ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯಗಳ ಆಯವ್ಯಯ ಅನುದಾನ ಸಮೀಕ್ಷೆ: ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವೆಚ್ಚ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ | Ministry Budgetary Expenditure Survey

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ವಿವಿಧ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಾರ್ಷಿಕ ಆಯವ್ಯಯದಲ್ಲಿ ಮಂಜೂರಾದ ಅನುದಾನ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು (Demands for Grants) ನಿಗದಿತ ಕಾಲಮಿತಿಯೊಳಗೆ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಿರುವ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಂಸದೀಯ ಇಲಾಖಾವಾರು ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿಗಳು ಪರಿಶೀಲಿಸಿವೆ.
• ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚವನ್ನು (Capital Expenditure) ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಆಸ್ತಿ ಸೃಜನೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿರುವುದನ್ನು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದೆ.
• ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಧಿಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ (GFR 2017) ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಪಾಲನೆ, ಪಿಎಫ್‌ಎಂಎಸ್ (PFMS) ಮೂಲಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ಮತ್ತು ಸಿಎಜಿ ಆಡಿಟ್ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳ ಶೀಘ್ರ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ವರ್ಷಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅಸಹಜ ವಿತ್ತೀಯ ವೆಚ್ಚ (Rush of Expenditure in March) ತಡೆಗಟ್ಟಲು ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ವೆಚ್ಚ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಲು ತಾಕೀತು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
• ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳ ಹಣವು ನೇರ ನಗದು ವರ್ಗಾವಣೆ (DBT) ಮೂಲಕ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಸೋರಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ತಲುಪುವಂತೆ ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಸಂವಿಧಾನದ 112ನೇ ವಿಧಿ (Article 112): ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯವರು ಪ್ರತಿ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಉಭಯ ಸದನಗಳ ಮುಂದೆ ‘ವಾರ್ಷಿಕ ಹಣಕಾಸು ವಿವರಣೆ’ಯನ್ನು (Annual Financial Statement - ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್) ಮಂಡಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
• ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಸಮಿತಿ (Public Accounts Committee - PAC): 1921 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸಂಸದೀಯ ಸಮಿತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸಿಎಜಿ (CAG) ವರದಿಗಳನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 22 ಸದಸ್ಯರಿರುತ್ತಾರೆ (ಲೋಕಸಭೆಯಿಂದ 15, ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಿಂದ 7).
• ಭಾರತದ ನಿಯಂತ್ರಕರು ಮತ್ತು ಮಹಾಲೇಖಪಾಲರು (CAG - Article 148): ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಖಜಾನೆಯ ಕಾವಲುಗಾರ (Guardian of the Public Purse) ಎಂದು ಸಂವಿಧಾನದ 148ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
• ಭಾರತದ ಸಂಚಿತ ನಿಧಿ (Consolidated Fund of India - Article 266(1)): ಸಂಸತ್ತಿನ ವಿನಿಯೋಗ ಕಾಯ್ದೆಯ (Appropriation Act - Art 114) ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಈ ನಿಧಿಯಿಂದ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿಯನ್ನೂ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ತಿಳಿಸುವ ವಿಧಿ: ವಿಧಿ 112
• ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಸಮಿತಿ (PAC) ರಚನೆಯಾದ ವರ್ಷ: 1921
• ಸಿಎಜಿ (CAG) ತಿಳಿಸುವ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ: ವಿಧಿ 148
• ಭಾರತದ ಸಂಚಿತ ನಿಧಿ: ವಿಧಿ 266(1)

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ‘ವಾರ್ಷಿಕ ಹಣಕಾಸು ವಿವರಣೆ’ (Annual Financial Statement - ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್) ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ? / Which Article of the Indian Constitution deals with the Annual Financial Statement (Union Budget)?

A) ವಿಧಿ 110 / Article 110
B) ವಿಧಿ 112 / Article 112
C) ವಿಧಿ 114 / Article 114
D) ವಿಧಿ 123 / Article 123

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 112 ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ‘ವಾರ್ಷಿಕ ಹಣಕಾಸು ವಿವರಣೆ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಹಣಕಾಸು ಸಮಿತಿಯಾದ ‘ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಸಮಿತಿ’ (PAC) ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು? / In which year was the Public Accounts Committee (PAC) first established in India?

A) 1919
B) 1921
C) 1950
D) 1952

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮಾಂಟೆಗು-ಚೆಲ್ಮ್ಸ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳ (1919) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 1921 ರಲ್ಲಿ ಪಿಎಸಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ (PAC) ಒಟ್ಟು ಎಷ್ಟು ಮಂದಿ ಸಂಸದರು ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ? / How many total members constitute the Public Accounts Committee (PAC)?

A) 15 ಸದಸ್ಯರು / 15 members
B) 22 ಸದಸ್ಯರು (ಲೋಕಸಭೆ 15 + ರಾಜ್ಯಸಭೆ 7) / 22 members
C) 30 ಸದಸ್ಯರು / 30 members
D) 10 ಸದಸ್ಯರು / 10 members

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಪಿಎಸಿ ಸಮಿತಿಯು ಒಟ್ಟು 22 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ (ಲೋಕಸಭೆಯಿಂದ 15 ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಿಂದ 7 ಸದಸ್ಯರು).

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ / Consider the following statements:
1. ಸಿಎಜಿ (CAG) ಯವರನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಖಜಾನೆಯ ಕಾವಲುಗಾರ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. / CAG is described as the Guardian of the Public Purse.
2. ಭಾರತದ ಸಂಚಿತ ನಿಧಿಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 266(1) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. / Consolidated Fund of India is constituted under Article 266(1).
ಯಾವುದು ಸರಿ? / Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕವಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿವೆ (ವಿಧಿ 148 ಮತ್ತು ವಿಧಿ 266(1)).

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಭಾರತದ ಸಂಚಿತ ನಿಧಿಯಿಂದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಸಂಸತ್ತು ಅಂಗೀಕರಿಸಬೇಕಾದ ಮಸೂದೆ ಯಾವುದು? / Which Bill must be enacted by Parliament to legally withdraw money from the Consolidated Fund?

A) ಹಣಕಾಸು ಮಸೂದೆ / Finance Bill
B) ವಿನಿಯೋಗ ಮಸೂದೆ (Appropriation Bill - Art 114) / Appropriation Bill
C) ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ / Amendment Bill
D) ಖಾಸಗಿ ಸದಸ್ಯರ ಮಸೂದೆ / Private Member Bill

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 114 ರ ಪ್ರಕಾರ ವಿನಿಯೋಗ ಮಸೂದೆ (Appropriation Bill) ಕಾಯ್ದೆಯಾದ ನಂತರವೇ ಸಂಚಿತ ನಿಧಿಯಿಂದ ಹಣ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಸಂಸತ್ತಿನ ‘ಅಂದಾಜು ಸಮಿತಿ’ಯಲ್ಲಿ (Estimates Committee) ಇರುವ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಷ್ಟು ಮತ್ತು ಅವರು ಯಾವ ಸದನಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುತ್ತಾರೆ? / How many members constitute the Estimates Committee and from which House are they elected?

A) 30 ಸದಸ್ಯರು (ಎಲ್ಲರೂ ಲೋಕಸಭೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ) / 30 members (all from Lok Sabha only)
B) 22 ಸದಸ್ಯರು / 22 members
C) 15 ಸದಸ್ಯರು / 15 members
D) 25 ಸದಸ್ಯರು / 25 members

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಅಂದಾಜು ಸಮಿತಿಯು ಸಂಸತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಣಕಾಸು ಸಮಿತಿಯಾಗಿದ್ದು, 30 ಸದಸ್ಯರೂ ಲೋಕಸಭೆಯಿಂದಲೇ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ (ರಾಜ್ಯಸಭೆಗೆ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಿಲ್ಲ).

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಭಾರತದ ನಿಯಂತ್ರಕರು ಮತ್ತು ಮಹಾಲೇಖಪಾಲರ (CAG) ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ಎಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳು? / What is the tenure of the Comptroller and Auditor General (CAG) of India?

A) 5 ವರ್ಷಗಳು ಅಥವಾ 65 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು / 5 years or 65 years
B) 6 ವರ್ಷಗಳು ಅಥವಾ 65 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು / 6 years or 65 years of age
C) 6 ವರ್ಷಗಳು ಅಥವಾ 62 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು / 6 years or 62 years
D) ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯವರ ಇಚ್ಛೆಯಿರುವವರೆಗೆ / During pleasure of President

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಿಎಜಿ ಅವರು 6 ವರ್ಷಗಳು ಅಥವಾ 65 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು (ಯಾವುದು ಮೊದಲೋ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ) ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಕೆಳಗಿನ ಸಂಸದೀಯ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ / Match the government funds with their constitutional Articles:

A) 1-b, 2-c, 3-a
B) 1-a, 2-b, 3-c
C) 1-c, 2-a, 3-b
D) 1-b, 2-a, 3-c

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂಚಿತ ನಿಧಿ ವಿಧಿ 266(1), ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಲೆಕ್ಕ ನಿಧಿ ವಿಧಿ 266(2), ಮತ್ತು ತುರ್ತು ನಿಧಿ ವಿಧಿ 267 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ‘PFMS’ ನ ಪೂರ್ಣ ರೂಪವೇನು? / What does the public finance acronym PFMS stand for?

A) Public Financial Management System
B) Prime Fiscal Monitoring Scheme
C) Pan-India Fund Management Society
D) Public Fund Mobilization Sector

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): PFMS ಎಂದರೆ Public Financial Management System (ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ).

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಾಗುವ ಮಸೂದೆಯೊಂದು ‘ಹಣಕಾಸು ಮಸೂದೆ’ (Money Bill) ಹೌದೇ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲವೇ ಎಂದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಯಾರು? / Who is the final deciding authority on whether a Bill is a Money Bill or not?

A) ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ / President of India
B) ಲೋಕಸಭೆಯ ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರು (ಸ್ಪೀಕರ್) / Speaker of Lok Sabha
C) ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು / Finance Minister
D) ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಸಭಾಪತಿ / Chairman of Rajya Sabha

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 110(3) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಸೂದೆ ಹಣಕಾಸು ಮಸೂದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅಂತಿಮ ಪರಮಾಧಿಕಾರ ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಪೀಕರ್‌ಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.