ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SIR) ಮತ್ತು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SSR): ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ | ECI Special Intensive Revision vs Summary Revision and Article 324

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SIR - Special Intensive Revision) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವೇಳೆ ಅರ್ಹ ಮತದಾರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಜಿ ನಮೂನೆ 7 (Form 7) ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಗಳು ಬೆಂಗಳೂರು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವೆಡೆ ಬೃಹತ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿವೆ. / Widespread demonstrations were held in Bengaluru and across states alleging wrongful voter deletions and systemic misuse of Form 7 during the Special Intensive Revision (SIR) process.
• ಈ ವಿವಾದಗಳ ನಡುವೆಯೇ ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು (ECI) ಆರು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಮಿಜೋರಾಂ, ಒಡಿಶಾ, ಸಿಕ್ಕಿಂ, ಚಂಡೀಗಢ, ದಾದ್ರಾ ಮತ್ತು ನಗರ್ ಹವೇಲಿ-ದಮನ್ ಮತ್ತು ದಿಯು) 2027 ರ ಜನವರಿ 1 ನ್ನು ಅರ್ಹತಾ ದಿನಾಂಕವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ವಿಶೇಷ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SSR - Special Summary Revision) ನಡೆಸಲು ಅಧಿಕೃತ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. / Amid the row, the Election Commission of India notified the schedule for conducting Special Summary Revision (SSR) across six States and UTs with January 1, 2027 as the qualifying qualifying threshold.
• ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ (SIR) ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು (BLO) ಮನೆ ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದರೆ, ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ (SSR) ಹಾಲಿ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. / While Special Intensive Revision involves door-to-door enumeration to rebuild voter lists de novo, Special Summary Revision invites public claims and objections against published draft rolls.
• ಪ್ರಜಾಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ 1950 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಹೊಸ ಮತದಾರರ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ನಮೂನೆ 6, ಹೆಸರು ಕೈಬಿಡುವಿಕೆಗೆ ನಮೂನೆ 7, ಮತ್ತು ವಿಳಾಸ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ನಮೂನೆ 8 ನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. / Under the Registration of Electors Rules 1960, Form 6 is prescribed for new registrations, Form 7 for objection to inclusions or deletions, and Form 8 for residential shifting or correction of particulars.
• ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎಸ್‌ಐಆರ್ ಅಕ್ರಮಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಅಧಿವೇಶನ ಕರೆಯಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಸಿದ್ಧವಿದೆ ಎಂದು ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. / The Union Government indicated its readiness to convene a parliamentary discussion or special sitting to address operational transparency in electoral revision protocols.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಸಂವಿಧಾನದ 324 ನೇ ವಿಧಿ: ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ, ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ, ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಮಂಡಲಗಳ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ನಿರ್ದೇಶನ, ನಿಯಂತ್ರಣದ ಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕಿದೆ. / Article 324 of the Constitution vests the superintendence, direction, and control of the preparation of electoral rolls and the conduct of elections in the Election Commission of India.
• ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿ (Article 326): ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಿಗೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; 61 ನೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 1988 ರ ಮೂಲಕ ಮತದಾನದ ವಯಸ್ಸನ್ನು 21 ರಿಂದ 18 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು. / Article 326 guarantees Universal Adult Suffrage, with the 61st Constitutional Amendment Act, 1988 reducing the voting age threshold from 21 to 18 years.
• ಪ್ರಜಾಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1950 (RPA, 1950): ಮತದಾರರ ಅರ್ಹತೆಗಳು, ಮತಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 14 ರಿಂದ 25 ರವರೆಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. / The Representation of the People Act, 1950 provides for allocation of seats and the preparation, publication, and revision of electoral rolls.
• ನಾಲ್ಕು ಅರ್ಹತಾ ದಿನಾಂಕಗಳು (2021 ರ ತಿದ್ದುಪಡಿ): 2021 ರ ಚುನಾವಣಾ ಕಾನೂನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯು ಯುವ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನಾಂಕದ (ಜನವರಿ 1) ಬದಲಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಅರ್ಹತಾ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು (ಜನವರಿ 1, ಏಪ್ರಿಲ್ 1, ಜುಲೈ 1, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1) ಪರಿಚಯಿಸಿತು. / The Election Laws (Amendment) Act, 2021 introduced four qualifying dates (January 1, April 1, July 1, and October 1) for citizen voter registration.
• ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ ನೇಮಕಾತಿ ಕಾಯ್ದೆ, 2023: ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ, ಒಬ್ಬರು ಕೇಂದ್ರ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭೆಯ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ತ್ರಿಸದಸ್ಯ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯು ಸಿಇಸಿ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ. / Enacted in 2023, the CEC and other ECs Act provides for appointment by the President on the recommendation of a three-member Selection Committee (PM, Union Cabinet Minister, and LoP).

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿಧಿ: Article 324 (ಭಾಗ XV)
• ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿ ವಿಧಿ: Article 326
• ಮತದಾನ ವಯಸ್ಸು 18 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿದ ತಿದ್ದುಪಡಿ: 61 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1988
• ಹೊಸ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ಅರ್ಜಿ: ನಮೂನೆ 6 (Form 6)
• ಮತಪಟ್ಟಿ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ/ಅಳಿಸುವಿಕೆ ಅರ್ಜಿ: ನಮೂನೆ 7 (Form 7)
• ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ ಬದಲಾವಣೆ ಅರ್ಜಿ: ನಮೂನೆ 8 (Form 8)
• ವರ್ಷದಲ್ಲಿರುವ ಒಟ್ಟು ಅರ್ಹತಾ ದಿನಾಂಕಗಳು: 4 (ಜನವರಿ 1, ಏಪ್ರಿಲ್ 1, ಜುಲೈ 1, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1)

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಹೆಸರು ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಲು ನಾಗರಿಕರು ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾದ ನಿಗದಿತ ಅರ್ಜಿ ನಮೂನೆ ಯಾವುದು? / Which prescribed form must a citizen submit to the Election Commission of India for fresh inclusion of name in the electoral roll?

A) ನಮೂನೆ 7 (Form 7)
B) ನಮೂನೆ 6 (Form 6)
C) ನಮೂನೆ 8 (Form 8)
D) ನಮೂನೆ 6A (Form 6A)

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1960 ರ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಹೊಸ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿಗೆ ನಮೂನೆ 6 ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಅನಿವಾಸಿ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ 6A). / Under the Registration of Electors Rules 1960, Form 6 is prescribed for the inclusion of names for resident Indian electors.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಕ ಮತದಾನದ ವಯಸ್ಸನ್ನು 21 ವರ್ಷದಿಂದ 18 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು? / By which Constitutional Amendment Act was the voting age in India reduced from 21 years to 18 years?

A) 42 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1976 / 42nd Amendment Act, 1976
B) 44 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1978 / 44th Amendment Act, 1978
C) 61 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1988 / 61st Amendment Act, 1988
D) 73 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1992 / 73rd Amendment Act, 1992

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1988 ರ 61 ನೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯು ಸಂವಿಧಾನದ 326 ನೇ ವಿಧಿಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತಂದು ಮತದಾನದ ವಯಸ್ಸನ್ನು 18 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿತು (1989 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು). / The 61st Amendment Act, 1988 amended Article 326 to lower the voting age from 21 to 18 years.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ‘ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ’ಯಲ್ಲಿ (SIR) ಮನೆ ಮನೆಗೆ ತೆರಳಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊಸ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 2. 2021 ರ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಪ್ರಕಾರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 4 ಅರ್ಹತಾ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು (Quarterly qualifying dates) ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯಾವುದು ಸರಿ? / Consider statements on electoral roll revisions: 1. Special Intensive Revision (SIR) involves door-to-door enumeration de novo. 2. 2021 reforms introduced four quarterly qualifying dates. Which is correct?

A) ಕೇವಲ 1 / 1 only
B) ಕೇವಲ 2 / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿಯಾಗಿವೆ / Both 1 and 2 are correct
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪಾಗಿವೆ / Neither is correct

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ; ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಗಣತಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಜನವರಿ 1, ಏಪ್ರಿಲ್ 1, ಜುಲೈ 1, ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1 ರಂದು ನಾಲ್ಕು ಅರ್ಹತಾ ದಿನಾಂಕಗಳಿವೆ. / Both statements are correct: Intensive revision reconstructs rolls de novo, and the 2021 law established 4 rolling qualifying dates.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ಹೆಸರಿನ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅಥವಾ ಹೆಸರನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಲು (Deletion) ಕೋರಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾದ ನಮೂನೆ ಯಾವುದು? / Which form is mandated under election rules to submit an objection against the inclusion of a name or to seek deletion of an existing name from the roll?

A) ನಮೂನೆ 6 (Form 6)
B) ನಮೂನೆ 7 (Form 7)
C) ನಮೂನೆ 8 (Form 8)
D) ನಮೂನೆ 8A (Form 8A)

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಸರು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ನಮೂನೆ 7 (Form 7) ಅನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. / Form 7 is statutorily designated for raising objections to an entry or seeking deletion of a name from electoral rolls.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ‘ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿ’ಯ (Universal Adult Suffrage) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ? / Which Article of the Indian Constitution enshrines that elections to the Lok Sabha and State Legislative Assemblies shall be based on Universal Adult Suffrage?

A) Article 324
B) Article 325
C) Article 326
D) Article 327

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ 326 ನೇ ವಿಧಿಯು 18 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. / Article 326 confers the constitutional right to vote on all adult Indian citizens not disqualified on grounds of non-residence, crime, or corrupt practices.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ವಿಳಾಸ ಬದಲಾವಣೆ, ಭಾವಚಿತ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಾಗಿ (Correction of entries) ಬಳಸಲಾಗುವ ನಮೂನೆ ಯಾವುದು? / Which form is utilized by registered voters for correction of particulars, transposition, or updating residential shifting in the electoral roll?

A) ನಮೂನೆ 6
B) ನಮೂನೆ 7
C) ನಮೂನೆ 8 (Form 8)
D) ನಮೂನೆ 9

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮತದಾರರ ವಿವರಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿ, ಎಪಿಕ್ ಕಾರ್ಡ್ ಮರುಪಡೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಳಾಸ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ನಮೂನೆ 8 ಅನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. / Form 8 serves as the composite window for correction of particulars, updating addresses, and replacement EPIC requests.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಅರ್ಹತೆಗಳು, ಮತಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮೂಲ ಶಾಸನ ಯಾವುದು? / Which primary enactment provides the statutory framework for the allocation of seats, delimitation, and preparation of electoral rolls in India?

A) ಪ್ರಜಾಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1950 (RPA, 1950) / Representation of the People Act, 1950
B) ಪ್ರಜಾಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1951 (RPA, 1951) / Representation of the People Act, 1951
C) ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ, 1969 / Public Representation Act, 1969
D) ಚುನಾವಣಾ ನಿಯಮಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 1961 / Conduct of Elections Rules, 1961

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮತಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಹಂಚಿಕೆಗೆ RPA 1950 ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ; ಚುನಾವಣೆಗಳ ನೈಜ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ RPA 1951 ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. / The RPA 1950 covers electoral roll preparation and voter registration, while the RPA 1951 governs actual election conduct.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು (CEC) ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡುವ 2023 ರ ನೂತನ ಕಾಯ್ದೆಯ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ ಯಾರು ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ? / Under the CEC and other ECs Act, 2023, who among the following is NOT a member of the statutory Selection Committee?

A) ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ / Prime Minister of India
B) ಲೋಕಸಭೆಯ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ / Leader of Opposition in the Lok Sabha
C) ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು (CJI) / Chief Justice of India (CJI)
D) ಪ್ರಧಾನಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡುವ ಒಬ್ಬ ಕೇಂದ್ರ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಚಿವರು / A Union Cabinet Minister nominated by the PM

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 2023 ರ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ, ಸಂಪುಟ ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರು ಇರುತ್ತಾರೆ; ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಮಿತಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲಾಗಿದೆ. / Under the 2023 Act, the Selection Committee comprises the PM, a Union Cabinet Minister, and the LoP, replacing the CJI from the earlier bench framework.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ಧರ್ಮ, ಜಾತಿ, ಲಿಂಗ ಅಥವಾ ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲು ಅಥವಾ ಹೊರಗಿಡಲು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ? / Which Article mandates that no person shall be ineligible for inclusion in an electoral roll on grounds only of religion, race, caste, or sex?

A) Article 324
B) Article 325
C) Article 326
D) Article 328

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ 325 ನೇ ವಿಧಿಯು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೂ ಒಂದೇ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಇರಬೇಕು ಮತ್ತು ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಾರುತ್ತದೆ. / Article 325 provides that there shall be one general electoral roll for every territorial constituency without discrimination on prohibited grounds.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಮತಗಟ್ಟೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಮನೆ ಮನೆ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ತಳಮಟ್ಟದ ಚುನಾವಣಾ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ? / What is the grassroots electoral official designated at the polling station level to execute field verification and roll revision called?

A) ಚುನಾವಣಾ ನೋಂದಣಿ ಅಧಿಕಾರಿ (ERO) / Electoral Registration Officer
B) ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿ (BLO) / Booth Level Officer (BLO)
C) ಜಿಲ್ಲಾ ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿ (DEO) / District Election Officer
D) ರಿಟರ್ನಿಂಗ್ ಅಧಿಕಾರಿ (RO) / Returning Officer

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು (BLO - ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಶಿಕ್ಷಕರು ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು) ಮನೆ ಮನೆಗೆ ತೆರಳಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಾರೆ. / Booth Level Officers (BLOs) represent the frontline administrative interface for on-ground electoral roll verification.