ಕರ್ನಾಟಕ ಸಿನಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾಯ್ದೆಗೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನೋಟಿಸ್ | High Court Notice on Karnataka Cine Workers Welfare Cess

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಕರ್ನಾಟಕ ಸಿನಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾಯ್ದೆ 2024 ಮತ್ತು 2026ರ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಿಂಧುತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಅರ್ಜಿಗಳು ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿವೆ / Petitions were filed in the High Court of Karnataka challenging the constitutional validity of the Cine and Cultural Workers Welfare Act and its amendments.
• ರಾಜ್ಯದ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು ಮತ್ತು ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಸಿನಿಮಾ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಶೇಕಡಾ 2 ರಷ್ಟು ಕಲ್ಯಾಣ ಸುಂಕ (Cess) ವಿಧಿಸಿರುವುದನ್ನು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಲಾಗಿದೆ / The petitions challenge the levy of a 2 percent cess on cinema tickets in theatres and multiplexes for funding workers welfare.
• ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಿದ್ದ ಪೀಠವು ಈ ಕುರಿತು ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಮಿಕ ಇಲಾಖೆಗೆ ನೋಟಿಸ್ ಜಾರಿ ಮಾಡಿದೆ / The High Court bench issued notices directing the State Government and the Labour Department to file their statements of objections.
• ಇಂಡಿಯನ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ (IBDF), ಪ್ರಮುಖ ಒಟಿಟಿ ಹಾಗೂ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊರಡಿಸಲಾದ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವೆಂದು ವಾದಿಸಿವೆ / Broadcasting and entertainment bodies argued that levying such welfare cess overlaps with existing statutory tax frameworks.
• ಸಿನಿಮಾ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಂಗದ ಅಸಂಘಟಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ, ಪಿಂಚಣಿ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವಿಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಲ್ಯಾಣ ನಿಧಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು / The legislation intended to finance social security and healthcare safety nets for unorganized cine technicians.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 226: ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನಿನ ಸಿಂಧುತ್ವ ಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ ರಿಟ್ ಹೊರಡಿಸುವ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ / Article 226 empowers High Courts to issue writs and adjudicate on the validity of statutes.
• ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 265: ಕಾನೂನಿನ ಸಮ್ಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ತೆರಿಗೆ ಅಥವಾ ಸೆಸ್ ಅನ್ನು ವಿಧಿಸುವಂತಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ವಸೂಲು ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ (‘No tax shall be levied or collected except by authority of law’) / Article 265 mandates express legislative backing for any taxation or levy.
• ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸೆಸ್ (Tax vs Cess): ಸೆಸ್ (Cess) ಎಂಬುದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ವಿಧಿಸಲಾಗುವ ಉಪಕರವಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಅದೇ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾದ ನಿಧಿಗೆ ಬಳಸಬೇಕು / A cess is an earmarked levy raised for a specific legislative purpose.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪ್ರಧಾನ ಪೀಠ: ಬೆಂಗಳೂರು (ಅಟ್ಟಾರ ಕಛೇರಿ); ಕಾಯಂ ಸಂಚಾರಿ ಪೀಠಗಳು: ಧಾರವಾಡ ಮತ್ತು ಕಲಬುರಗಿ / Principal seat is at Bengaluru, with benches in Dharwad and Kalaburagi.
• ಕೇಂದ್ರ ಸಿನಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕಲ್ಯಾಣ ನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ: 1981 (Cine-Workers Welfare Fund Act, 1981) / Central benchmark act for cine workers welfare.
• ಅಸಂಘಟಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆ: 2008 (Unorganised Workers Social Security Act) / Central framework for unorganized sector benefits.

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳು ರಿಟ್‌ಗಳನ್ನು (Writs) ಹೊರಡಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ? / Under which Article of the Indian Constitution are High Courts empowered to issue writs?

A) Article 32
B) Article 136
C) Article 226
D) Article 227

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ Article 226 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು ಹಾಗೂ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಕ್ಕುಗಳ ಜಾರಿಗಾಗಿ ರಿಟ್ ಹೊರಡಿಸುವ ವ್ಯಾಪಕ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ‘ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸತಕ್ಕದ್ದಲ್ಲ ಅಥವಾ ವಸೂಲು ಮಾಡತಕ್ಕದ್ದಲ್ಲ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ? / Which Article of the Indian Constitution mandates that ‘No tax shall be levied or collected except by authority of law’?

A) Article 265
B) Article 266
C) Article 267
D) Article 300A

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): Article 265 ತೆರಿಗೆ ಅಥವಾ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲು ಶಾಸಕಾಂಗದ ಅಧಿಕೃತ ಕಾನೂನು ಅನುಮತಿ ಕಡ್ಡಾಯವೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಪೀಠವು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡದ ಹೆಸರೇನು? / What is the name of the historic building in Bengaluru where the principal seat of the High Court of Karnataka is housed?

A) ವಿದಾನ ಸೌಧ / Vidhana Soudha
B) ವಿಕಾಸ ಸೌಧ / Vikasa Soudha
C) ಅಟ್ಟಾರ ಕಛೇರಿ / Attara Kacheri
D) ರಾಜಭವನ / Raj Bhavan

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೆಂಪು ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ನಿಯೋ-ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಶೈಲಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ‘ಅಟ್ಟಾರ ಕಛೇರಿ’ (Attara Kacheri) ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಪೀಠವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ‘ಸೆಸ್’ (Cess) ಮತ್ತು ‘ಸರ್ಚಾರ್ಜ್’ (Surcharge) ನಡುವಿನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು? / What is the fundamental difference between a ‘Cess’ and a ‘Surcharge’ in public finance?

A) ಸೆಸ್ ಅನ್ನು ಯಾವುದೇ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಳಸಬಹುದು, ಸರ್ಚಾರ್ಜ್ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ / Cess can be used anywhere, Surcharge is earmarked
B) ಸೆಸ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸರ್ಚಾರ್ಜ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ / Cess is earmarked for a specific earmarked purpose, whereas Surcharge is an additional tax for general revenues
C) ಸೆಸ್ ಅನ್ನು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮಾತ್ರ ವಿಧಿಸಬಹುದು / Cess can only be levied by states
D) ಸರ್ಚಾರ್ಜ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿಧಿಸುತ್ತವೆ / Surcharge is collected by local bodies

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸೆಸ್ (Cess) ಅನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಲ್ಯಾಣದಂತಹ ಪೂರ್ವನಿರ್ಧರಿತ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ವಿಧಿಸಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಶಾಶ್ವತ ಪೀಠಗಳು (Permanent Benches) ಬೆಂಗಳೂರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ? / Apart from the principal seat at Bengaluru, where are the permanent benches of the Karnataka High Court located?

A) ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರು / Mysuru and Mangaluru
B) ಧಾರವಾಡ ಮತ್ತು ಕಲಬುರಗಿ / Dharwad and Kalaburagi
C) ಬೆಳಗಾವಿ ಮತ್ತು ಬಳ್ಳಾರಿ / Belagavi and Ballari
D) ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ದಾವಣಗೆರೆ / Hubballi and Davanagere

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಸಂಚಾರಿ ಪೀಠಗಳಾಗಿದ್ದು ನಂತರ ಶಾಶ್ವತ ಪೀಠಗಳಾಗಿ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನ್ಯಾಯಪೀಠಗಳು ಧಾರವಾಡ ಮತ್ತು ಕಲಬುರಗಿಯಲ್ಲಿವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನೆಯ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಸಂವಿಧಾನದ 7ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯ ಯಾವ ಪಟ್ಟಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ? / Under which List of the Seventh Schedule do ‘Theatres and dramatic performances; cinemas’ fall?

A) ಕೇಂದ್ರ ಪಟ್ಟಿ / Union List
B) ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿ / State List
C) ಸಮವರ್ತಿ ಪಟ್ಟಿ / Concurrent List
D) ಅವಶೇಷ ಪಟ್ಟಿ / Residuary List

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಷಯ 33 (Entry 33, State List) ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಮೇಲಿನ ಶಾಸನ ರಚನಾ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮಾ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಕಲ್ಯಾಣ ಸೆಸ್ ಪ್ರಮಾಣ ಎಷ್ಟು? / What is the percentage of welfare cess proposed on cinema tickets under the amended Karnataka Act?

A) 1%
B) 2%
C) 5%
D) 10%

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮಾ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಶೇಕಡಾ 2 ರಷ್ಟು ಕಲ್ಯಾಣ ಸುಂಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಲು ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ? / Under which Article of the Constitution are High Court judges appointed by the President of India?

A) Article 214
B) Article 217
C) Article 222
D) Article 231

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ Article 217 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಲಿಜಿಯಂ ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಸಂಘಟಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು (Unorganised Workers Social Security Act) ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು? / In which year did the Indian Parliament pass the Unorganised Workers Social Security Act?

A) 1996
B) 2002
C) 2008
D) 2014

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹಿತರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 2008 ರಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಹೈಕೋರ್ಟ್ ರಿಟ್ ಹೊರಡಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು (Article 226) ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ವಿಧಿ 32ಕ್ಕಿಂತ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ. 2. ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮೂಲತಃ 1884 ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಮೇಲಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸರಿ? / Consider the statements: 1. High Court’s writ jurisdiction under Article 226 is wider than Supreme Court’s under Article 32. 2. High Court of Karnataka was originally established in 1884 as Chief Court of Mysore. Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳೂ ಸರಿಯಾಗಿವೆ. ವಿಧಿ 226 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳಲ್ಲದೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ರಿಟ್ ಹೊರಡಿಸಬಹುದು ಹಾಗೂ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮೈಸೂರು ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯವಾಗಿ 1884ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.