ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯಿಂದ ಹಿರೇಕೆರೂರು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ ಒಡೆತ: ಗ್ರಾಮೀಣ ಜಲ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ | Tungabhadra River Pipeline Burst and Drinking Water Project

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ದಾವಣಗೆರೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಡರನಾಯ್ಕನಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಡಗಾತ್ರಿ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯಿಂದ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಿರೇಕೆರೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಪೂರೈಸುವ ಮುಖ್ಯ ಕೊಳವೆ (Pipeline) ಒಡೆದು ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿದೆ / A major underground pipeline supplying drinking water and filling lakes in Hirekerur taluk from the Tungabhadra river burst near Ukkadagatri in Davanagere district.
• ಈ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ ಯೋಜನೆಯು ಹಿರೇಕೆರೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬಹುಗ್ರಾಮ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಕೆರೆ ತುಂಬಿಸುವ ಯೋಜನೆಗೆ ಜೀವನಾಡಿಯಾಗಿದೆ / The intake pipeline project is critical for rural drinking water supply schemes and multi-village tank rejuvenation in Hirekerur.
• ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ ಒಡೆದ ರಭಸಕ್ಕೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ರಸ್ತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕೃಷಿ ಜಮೀನುಗಳು ಜಲಾವೃತಗೊಂಡು ಸಂಚಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಗೆ ವ್ಯತ್ಯಯ ಉಂಟಾಗಿದೆ / The sudden rupture caused severe gushing of water, flooding neighboring farmlands and damaging localized rural infrastructure.
• ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಇಲಾಖೆ ತಂತ್ರಜ್ಞರು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸಿ ದುರಸ್ತಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ / Engineers from Rural Water Supply and Irrigation departments immediately initiated emergency pipeline restoration works.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿ: ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಕುದುರೆಮುಖ ಸಮೀಪ ಹುಟ್ಟುವ ‘ತುಂಗಾ’ ಮತ್ತು ‘ಭದ್ರಾ’ ನದಿಗಳು ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಕೂಡ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಗಮಗೊಂಡು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ; ಇದು ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ / Formed by the confluence of the Tunga and Bhadra rivers at Koodli near Shivamogga, it flows as a major right-bank tributary into the Krishna River.
• ಜಲ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್ (JJM): 2024 ರ ವೇಳೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ದಿನಕ್ಕೆ ತಲಾ 55 ಲೀಟರ್ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು (FHTC) ಒದಗಿಸುವ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆ / Centrally sponsored scheme aiming to provide Functional Household Tap Connections (FHTC) of 55 lpcd to rural homes.
• ಸಂವಿಧಾನದ 21ನೇ ವಿಧಿ (Article 21): ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕಿನ ಭಾಗವಾಗಿ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಶುದ್ಧ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ / The Supreme Court has repeatedly affirmed that access to safe and clean drinking water is a fundamental right under Article 21.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಘಟನಾ ಸ್ಥಳ: ಉಕ್ಕಡಗಾತ್ರಿ / ಕಡರನಾಯ್ಕನಹಳ್ಳಿ (ದಾವಣಗೆರೆ ಜಿಲ್ಲೆ) / Location: Ukkadagatri / Kadaranayakanahalli, Davanagere.
• ಲಾಭ ಪಡೆಯುವ ತಾಲ್ಲೂಕು: ಹಿರೇಕೆರೂರು (ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ) / Beneficiary taluk: Hirekerur, Haveri district.
• ತುಂಗಭದ್ರಾ ಜಲಾಶಯ: ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊಸಪೇಟೆಯ ಮುನಿರಾಬಾದ್ (ಮಲ್ಲಾಪುರ) ಬಳಿ ಇದೆ / Tungabhadra Dam: Situated at Munirabad near Hosapete in Vijayanagara district.

---

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ ಒಡೆದ ಉಕ್ಕಡಗಾತ್ರಿ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಯಾವ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ? / In which district of Karnataka is Ukkadagatri, where the Tungabhadra drinking water pipeline burst recently, located?

A) ಹಾವೇರಿ / Haveri
B) ದಾವಣಗೆರೆ / Davanagere
C) ಬಳ್ಳಾರಿ / Ballari
D) ವಿಜಯನಗರ / Vijayanagara

ಉತ್ತರ: B) / Answer: B)

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಉಕ್ಕಡಗಾತ್ರಿ ಕ್ಷೇತ್ರವು ದಾವಣಗೆರೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹರಿಹರ ತಾಲೂಕಿನ ಗಡಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ; ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಿರೇಕೆರೂರಿಗೆ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ / Ukkadagatri is geographically located in Davanagere district along the Tungabhadra river belt.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ತುಂಗಾ ಮತ್ತು ಭದ್ರಾ ನದಿಗಳು ಯಾವ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಂಗಮಗೊಂಡು ‘ತುಂಗಭದ್ರಾ’ ನದಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ? / At which historic confluence point do the Tunga and Bhadra rivers merge to form the Tungabhadra River?

A) ಕೂಡ್ಲಿ (ಶಿವಮೊಗ್ಗ) / Koodli (Shivamogga)
B) ಶೃಂಗೇರಿ / Sringeri
C) ಹರಿಹರ / Harihara
D) ಮುನಿರಾಬಾದ್ / Munirabad

ಉತ್ತರ: A) / Answer: A)

ವಿವರಣೆ (Explanation): ತುಂಗಾ ಮತ್ತು ಭದ್ರಾ ನದಿಗಳು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೂಡ್ಲಿ (Koodli) ಎಂಬಲ್ಲಿ ಸಂಗಮವಾಗಿ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯಾಗಿ ಮುಂದೆ ಹರಿಯುತ್ತವೆ / The two rivers unite at Koodli in Shivamogga district.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಸಂಗಮೇಶ್ವರಂ ಬಳಿ ಯಾವ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ? / The Tungabhadra River ultimately empties into which major river system near Sangameshwaram?

A) ಗೋದಾವರಿ / Godavari
B) ಕಾವೇರಿ / Cauvery
C) ಕೃಷ್ಣಾ / Krishna
D) ಪೆನ್ನಾರ್ / Pennar

ಉತ್ತರ: C) / Answer: C)

ವಿವರಣೆ (Explanation): ತುಂಗಭದ್ರೆಯು ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಬಲದಂಡೆಯ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ / Tungabhadra is the largest right-bank tributary of the Krishna River.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಜಲ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್ (JJM) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾದ ಕನಿಷ್ಠ ತಲಾ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಎಷ್ಟು? / Under the Jal Jeevan Mission, what is the targeted supply of potable drinking water per person per day in rural households?

A) 40 ಲೀಟರ್ / 40 lpcd
B) 55 ಲೀಟರ್ / 55 lpcd
C) 70 ಲೀಟರ್ / 70 lpcd
D) 100 ಲೀಟರ್ / 100 lpcd

ಉತ್ತರ: B) / Answer: B)

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಜಲ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನಿತ್ಯ 55 ಲೀಟರ್ (55 lpcd) ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ನಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕದ (FHTC) ಮೂಲಕ ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ / Jal Jeevan Mission benchmarks rural domestic supply at 55 liters per capita per day (lpcd).

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ತುಂಗಭದ್ರಾ ಜಲಾಶಯವನ್ನು (ಪಂಪಾಸಾಗರ) ಕರ್ನಾಟಕದ ಯಾವ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ? / In which district of Karnataka is the Tungabhadra Reservoir (Pampa Sarovara/Pampa Sagara) situated?

A) ಬಳ್ಳಾರಿ / Ballari
B) ಕೊಪ್ಪಳ / Koppal
C) ವಿಜಯನಗರ / Vijayanagara
D) ರಾಯಚೂರು / Raichur

ಉತ್ತರ: C) / Answer: C)

ವಿವರಣೆ (Explanation): ತುಂಗಭದ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊಸಪೇಟೆ ಬಳಿಯ ಮುನಿರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿದೆ / The Tungabhadra Dam is located at Munirabad near Hosapete in Vijayanagara district.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಜೀವಿಸುವ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಿನ ಭಾಗವೆಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಘೋಷಿಸಿದೆ? / Under which Constitutional Article has the Supreme Court interpreted access to clean drinking water as part of the Fundamental Right to Life?

A) 14ನೇ ವಿಧಿ / Article 14
B) 19ನೇ ವಿಧಿ / Article 19
C) 21ನೇ ವಿಧಿ / Article 21
D) 32ನೇ ವಿಧಿ / Article 32

ಉತ್ತರ: C) / Answer: C)

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸುಭಾಷ್ ಕುಮಾರ್ vs ಬಿಹಾರ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ 21ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಶುದ್ಧ ನೀರು ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯ ಮುಕ್ತ ಪರಿಸರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಪಿತ್ತಿದೆ / The Supreme Court affirmed the right to pollution-free water as inherent to Article 21.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಲಾನಯನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣಕ್ಕಾಗಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ನೆರವಿನ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆ ಯಾವುದು? / Which World Bank-assisted flagship program is implemented in Karnataka for watershed management and climate resilience?

A) ಸುಜಲಾ ಯೋಜನೆ / REWARD Project
B) ಸಾಗರಮಾಲಾ / Sagarmala
C) ಭಾರತ್‌ಮಾಲಾ / Bharatmala
D) ನಮಾಮಿ ಗಂಗೆ / Namami Gange

ಉತ್ತರ: A) / Answer: A)

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಜಲಾನಯನ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ರಿವಾರ್ಡ್ (REWARD / ಸುಜಲಾ-III) ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ / The REWARD Project is supported by the World Bank for watershed and soil-water management in Karnataka.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಹಿರೇಕೆರೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. 2. ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದಗಳ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು 1956 ರಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನದ 262 ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. / Consider the statements: 1. Hirekerur taluk is an administrative part of Haveri district. 2. The Inter-State River Water Disputes Act was enacted in 1956 under Article 262. Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ / Both 1 and 2 are correct
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C) / Answer: C)

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹಿರೇಕೆರೂರು ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೂ ಸಂವಿಧಾನದ 262ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಧಿಕಾರ ಬಳಸಿ ಸಂಸತ್ತು 1956 ರಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದೆ / Both statements are factually and constitutionally sound.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಯುನೆಸ್ಕೋ (UNESCO) ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ ಯಾವುದು? / Which UNESCO World Heritage site is situated directly along the banks of the Tungabhadra River?

A) ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು / Pattadakal
B) ಹಂಪಿ / Hampi
C) ಐಹೊಳೆ / Aihole
D) ಬಾದಾಮಿ / Badami

ಉತ್ತರ: B) / Answer: B)

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಂಪಿ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಸಿದೆ / The World Heritage site of Hampi flourishes along the banks of the Tungabhadra River.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಕೇಂದ್ರ ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ಯಾವ ಎರಡು ಸಚಿವಾಲಯಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿ 2019 ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು? / The Ministry of Jal Shakti was established in 2019 by merging which two ministries?

A) ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರು & ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Water Resources and Ministry of Drinking Water & Sanitation
B) ಕೃಷಿ ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Agriculture and Ministry of Rural Development
C) ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Environment and Ministry of Urban Development
D) ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು ಭೂಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Panchayati Raj and Land Resources

ಉತ್ತರ: A) / Answer: A)

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ, ನದಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಗಂಗಾ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಸಚಿವಾಲಯ ಹಾಗೂ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿ 2019 ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು / Jal Shakti Ministry was formed in 2019 by merging the Water Resources Ministry and the Drinking Water & Sanitation Ministry.

---