ಬೇಡ್ತಿ ನದಿ ತಿರುವು ಯೋಜನೆ ವಿರೋಧ: ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ನದಿ ಜೋಡಣೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ | Bedti River Diversion Project

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಬೇಡ್ತಿ (ಗಂಗಾವಳಿ) ನದಿ ನೀರನ್ನು ಹಾವೇರಿ ಹಾಗೂ ಸಮೀಪದ ಒಣಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ತಿರುಗಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡುವಂತೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣಾ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರ್.ವಿ. ದೇಶಪಾಂಡೆ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ಈ ನದಿ ತಿರುವು ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ತಾಣವಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಅರಣ್ಯ, ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರ ಧಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ತೀವ್ರ ಬರಗಾಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತಲೆದೋರಿದ್ದು, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಮೇವಿನ ಕೊರತೆ ಎದುರಾಗದಂತೆ ತುರ್ತು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಆಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಕರ್ನಾಟಕ ನೀರಾವರಿ ನಿಗಮ ಹಾಗೂ ಎನ್‌ಡಬ್ಲ್ಯುಡಿಎ (NWDA) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಡ್ತಿ-ವರದಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಪರಿಸರವಾದಿಗಳ ತೀವ್ರ ಪ್ರತಿರೋಧಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಭೌಗೋಳಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯು ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಮೀಪ ಉಗಮಿಸಿ, ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುವಾಗ ಗಂಗಾವಳಿ (Gangavali) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
• ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ: ಯುನೆಸ್ಕೋ (UNESCO) ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದ 8 ಪ್ರಮುಖ ‘ಅತ್ಯುನ್ನತ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ತಾಣ’ಗಳಲ್ಲಿ (Hottest Biodiversity Hotspots) ಒಂದಾಗಿದೆ.
• ಪರಿಸರ ವರದಿಗಳು: ಮಾಧವ್ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ನೇತೃತ್ವದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿ (WGEEP, 2011) ಮತ್ತು ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಸಮಿತಿ ವರದಿ (2013) ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ನದಿ ತಿರುವು ಹಾಗೂ ಭಾರಿ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿವೆ.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ (NWDA): 1982 ರಲ್ಲಿ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.
• ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 48A ಮತ್ತು 51A(g): ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಕರ್ತವ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು: ಶರಾವತಿ, ಕಾಳಿ, ನೇತ್ರಾವತಿ, ಅಘನಾಶಿನಿ, ಬೇಡ್ತಿ (ಗಂಗಾವಳಿ), ವರಾಹಿ.
• ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜಲಪಾತ: ಮಾಗೋಡು ಜಲಪಾತ (Magod Falls) (ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎಲ್ಲಾಪೂರ ಸಮೀಪ).
• ಅಘನಾಶಿನಿ ನದಿ ಮುಖಜಭೂಮಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣ (Ramsar Site) ಎಂದು ಘೋಷಿತವಾಗಿದೆ.

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುವ ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯನ್ನು ಮುಖಜಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ? / By what name is the westward-flowing Bedti river commonly known near its mouth in Karnataka?

A) ಶರಾವತಿ / Sharavathi
B) ಗಂಗಾವಳಿ / Gangavali
C) ಅಘನಾಶಿನಿ / Aghanashini
D) ಕಾಳಿ / Kali

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯು ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುವ ಸಮೀಪ ಗಂಗಾವಳಿ ನದಿ (Gangavali River) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎಲ್ಲಾಪೂರ ಸಮೀಪವಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ‘ಮಾಗೋಡು ಜಲಪಾತ’ (Magod Falls) ಯಾವ ನದಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ? / Which river forms the renowned Magod Falls near Yellapur in Uttara Kannada district?

A) ಕಾಳಿ ನದಿ / Kali River
B) ಬೇಡ್ತಿ ನದಿ / Bedti River
C) ವರಾಹಿ ನದಿ / Varahi River
D) ಶರಾವತಿ ನದಿ / Sharavathi River

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯು ಎಲ್ಲಾಪೂರ ಬಳಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಕಮರಿಗೆ ಧುಮುಕುವ ಮೂಲಕ ಸುಂದರವಾದ ಮಾಗೋಡು ಜಲಪಾತವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಮಗ್ರ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ‘WGEEP’ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಯಾರಾಗಿದ್ದರು? / Who was the chairman of the Western Ghats Ecology Expert Panel (WGEEP) constituted in 2010?

A) ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ / K. Kasturirangan
B) ಮಾಧವ್ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ / Madhav Gadgil
C) ಸುನಿತಾ ನಾರಾಯಣ್ / Sunita Narain
D) ಎಂ.ಎಸ್. ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್ / M.S. Swaminathan

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ 2011 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಪ್ರೊ. ಮಾಧವ್ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸಮಿತಿ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನದಿಗಳ ಜೋಡಣೆ (Interlinking of Rivers) ಯೋಜನೆಗಳ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತಾ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ (NWDA) ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು? / In which year was the National Water Development Agency (NWDA) established?

A) 1972
B) 1982
C) 1990
D) 2002

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು (NWDA) ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 1982 ರಲ್ಲಿ ಸೊಸೈಟಿಯಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ‘ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವ’ಗಳ (DPSP) ಭಾಗವಾಗಿ ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ? / Which Article of the Indian Constitution enjoins the State to protect and improve the environment, forests, and wildlife?

A) ವಿಧಿ 43A / Article 43A
B) ವಿಧಿ 48A / Article 48A
C) ವಿಧಿ 51A / Article 51A
D) ವಿಧಿ 39(b) / Article 39(b)

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 42ನೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ 1976 ರ ಮೂಲಕ ಸೇರಿಸಲಾದ ವಿಧಿ 48A ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವವನ್ನಾಗಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಕೆಳಗಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುವ (West-flowing) ನದಿಯಲ್ಲ? / Which among the following is NOT a west-flowing river in Karnataka?

A) ಅಘನಾಶಿನಿ / Aghanashini
B) ನೇತ್ರಾವತಿ / Netravati
C) ತುಂಗಭದ್ರಾ / Tungabhadra
D) ಶರಾವತಿ / Sharavathi

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುವ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖ ನದಿಯಾಗಿದೆ. ಉಳಿದವು ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ ಸೇರುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಬೇಡ್ತಿ-ವರದಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ವರದಾ ನದಿಯು ಯಾವ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ? / In the proposed Bedti-Varada interlinking project, Varada is a tributary of which major river?

A) ಕಾವೇರಿ / Cauvery
B) ಕೃಷ್ಣಾ / Krishna
C) ತುಂಗಭದ್ರಾ / Tungabhadra
D) ಗೋದಾವರಿ / Godavari

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವರದಾ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವರPageView ಮೂರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸಿ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಯುನೆಸ್ಕೋ (UNESCO) ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು (World Heritage Site) ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತು? / In which year were the Western Ghats inscribed as a UNESCO World Heritage Site?

A) 2005
B) 2010
C) 2012
D) 2016

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿನ 39 ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂರಕ್ಷಿತ ತಾಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ 2012 ರಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜೆಯ ‘ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯ’ವೆಂದು ಸಾರುವ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ ಯಾವುದು? / Which Article lays down the Fundamental Duty of every citizen to protect and improve the natural environment?

A) ವಿಧಿ 51A(a) / Article 51A(a)
B) ವಿಧಿ 51A(e) / Article 51A(e)
C) ವಿಧಿ 51A(g) / Article 51A(g)
D) ವಿಧಿ 51A(k) / Article 51A(k)

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 51A(g) ಕಾಡುಗಳು, ಸರೋವರಗಳು, ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಜೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣವಿಲ್ಲದೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹರಿವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣವಾಗಿ ಘೋಷಿತವಾದ ನದಿ ಯಾವುದು? / Which pristine river estuary in Uttara Kannada has no dams along its course and is a designated Ramsar site?

A) ಕಾಳಿ ನದಿ / Kali River
B) ಅಘನಾಶಿನಿ ನದಿ / Aghanashini River
C) ಚಕ್ರಾ ನದಿ / Chakra River
D) ಸೀತಾ ನದಿ / Sita River

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಅಘನಾಶಿನಿ ನದಿಯ ಮುಖಜಭೂಮಿಯು (Aghanashini Estuary) ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಹತ್ವದ ರಾಮ್ಸರ್ ಜೌಗು ತಾಣವಾಗಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ.