1984ರ ಸಿಖ್ ವಿರೋಧಿ ದಂಗೆ ಸಂತ್ರಸ್ತರ ನೋವು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ | 1984 Anti-Sikh Riots Remembrance and Justice Issues

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• 1984 ರ ನವೆಂಬರ್ 1 ರಿಂದ ನವೆಂಬರ್ 4 ರವರೆಗೆ ನವದೆಹಲಿ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶದ ಹಲವೆಡೆ ನಡೆದ ಭೀಕರ ಸಿಖ್ ವಿರೋಧಿ ದಂಗೆಗಳ (1984 Anti-Sikh Riots) 42ನೇ ವರ್ಷದ ಸ್ಮರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂತ್ರಸ್ತರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ ಕಲ್ಪಿಸುವ ವಿಷಯ ಮತ್ತೆ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. / Marking 42 years since the November 1984 anti-Sikh violence across Delhi and other regions, justice and compensation issues have resurfaced.
• ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಹತ್ಯೆಯ ನಂತರ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಭುಗಿಲೆದ್ದ ಹಿಂಸಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಯಂತೆ 3,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಿಖ್ಖರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. / Following the assassination of Prime Minister Indira Gandhi, officially over 3,000 Sikhs were killed in targeted violence across the country.
• ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 2014 ರ ನಂತರ ಈ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದ ಮರು ತನಿಖೆಗಾಗಿ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜಿ.ಪಿ. ಮಾಥುರ್ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು, ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿದ್ದ ನೂರಾರು ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಿ ವಿಶೇಷ ತನಿಖಾ ತಂಡಗಳಿಗೆ (SIT) ವಹಿಸಿತು. / The Union Government formed the Justice G. P. Mathur Committee to re-examine closed riot cases, leading to designated SIT probes.
• ಬಲಿಪಶುಗಳ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಪರಿಹಾರ ಧನವನ್ನು ₹5 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಹಲವು ಅಪರಾಧಿಗಳಿಗೆ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. / Financial assistance for next of kin was raised to ₹5 lakh alongside convictions of key perpetrators.
• ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ದಂಗೆ ತಡೆ ಕಾನೂನಿನ ಅಗತ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ವೇದಿಕೆಗಳು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿವೆ. / Human rights bodies have reiterated the constitutional mandate to safeguard minority communities and prevent communal riots.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ನಾನಾವತಿ ಆಯೋಗ (Justice Nanavati Commission, 2000): 1984 ರ ಸಿಖ್ ವಿರೋಧಿ ಗಲಭೆಗಳ ಹಿಂದಿನ ಪಿತೂರಿ ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚಾರದ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ವಾಜಪೇಯಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜಿ. ಟಿ. ನಾನಾವತಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಆಯೋಗವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. / The Justice G. T. Nanavati Commission was appointed in 2000 to conduct a comprehensive judicial inquiry into the 1984 anti-Sikh violence.
• ಸಂವಿಧಾನದ 25 ರಿಂದ 28ನೇ ವಿಧಿಗಳು (Religious Freedom): ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ 25 ರಿಂದ 28 ರವರೆಗಿನ ವಿಧಿಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತವೆ. / Articles 25 to 28 of the Indian Constitution guarantee the fundamental right to freedom of religion and safeguard minority conscience.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಆಯೋಗ (National Commission for Minorities - NCM): ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಆಯೋಗ ಕಾಯ್ದೆ, 1992 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಖ್, ಮುಸ್ಲಿಂ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್, ಬೌದ್ಧ, ಪಾರ್ಸಿ ಮತ್ತು ಜೈನ (2014) ಸಮುದಾಯಗಳ ಹಿತರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಈ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. / Constituted under the NCM Act, 1992, the commission protects religious minority communities in India.
• ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ಲೂಸ್ಟಾರ್ (Operation Blue Star, 1984): 1984 ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಮೃತಸರದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಟೆಂಪಲ್ (ಹರ್ಮಂದಿರ್ ಸಾಹಿಬ್) ಸಂಕೀರ್ಣದಿಂದ ಉಗ್ರರನ್ನು ಹೊರದಬ್ಬಲು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯು ‘ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ಲೂಸ್ಟಾರ್’ ನಡೆಸಿತು. / In June 1984, the Indian Army executed Operation Blue Star to flush out armed militants from the Golden Temple complex in Amritsar.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಪ್ರಮುಖ ತನಿಖಾ ಆಯೋಗ: ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ನಾನಾವತಿ ಆಯೋಗ (2000) / Key Commission: Justice Nanavati Commission (2000)
• ಇತರ ಸಮಿತಿಗಳು: ರಂಗನಾಥ್ ಮಿಶ್ರಾ ಆಯೋಗ, ಜಿ.ಪಿ. ಮಾಥುರ್ ಸಮಿತಿ / Other Committees: Ranganath Misra, G. P. Mathur
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಆಯೋಗ ಕಾಯ್ದೆ: 1992 / NCM Act: 1992
• ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಿಧಿಗಳು: ವಿಧಿ 25 - 28 / Fundamental Rights: Articles 25 - 28

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: 1984 ರ ಸಿಖ್ ವಿರೋಧಿ ಗಲಭೆಗಳ ಸಮಗ್ರ ತನಿಖೆಗಾಗಿ 2000 ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಆಯೋಗ ಯಾವುದು? / Which landmark judicial commission was appointed in 2000 to investigate the 1984 anti-Sikh riots?

A) ಲಿಬರ್ಹಾನ್ ಆಯೋಗ / Liberhan Commission
B) ಜಸ್ಟಿಸ್ ನಾನಾವತಿ ಆಯೋಗ / Justice Nanavati Commission
C) ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಆಯೋಗ / Srikrishna Commission
D) ಮುಖರ್ಜಿ ಆಯೋಗ / Mukherjee Commission

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜಿ. ಟಿ. ನಾನಾವತಿ ಆಯೋಗವನ್ನು 2000 ರಲ್ಲಿ 1984 ರ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ತನಿಖೆಗಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. / The Justice G. T. Nanavati Commission was constituted in 2000 to investigate the 1984 anti-Sikh riots.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: 1984 ರ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೃತಸರದ ಸುವರ್ಣ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯು ನಡೆಸಿದ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಹೆಸರೇನು? / What was the code name of the Indian Army operation carried out at the Golden Temple in June 1984?

A) ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಥಂಡರ್ / Operation Black Thunder
B) ಆಪರೇಷನ್ ವಿಜಯ್ / Operation Vijay
C) ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ಲೂಸ್ಟಾರ್ / Operation Blue Star
D) ಆಪರೇಷನ್ ಮೇಘದೂತ್ / Operation Meghdoot

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸುವರ್ಣ ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಉಗ್ರರನ್ನು ಸದೆಬಡಿಯಲು ನಡೆಸಿದ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಹೆಸರು ‘ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ಲೂಸ್ಟಾರ್’. / The military action launched inside the Golden Temple complex was codenamed Operation Blue Star.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಆಯೋಗವನ್ನು (NCM) ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು? / In which year was the National Commission for Minorities (NCM) established as a statutory body?

A) 1984
B) 1990
C) 1992
D) 2002

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಆಯೋಗ ಕಾಯ್ದೆ, 1992 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಶಾಸನಬದ್ಧವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. / The NCM was established as a statutory body under the National Commission for Minorities Act, 1992.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ತನ್ನ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯಂತೆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ? / Which Article of the Constitution guarantees freedom of conscience and free profession, practice, and propagation of religion?

A) ವಿಧಿ 19 / Article 19
B) ವಿಧಿ 21 / Article 21
C) ವಿಧಿ 25 / Article 25
D) ವಿಧಿ 29 / Article 29

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 25 ಅಂತಃಸಾಕ್ಷಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮವನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸುವ, ಆಚರಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. / Article 25 guarantees freedom of conscience and the right freely to profess, practise, and propagate religion.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಸಿಖ್ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. 2. ಜೈನ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ 2014 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲಾಯಿತು. / Consider the statements: 1. Sikhs are recognized as an official minority community under the NCM Act. 2. The Jain community was accorded minority status in 2014. Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ / Both 1 and 2
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳೂ ಸರಿಯಾಗಿವೆ. ಸಿಖ್ ಸಮುದಾಯವು 6 ಅಧಿಸೂಚಿತ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಜೈನರನ್ನು 2014 ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. / Both statements are correct; Sikhs are among the 6 notified minorities and Jains were added in 2014.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: 1984 ರ ಗಲಭೆಗಳ ನಂತರ ಗಲಭೆ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ತನಿಖೆಗಾಗಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಆಯೋಗ ಯಾವುದು? / Which was the first judicial commission appointed immediately after the 1984 riots in 1985?

A) ರಂಗನಾಥ್ ಮಿಶ್ರಾ ಆಯೋಗ / Ranganath Misra Commission
B) ಜಸ್ಟಿಸ್ ಖೋಸ್ಲಾ ಆಯೋಗ / Justice Khosla Commission
C) ಶಾ ಆಯೋಗ / Shah Commission
D) ಕಪೂರ್ ಆಯೋಗ / Kapoor Commission

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1985 ರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ರಂಗನಾಥ್ ಮಿಶ್ರಾ ಅವರ ಆಯೋಗವನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. / The Justice Ranganath Misra Commission was appointed in May 1985 to investigate the 1984 violence.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಸಿಖ್ ಧರ್ಮದ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಪ್ರಥಮ ಸಿಖ್ ಗುರು ಯಾರು? / Who was the founder of Sikhism and the first of the ten Sikh Gurus?

A) ಗುರು ಅಂಗದ್ / Guru Angad
B) ಗುರು ನಾನಕ್ ದೇವ್ / Guru Nanak Dev
C) ಗುರು ಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್ / Guru Gobind Singh
D) ಗುರು ಅರ್ಜನ್ ದೇವ್ / Guru Arjan Dev

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಿಖ್ ಧರ್ಮದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ಗುರು ನಾನಕ್ ದೇವ್ (1469–1539) ಆಗಿದ್ದಾರೆ. / Guru Nanak Dev founded Sikhism in the 15th century in Punjab.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: 1699 ರಲ್ಲಿ ಸಿಖ್ಖರಲ್ಲಿ ‘ಖಾಲ್ಸಾ’ (Khalsa) ಪಂಥವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ 10ನೇ ಸಿಖ್ ಗುರು ಯಾರು? / Who established the martial brotherhood of ‘Khalsa’ in 1699 as the tenth Sikh Guru?

A) ಗುರು ತೇಜ್ ಬಹದ್ದೂರ್ / Guru Tegh Bahadur
B) ಗುರು ಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್ / Guru Gobind Singh
C) ಗುರು ರಾಮದಾಸ್ / Guru Ram Das
D) ಗುರು ಹರಗೋಬಿಂದ್ / Guru Hargobind

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 10ನೇ ಸಿಖ್ ಗುರುಗಳಾದ ಗುರು ಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು 1699 ರಲ್ಲಿ ವೈಶಾಖಿ ದಿನದಂದು ಖಾಲ್ಸಾ ಪಂಥವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. / Guru Gobind Singh formalized the Khalsa order in 1699 on Baisakhi.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ? / Which Article of the Constitution confers the right to minorities to establish and administer educational institutions?

A) ವಿಧಿ 28 / Article 28
B) ವಿಧಿ 29 / Article 29
C) ವಿಧಿ 30 / Article 30
D) ವಿಧಿ 31 / Article 31

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 30 ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಭಾಷಿಕ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಹಕ್ಕು ನೀಡುತ್ತದೆ. / Article 30 guarantees religious and linguistic minorities the right to establish educational institutions.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಧಿಸೂಚಿಸಲಾದ ಒಟ್ಟು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಷ್ಟು? / How many religious minority communities are officially notified at the national level in India?

A) 4
B) 5
C) 6
D) 7

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್, ಸಿಖ್, ಬೌದ್ಧ, ಪಾರ್ಸಿ ಹಾಗೂ ಜೈನರು ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 6 ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯಗಳು ಅಧಿಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. / India officially recognizes 6 notified religious minority communities.