2026 / 1 to 15 November 2026
D) 1 ರಿಂದ 31 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2026 / 1 to 31 December 2026

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಅನುಷ್ಠಾನ ಹಂತವು ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿಯಾದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2 ರಿಂದ 31, 2026 ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ. / The implementation phase runs from 2 to 31 October 2026.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ವಿಶೇಷ ಅಭಿಯಾನ 6.0 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ? / What specific area is given major focus under Special Campaign 6.0?

A) ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣ / Plastic road construction
B) ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿಲೇವಾರಿ / Scientific collection and disposal of e-waste
C) ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ / Canal development
D) ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಸುಧಾರಣೆ / Coal mining reforms

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವಿಶೇಷ ಅಭಿಯಾನ 6.0 ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಲೇವಾರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. / Special Campaign 6.0 emphasizes e-waste collection and scientific disposal.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: 2021 ರಿಂದ ಈವರೆಗೆ ನಡೆಸಲಾದ ವಿಶೇಷ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಗುಜರಿ ಮತ್ತು ಅನುಪಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳ ವಿಲೇವಾರಿಯಿಂದ ಎಷ್ಟು ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಆದಾಯ ಗಳಿಸಲಾಗಿದೆ? / How much revenue has been generated from scrap disposal through Special Campaigns since 2021?

A) ₹1,500 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ / Over ₹1,500 crore
B) ₹3,200 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ / Over ₹3,200 crore
C) ₹5,102 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ / Over ₹5,102 crore
D) ₹10,000 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ / Over ₹10,000 crore

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 2021 ರಿಂದ ನಡೆಸಲಾದ ಅಭಿಯಾನಗಳಿಂದ ಈವರೆಗೆ ₹5,102 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಆದಾಯ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. / More than ₹5,102 crore revenue has been earned since 2021.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ (ನಿರ್ವಹಣೆ) ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು? / In which year were the E-Waste (Management) Rules comprehensively notified recently?

A) 2011
B) 2016
C) 2022
D) 2025

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 2022 ರಲ್ಲಿ ನೂತನ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ (ನಿರ್ವಹಣೆ) ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅಧಿಸೂಚಿಸಿತು. / The revised E-Waste (Management) Rules were notified in 2022.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ವಿಶೇಷ ಅಭಿಯಾನವು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಎಲ್ಲಾ 84 ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 2. ಇದರ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಹಂತವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16 ರಿಂದ 30 ರವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಯಾವುದು ಸರಿಯಾಗಿದೆ? / Consider statements: 1. Special Campaign covers all 84 Ministries/Departments. 2. Preparatory phase runs from Sept 16 to 30. Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ 84 ಸಚಿವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. / Both statements are factually correct.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಕೇಂದ್ರ ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳ ಇಲಾಖೆಯು (DARPG) ಯಾವ ಸಚಿವಾಲಯದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ? / Under which Ministry does DARPG function?

A) ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Home Affairs
B) ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Law and Justice
C) ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಪಿಂಚಣಿ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Personnel, Public Grievances and Pensions
D) ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Parliamentary Affairs

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): DARPG ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಪಿಂಚಣಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. / DARPG comes under the Ministry of Personnel, Public Grievances and Pensions.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ‘ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ ದಿನ’ವನ್ನು (Good Governance Day) ಯಾರ ಜನ್ಮದಿನದ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ? / In honour of whose birth anniversary is Good Governance Day celebrated annually in India?

A) ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು / Jawaharlal Nehru
B) ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯಿ ಪಟೇಲ್ / Sardar Vallabhbhai Patel
C) ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ / Atal Bihari Vajpayee
D) ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ / Lal Bahadur Shastri

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವಾದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 25 ರಂದು ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ ದಿನ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. / Celebrated on December 25 in honour of Atal Bihari Vajpayee.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ‘ವಿಶೇಷ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಅಭಿಯಾನ’ಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು? / In which year was the Special Campaign for institutionalising Swachhata first launched?

A) 2014
B) 2019
C) 2021
D) 2023

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ಕಡತ ವಿಲೇವಾರಿಗಾಗಿ ಈ ವಿಶೇಷ ಅಭಿಯಾನ ಸರಣಿಯನ್ನು 2021 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. / Special Campaigns series started in 2021.