ಭೂ ಸ್ವಾಧೀನ ಕಾಯ್ದೆ 2013: ಕಲಂ 11(1) ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ | Land Acquisition Act RFCTLARR 2013

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಕರ್ನಾಟಕ ಗೃಹ ಮಂಡಳಿಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ದೇಶದ ವಸತಿ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಂಜನಗೂಡು ತಾಲ್ಲೂಕು ಮುಳ್ಳೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಲಂ 11(1) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಧಿಸೂಚನೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದೆ.
• ಭೂ ಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ಸೂಕ್ತ ಪರಿಹಾರದ ಹಕ್ಕು, ಪುನರ್‌ವಸತಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಯ್ದೆ-2013 (ಕೇಂದ್ರ ಕಾಯ್ದೆ 30/2013) ಅನ್ವಯ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
• ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತೆ 2019 ರಲ್ಲಿ ತರಲಾದ ರಾಜ್ಯ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಕಲಂ 10(A) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ-II (ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ - SIA) ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾಯ-III (ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ ರಕ್ಷಣೆ) ಉಪಬಂಧಗಳಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
• ಭೂಮಾಲೀಕರು ಯಾವುದೇ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ಅಧಿಸೂಚನೆ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ 60 ದಿನಗಳೊಳಗಾಗಿ ಕಲಂ 15(1) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕಾಲಾವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಕಾಯ್ದೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದ ‘ಭೂ ಸ್ವಾಧೀನ ಕಾಯ್ದೆ 1894’ ಅನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿ ಯುಪಿಎ ಸರ್ಕಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ RFCTLARR ಕಾಯ್ದೆ 2013 ಅನ್ನು 2014ರ ಜನವರಿ 1 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು.
• ಪರಿಹಾರ ಸೂತ್ರ (Compensation): ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯದ 4 ಪಟ್ಟು (ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದರ x 2 ಗುಣಕ + 100% ಸಾಲೇಶಿಯಂ) ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯದ 2 ಪಟ್ಟು ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (SIA): ಅಧ್ಯಾಯ II ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭೂಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮತ್ತು SIA ನಡೆಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ, ಆದರೆ ತುರ್ತು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ/ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ರಾಜ್ಯ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಬಹುದಾಗಿದೆ.
• ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 300A: 44ನೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ 1978 ರ ಮೂಲಕ ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ (ಹಿಂದಿನ ವಿಧಿ 31) ತೆಗೆದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ/ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಹಂತಗಳು: ಕಲಂ 11 (ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಧಿಸೂಚನೆ), ಕಲಂ 15 (ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳ ವಿಚಾರಣೆ), ಕಲಂ 19 (ಅಂತಿಮ ಘೋಷಣೆ), ಕಲಂ 23/30 (ಅವಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸಾಲೇಶಿಯಂ ನಿರ್ಧಾರ).
• ಸಾಲೇಶಿಯಂ (Solatium): ಕಡ್ಡಾಯ ಭೂಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕಾಗಿ ಭೂಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಮೊತ್ತದ ಮೇಲೆ ಶೇ 100 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಮೊತ್ತ.
• ಕರ್ನಾಟಕ ಗೃಹ ಮಂಡಳಿ (KHB): 1962 ರ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆ.

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ಭೂ ಸ್ವಾಧೀನ, ಪುನರ್ವಸತಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಯ್ದೆಯು (RFCTLARR Act) ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು? / In which year was the Right to Fair Compensation and Transparency in Land Acquisition, Rehabilitation and Resettlement Act enacted?

A) 2011
B) 2013
C) 2015
D) 2019

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1894ರ ಹಳೆಯ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿ 2013 ರಲ್ಲಿ RFCTLARR ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಜನವರಿ 1, 2014 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: RFCTLARR ಕಾಯ್ದೆ 2013 ರ ಪ್ರಕಾರ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಭೂಮಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ಎಷ್ಟು ಪಟ್ಟು ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ? / Under the RFCTLARR Act 2013, up to what multiple of the market value is compensation awarded in rural areas?

A) 2 ಪಟ್ಟು / 2 times
B) 3 ಪಟ್ಟು / 3 times
C) 4 ಪಟ್ಟು / 4 times
D) 6 ಪಟ್ಟು / 6 times

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಗರಿಷ್ಠ 2 ರ ಗುಣಕವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿ, ಅದರ ಮೇಲೆ 100% ಸಾಲೇಶಿಯಂ ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದರದ ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು (4 times) ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕನ್ನು (Right to Property) ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಯಾವುದು? / Which Constitutional Amendment removed the Right to Property from the list of Fundamental Rights?

A) 24ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ 1971 / 24th Amendment 1971
B) 42ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ 1976 / 42nd Amendment 1976
C) 44ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ 1978 / 44th Amendment 1978
D) 52ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ 1985 / 52nd Amendment 1985

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1978ರ 44ನೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಕ ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಭಾಗ III ರಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ/ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕಾಗಿ (Constitutional/Legal Right) ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ? / Under which Article of the Constitution is the Right to Property currently protected as a legal/constitutional right?

A) ವಿಧಿ 31A / Article 31A
B) ವಿಧಿ 300A / Article 300A
C) ವಿಧಿ 312 / Article 312
D) ವಿಧಿ 368 / Article 368

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ XII ರಲ್ಲಿರುವ ವಿಧಿ 300A ರ ಪ್ರಕಾರ ಕಾನೂನಿನ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಆತನ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ವಂಚಿತಗೊಳಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: RFCTLARR ಕಾಯ್ದೆ 2013 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಸ್ವಾಧೀನದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಧಿಸೂಚನೆಯನ್ನು (Preliminary Notification) ಯಾವ ಕಲಂನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ? / Under which section of the RFCTLARR Act 2013 is the preliminary notification for land acquisition published?

A) ಕಲಂ 4 / Section 4
B) ಕಲಂ 11(1) / Section 11(1)
C) ಕಲಂ 19(1) / Section 19(1)
D) ಕಲಂ 25 / Section 25

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಕಲಂ 11(1) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಕಾಯ್ದೆ 2013 ರ ಕಲಂ 11(1) ರ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಪ್ರಕಟವಾದ ನಂತರ ಭೂಮಾಲೀಕರು ತಮ್ಮ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ನೀಡಲಾಗುವ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಗಡುವು ಎಷ್ಟು? / What is the statutory time limit provided under Section 15(1) for filing objections after Section 11 notification?

A) 30 ದಿನಗಳು / 30 Days
B) 45 ದಿನಗಳು / 45 Days
C) 60 ದಿನಗಳು / 60 Days
D) 90 ದಿನಗಳು / 90 Days

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕಲಂ 15(1) ರ ಪ್ರಕಾರ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ದಿನಾಂಕದಿಂದ 60 ದಿನಗಳೊಳಗಾಗಿ ಆಸಕ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಕಡ್ಡಾಯ ಭೂಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಭೂಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಮೊತ್ತದ ಜೊತೆಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಶೇ 100 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಂತ್ವನ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ? / What is the 100% additional compulsory acquisition allowance paid under the 2013 Act called?

A) ರಾಯಲ್ಟಿ / Royalty
B) ಸಾಲೇಶಿಯಂ (Solatium) / Solatium
C) ಸಬ್ಸಿಡಿ / Subsidy
D) ಆನರೇರಿಯಂ / Honorarium

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಭೂಮಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಕಾಯ್ದೆಯ ಕಲಂ 30 ರ ಪ್ರಕಾರ ಒಟ್ಟು ಪರಿಹಾರದ ಮೇಲೆ ಶೇ 100 ರಷ್ಟು ಸಾಲೇಶಿಯಂ (Solatium) ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: RFCTLARR ಕಾಯ್ದೆ 2013 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ SIA ಎಂದರೆ ಏನನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ? / What does the acronym SIA expand to under Chapter II of the RFCTLARR Act 2013?

A) State Infrastructure Assessment
B) Social Impact Assessment
C) Statutory Irrigation Audit
D) Survey of Industrial Areas

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): Social Impact Assessment (ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ) ವು ಭೂಸ್ವಾಧೀನದಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಮೇಲಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲು ಕರ್ನಾಟಕ ಗೃಹ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು (KHB) ಯಾವ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು? / Under which Act was the Karnataka Housing Board (KHB) established?

A) ಕರ್ನಾಟಕ ಪೌರಸಭೆಗಳ ಕಾಯ್ದೆ 1964 / Karnataka Municipalities Act 1964
B) ಕರ್ನಾಟಕ ಗೃಹ ಮಂಡಳಿ ಕಾಯ್ದೆ 1962 / Karnataka Housing Board Act 1962
C) ಕೆಐಎಡಿಬಿ ಕಾಯ್ದೆ 1966 / KIADB Act 1966
D) ಕರ್ನಾಟಕ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಕಾಯ್ದೆ 1993 / Karnataka Panchayat Raj Act 1993

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕರ್ನಾಟಕ ಗೃಹ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಗೃಹ ಮಂಡಳಿ ಕಾಯ್ದೆ 1962 (KHB Act 1962) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ RFCTLARR ಕಾಯ್ದೆ 2013 ರ ಪ್ರಕಾರ ಕನಿಷ್ಠ ಎಷ್ಟು ಶೇಕಡಾ ಭೂಮಾಲೀಕರ ಒಪ್ಪಿಗೆ (Consent) ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ? / What minimum percentage of affected families’ prior consent is required for land acquisition for private companies?

A) ಶೇ 50 / 50%
B) ಶೇ 70 / 70%
C) ಶೇ 80 / 80%
D) ಶೇ 100 / 100%

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಶೇ 80 ರಷ್ಟು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಖಾಸಗಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ (PPP) ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಶೇ 70 ರಷ್ಟು ಸಂತ್ರಸ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳ ಪೂರ್ವ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.