ಕಾವೇರಿ ಜಲ ವಿವಾದ ಮತ್ತು ವಿಧಿ 262: ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿಕೆ | Cauvery Dispute & Article 262

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಕರ್ನಾಟಕವು ಕಾವೇರಿ ನೀರು ಹರಿಸದೆ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ತೀರ್ಪು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ವಿಕ್ರಮ್‌ನಾಥ್ ಹಾಗೂ ಅಪರೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಪೀಠವು ಆದೇಶವನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದೆ.
• ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಪರ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ಶ್ಯಾಮ್ ದಿವಾನ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿ, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ಬರಗಾಲವಿದ್ದು ಜಲಾಶಯಗಳಿಗೆ ಶೇ 44ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ನೀರು ಹರಿದು ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು.
• ಜೂನ್‌ವರೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರಕ್ಕೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಪೂರೈಸಲು 40 ಟಿಎಂಸಿ ಅಡಿ ನೀರಿನ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಬೇಡಿಕೆ ಇದ್ದು, ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ನೀರು ಹರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
• ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ಹಿಂಗಾರು ಮಳೆಯ (North-East Monsoon) ಲಾಭ ಸಿಗಲಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕ ಕೇವಲ ನೈರುತ್ಯ ಮುಂಗಾರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಯಿತು.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 262: ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿಗಳು ಅಥವಾ ನದಿ ಕಣಿವೆಗಳ ನೀರು ಬಳಕೆ, ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಾದಗಳ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಕಾನೂನು ರೂಪಿಸಲು ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದ ಕಾಯ್ದೆ, 1956 (IRWD Act 1956): ವಿಧಿ 262ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನದಿ ನೀರು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಂಸತ್ತು ರೂಪಿಸಿದ ಕಾನೂನು.
• ಕಾವೇರಿ ಜಲ ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ (CWDT): ವಿ.ಪಿ. ಸಿಂಗ್ ಸರ್ಕಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 1990ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ, 2007ರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.
• ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು (2018): ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಪಾಲನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿ, ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ 14.75 ಟಿಎಂಸಿ ನೀರನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿತು.
• ಕಾವೇರಿ ಜಲ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (CWMA): ಕೇಂದ್ರ ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 2018ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಕಾವೇರಿ ನದಿ ಉಗಮ: ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ತಲಕಾವೇರಿ, ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟ (ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆ).
• ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಗಳು: ಹಾರಂಗಿ, ಹೇಮಾವತಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣತೀರ್ಥ, ಕಬಿನಿ, ಶಿಂಷಾ, ಅರ್ಕಾವತಿ, ಸುವರ್ಣಾವತಿ, ಭವಾನಿ, ಅಮರಾವತಿ, ನೊಯ್ಯಾಲ್.
• ಕಾವೇರಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿರುವ ರಾಜ್ಯ/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು: ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಪುದುಚೇರಿ.

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದಗಳ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಕಾನೂನು ರಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ ಯಾವುದು? / Which Article of the Indian Constitution empowers Parliament to adjudicate inter-state river water disputes?

A) ವಿಧಿ 260 / Article 260
B) ವಿಧಿ 262 / Article 262
C) ವಿಧಿ 263 / Article 263
D) ವಿಧಿ 280 / Article 280

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 262 ರ ಪ್ರಕಾರ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿಗಳ ಅಥವಾ ನದಿ ಕಣಿವೆಗಳ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ಸಂಸತ್ತು ಕಾನೂನು ರೂಪಿಸಬಹುದು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಸಂಸತ್ತು ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು (Inter-State River Water Disputes Act) ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು? / In which year was the Inter-State River Water Disputes Act passed by Parliament?

A) 1950
B) 1956
C) 1962
D) 1974

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 262ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನದಿ ನೀರು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಂಸತ್ತು 1956 ರಲ್ಲಿ IRWD Act ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಕಾವೇರಿ ಜಲ ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯನ್ನು (CWDT) ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು? / In which year was the Cauvery Water Disputes Tribunal (CWDT) constituted?

A) 1970
B) 1980
C) 1990
D) 2000

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 1990 ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ಜಲ ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: 2018 ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿತು? / In its 2018 verdict, how much additional Cauvery water did the Supreme Court allocate to Karnataka for Bengaluru?

A) 10.50 ಟಿಎಂಸಿ / 10.50 TMC
B) 14.75 ಟಿಎಂಸಿ / 14.75 TMC
C) 18.25 ಟಿಎಂಸಿ / 18.25 TMC
D) 22.00 ಟಿಎಂಸಿ / 22.00 TMC

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ 2018ರ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಪಾಲನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ 14.75 ಟಿಎಂಸಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಕಾವೇರಿ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು (Cauvery River Basin) ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದೆ? / The Cauvery river basin is shared among which states and Union Territories?

A) ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ
B) ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಪುದುಚೇರಿ
C) ಕರ್ನಾಟಕ, ತೆಲಂಗಾಣ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು
D) ಕರ್ನಾಟಕ, ಗೋವಾ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಕೇರಳ

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕಾವೇರಿ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಪುದುಚೇರಿ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಎಡದಂಡೆಯ (Left Bank) ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿ ಯಾವುದು? / Which of the following is a major left-bank tributary of the Cauvery river?

A) ಕಬಿನಿ / Kabini
B) ಭವಾನಿ / Bhavani
C) ಹೇಮಾವತಿ / Hemavati
D) ಅಮರಾವತಿ / Amaravati

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹಾರಂಗಿ, ಹೇಮಾವತಿ, ಶಿಂಷಾ ಮತ್ತು ಅರ್ಕಾವತಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಎಡದಂಡೆ ಉಪನದಿಗಳಾಗಿದ್ದರೆ; ಕಬಿನಿ, ಸುವರ್ಣಾವತಿ, ಭವಾನಿ, ಅಮರಾವತಿ ಬಲದಂಡೆ ಉಪನದಿಗಳಾಗಿವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಕಾವೇರಿ ಜಲ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (CWMA) ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಎಲ್ಲಿದೆ? / Where is the headquarters of the Cauvery Water Management Authority (CWMA) located?

A) ಬೆಂಗಳೂರು / Bengaluru
B) ಚೆನ್ನೈ / Chennai
C) ನವದೆಹಲಿ / New Delhi
D) ಮೈಸೂರು / Mysuru

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೇಂದ್ರ ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಕಾವೇರಿ ಜಲ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಕಚೇರಿ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುವ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಸಾಗರ (KRS) ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಮುಖ್ಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಯಾರು? / Who was the chief engineer and architect of the Krishna Raja Sagara (KRS) dam built across the Cauvery?

A) ಸರ್ ಎಂ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ / Sir M. Visvesvaraya
B) ದಿವನ್ ಶೇಷಾದ್ರಿ ಅಯ್ಯರ್ / Dewan Sheshadri Iyer
C) ಮಿರ್ಜಾ ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ / Mirza Ismail
D) ಕೆ.ಪಿ. ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಚೆಟ್ಟಿ / K.P. Puttanna Chetty

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಣ್ಣಂಬಾಡಿ ಬಳಿ ಕೆಆರ್‌ಎಸ್ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಸರ್ ಎಂ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ಕಾವೇರಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಳೆ ತರುವ ಮುಂಗಾರು ಮಾರುತಗಳು ಯಾವುವು? / Which monsoon provides the primary rainfall yield to Tamil Nadu in the Cauvery delta?

A) ನೈರುತ್ಯ ಮುಂಗಾರು (South-West Monsoon) / South-West Monsoon
B) ಈಶಾನ್ಯ ಮುಂಗಾರು / ಹಿಂಗಾರು (North-East Monsoon) / North-East Monsoon
C) ಪಶ್ಚಿಮದ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆ (Western Disturbances) / Western Disturbances
D) ಮಾವಿನ ಹನಿಗಳು (Mango Showers) / Mango Showers

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಕಾವೇರಿ ಮುಖಜಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶವು ಅಕ್ಟೋಬರ್-ಡಿಸೆಂಬರ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಸುವ ಈಶಾನ್ಯ ಮುಂಗಾರು ಅಥವಾ ಹಿಂಗಾರು ಮಳೆಯಿಂದ (North-East Monsoon) ಗರಿಷ್ಠ ನೀರನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಕಾವೇರಿ ನದಿಯು ಭಾರತದ ಯಾವ ಸಮುದ್ರ ಅಥವಾ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ? / Into which water body does the Cauvery River finally empty?

A) ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ / Arabian Sea
B) ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ / Bay of Bengal
C) ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ / Indian Ocean
D) ಮನ್ನಾರ್ ಕೊಲ್ಲಿ / Gulf of Mannar

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕಾವೇರಿ ನದಿಯು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿದು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಪೂಂಪುಹಾರ್ (ಕಾವೇರಿಪೂಂಪಟ್ಟಣಂ) ಬಳಿ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು (Bay of Bengal) ಸೇರುತ್ತದೆ.