ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಕೃಷ್ಣಾ 3ನೇ ಹಂತದ ಯೋಜನೆ: ಕರ್ನಾಟಕ ರೈತರ ಆತಂಕ | Maharashtra Krishna Phase 3 Project Triggers Farmer Concerns

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಕೊಲ್ಹಾಪುರ ಹಾಗೂ ಸಾಂಗ್ಲಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ 3ನೇ ಹಂತದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿರುವುದು ಗಡಿಭಾಗದ ಕರ್ನಾಟಕದ ರೈತರಲ್ಲಿ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. / The Maharashtra government’s move to pursue the Krishna Phase-3 project in Kolhapur and Sangli regions has sparked concern among downstream Karnataka farmers.
• ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯಿಂದ ಬರೋಬ್ಬರಿ 40 ಟಿಎಂಸಿ (TMC) ಅಡಿ ನೀರನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಕೊಂಕಣ ಭಾಗಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಿ, ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. / The project aims to divert approximately 40 TMC of Krishna river water towards west-flowing rivers into the Konkan belt for hydroelectric power generation.
• ಕರ್ನಾಟಕದ ಗಡಿ ತಾಲೂಕುಗಳಾದ ಚಿಕ್ಕೋಡಿ, ಅಥಣಿ, ರಾಯಬಾಗ ಮತ್ತು ಕಾಗವಾಡ ಭಾಗದ ರೈತರು ಹಾಗೂ ಕೃಷ್ಣಾ ಕೊಳ್ಳದ ಕೃಷಿಕರ ಹಿತರಕ್ಷಣಾ ಸಂಘವು ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. / Farmers across Chikkodi, Athani, Raibag, and Kagwad taluks and the Krishna Basin Protection Forum have strongly voiced opposition to the diversion.
• ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ನೀರನ್ನು ಕೊಂಕಣ ಭಾಗಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸುವುದರಿಂದ ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಾವಿ ಮತ್ತು ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಬರಗಾಲ ಎದುರಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಲಾಗಿದೆ. / Diverting upper riparian waters risks severe drinking water shortages and agricultural distress in Belagavi and Bagalkote districts during summer months.
• ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಸುಮಾರು ₹24 ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದ ವಿಸ್ತೃತ ಯೋಜನಾ ವರದಿ (DPR) ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಕೇಂದ್ರ ಜಲ ಆಯೋಗ (CWC) ಹಾಗೂ ಕೃಷ್ಣಾ ಜಲ ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣದ (KWDT) ತೀರ್ಪಿನ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. / The proposed ₹24,000-crore project faces scrutiny for allegedly contravening Krishna Water Disputes Tribunal (KWDT) allocations and norms overseen by the Central Water Commission (CWC).

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಕೃಷ್ಣಾ ಜಲ ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ (KWDT): ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆಗಾಗಿ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದ ಕಾಯ್ದೆ, 1956 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 1969 ರಲ್ಲಿ ಬಚಾವತ್ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ (KWDT-I) ಹಾಗೂ 2004 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಜೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ (KWDT-II) ರಚಿಸಲಾಯಿತು. / The Krishna Water Disputes Tribunal (KWDT) was constituted under the Inter-State River Water Disputes Act, 1956 (Bachawat Tribunal in 1969 and Brijesh Kumar Tribunal in 2004) to apportion river water.
• ಸಂವಿಧಾನದ 262ನೇ ವಿಧಿ (Article 262): ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿಗಳು ಅಥವಾ ನದಿ ಕಣಿವೆಗಳ ನೀರು ಬಳಕೆ, ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ಸಂಸತ್ತು ಕಾನೂನು ರೂಪಿಸಲು ವಿಧಿ 262 ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. / Article 262 of the Indian Constitution empowers Parliament to provide by law for the adjudication of inter-state river disputes and bar jurisdiction of the Supreme Court thereon.
• ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಉಗಮ ಮತ್ತು ಹರಿವು (Krishna River Origin & Course): ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ ಸಮೀಪ ಉಗಮವಾಗಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ, ತೆಲಂಗಾಣ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. / The Krishna River originates near Mahabaleshwar in Maharashtra’s Western Ghats and traverses Maharashtra, Karnataka, Telangana, and Andhra Pradesh before draining into the Bay of Bengal.
• ಕೇಂದ್ರ ಜಲ ಆಯೋಗ (Central Water Commission - CWC): ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಮಗ್ರ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. / The CWC, under the Ministry of Jal Shakti, serves as the apex technical organization for river valley projects and flood control.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಯೋಜನೆಯ ಹೆಸರು: ಕೃಷ್ಣಾ 3ನೇ ಹಂತದ ಯೋಜನೆ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ) / Proposed Project: Krishna Phase-3 (Maharashtra)
• ತಿರುಗಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ: 40 ಟಿಎಂಸಿ (TMC) / Proposed Water Diversion: 40 TMC
• ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚ: ₹24,000 ಕೋಟಿ / Estimated Outlay: ₹24,000 crore
• ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿಧಿ: ವಿಧಿ 262 (ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದಗಳು) / Constitutional Article: Article 262
• ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಉಗಮ ಸ್ಥಾನ: ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ) / River Origin: Mahabaleshwar (Maharashtra)

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಕೃಷ್ಣಾ 3ನೇ ಹಂತದ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಎಷ್ಟು ಟಿಎಂಸಿ (TMC) ನೀರನ್ನು ಕೊಂಕಣ ಭಾಗಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದೆ? / How much water does Maharashtra propose to divert towards Konkan under its Krishna Phase-3 project?

A) 20 ಟಿಎಂಸಿ / 20 TMC
B) 30 ಟಿಎಂಸಿ / 30 TMC
C) 40 ಟಿಎಂಸಿ / 40 TMC
D) 50 ಟಿಎಂಸಿ / 50 TMC

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಸುಮಾರು 40 ಟಿಎಂಸಿ ನೀರನ್ನು ಕೊಂಕಣ ಭಾಗಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಲು ₹24 ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದೆ. / Maharashtra plans to divert approximately 40 TMC of Krishna river water to the Konkan coast.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದಗಳ ನ್ಯಾಯನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ (Adjudication) ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ? / Which Article of the Indian Constitution deals with the adjudication of disputes relating to waters of inter-state rivers?

A) ವಿಧಿ 260 / Article 260
B) ವಿಧಿ 262 / Article 262
C) ವಿಧಿ 263 / Article 263
D) ವಿಧಿ 280 / Article 280

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 262 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತು ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದಗಳ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ ರಚಿಸಲು ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ. / Article 262 enables Parliament to enact laws for adjudicating disputes relating to inter-state rivers and river valleys.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಯಾವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಉಗಮಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ? / Near which specific location in the Western Ghats does the Krishna River originate?

A) ತ್ರಯಂಬಕೇಶ್ವರ / Trimbakeshwar
B) ತಲಕಾವೇರಿ / Talakaveri
C) ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ / Mahabaleshwar
D) ಮುಲ್ತಾಯಿ / Multai

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸತಾರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ ಸಮೀಪ ಉಗಮ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. / The Krishna River originates near Mahabaleshwar in the Satara district of Maharashtra.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಕೃಷ್ಣಾ ಜಲ ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ-I (KWDT-I) ರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದವರು ಯಾರು? / Who chaired the first Krishna Water Disputes Tribunal (KWDT-I) constituted in 1969?

A) ಜಸ್ಟಿಸ್ ಬ್ರಿಜೇಶ್ ಕುಮಾರ್ / Justice Brijesh Kumar
B) ಜಸ್ಟಿಸ್ ಆರ್. ಎಸ್. ಬಚಾವತ್ / Justice R. S. Bachawat
C) ಜಸ್ಟಿಸ್ ವಿ. ಆರ್. ಕೃಷ್ಣ ಅಯ್ಯರ್ / Justice V. R. Krishna Iyer
D) ಜಸ್ಟಿಸ್ ಎನ್. ಡಿ. ಓಜಾ / Justice N. D. Ojha

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1969 ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಕೃಷ್ಣಾ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಜಸ್ಟಿಸ್ ಆರ್. ಎಸ್. ಬಚಾವತ್ ವಹಿಸಿದ್ದರು. / The first Krishna Water Disputes Tribunal constituted in 1969 was headed by Justice R. S. Bachawat.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯು ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ ನದಿಯಾಗಿದೆ. 2. ಘಟಪ್ರಭಾ ಮತ್ತು ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಗಳು ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಎಡದಂಡೆಯ ಉಪನದಿಗಳಾಗಿವೆ. / Consider the statements: 1. Krishna is the second-largest peninsular river in India. 2. Ghataprabha and Malaprabha are major left-bank tributaries of Krishna. Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ / Both 1 and 2
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹೇಳಿಕೆ 1 ಸರಿಯಾಗಿದೆ (ಗೋದಾವರಿ ನಂತರ ಕೃಷ್ಣಾ ಎರಡನೇ ದೊಡ್ಡ ಪರ್ಯಾಯ ನದಿ). ಆದರೆ ಘಟಪ್ರಭಾ ಮತ್ತು ಮಲಪ್ರಭಾ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯ (Right-bank) ಉಪನದಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಎಡದಂಡೆಯಲ್ಲ. / Statement 1 is correct. Ghataprabha and Malaprabha are right-bank tributaries of Krishna, making statement 2 incorrect.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದಗಳ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು (Inter-State River Water Disputes Act) ಸಂಸತ್ತು ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು? / In which year was the Inter-State River Water Disputes Act enacted by Parliament?

A) 1950
B) 1956
C) 1962
D) 1974

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 262 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 1956 ರಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದಗಳ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. / The Inter-State River Water Disputes Act was enacted in 1956 under Article 262.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಲಮಟ್ಟಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು (ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಜಲಾಶಯ) ಯಾವ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ? / Across which river is Karnataka’s renowned Almatti Dam (Lal Bahadur Shastri Dam) built?

A) ಕಾವೇರಿ ನದಿ / Cauvery River
B) ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿ / Tungabhadra River
C) ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ / Krishna River
D) ಶರಾವತಿ ನದಿ / Sharavathi River

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಆಲಮಟ್ಟಿ ಜಲಾಶಯವನ್ನು ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. / Almatti Dam is constructed across the Krishna River in Vijayapura district of Karnataka.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಕೃಷ್ಣಾ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು (Krishna Basin) ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ನಾಲ್ಕು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ? / The Krishna River basin is shared among which four Indian states?

A) ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಗೋವಾ, ಕೇರಳ / Maharashtra, Karnataka, Goa, Kerala
B) ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ, ತೆಲಂಗಾಣ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ / Maharashtra, Karnataka, Telangana, Andhra Pradesh
C) ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಕೇರಳ, ಪುದುಚೇರಿ / Karnataka, Tamil Nadu, Kerala, Puducherry
D) ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಗುಜರಾತ್, ಒಡಿಶಾ / Maharashtra, Madhya Pradesh, Gujarat, Odisha

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೃಷ್ಣಾ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ, ತೆಲಂಗಾಣ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ. / The Krishna basin encompasses Maharashtra, Karnataka, Telangana, and Andhra Pradesh.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಕೇಂದ್ರ ಜಲ ಆಯೋಗದ (CWC) ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು ಎಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ? / Where is the headquarters of the Central Water Commission (CWC) located?

A) ನವದೆಹಲಿ / New Delhi
B) ಪುಣೆ / Pune
C) ಹೈದರಾಬಾದ್ / Hyderabad
D) ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ / Kolkata

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೇಂದ್ರ ಜಲ ಆಯೋಗದ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿಯು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿದೆ. / The Central Water Commission operates from its apex headquarters in New Delhi.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಕೃಷ್ಣಾ ಜಲ ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ-II (KWDT-II) ಅನ್ನು ಯಾವ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು? / Under the chairmanship of which retired Supreme Court judge was KWDT-II set up in 2004?

A) ಜಸ್ಟಿಸ್ ಜೆ. ಎಸ್. ವರ್ಮಾ / Justice J. S. Verma
B) ಜಸ್ಟಿಸ್ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಕಾಟ್ಜು / Justice Markandey Katju
C) ಜಸ್ಟಿಸ್ ಬ್ರಿಜೇಶ್ ಕುಮಾರ್ / Justice Brijesh Kumar
D) ಜಸ್ಟಿಸ್ ಕೆ. ಜಿ. ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್ / Justice K. G. Balakrishnan

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 2004 ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ 2ನೇ ಕೃಷ್ಣಾ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣದ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಜಸ್ಟಿಸ್ ಬ್ರಿಜೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ವಹಿಸಿದ್ದರು. / KWDT-II was constituted in 2004 under the chairmanship of Justice Brijesh Kumar.