ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಮಾಂಜಾ ದಾರ ನಿಷೇಧ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟು: ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ | Strict Manja Thread Ban in Karnataka

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಕರ್ನಾಟಕದ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಟಲಿಗೆ ಮಾಂಜಾ ದಾರ ಸಿಲುಕಿ ದ್ವಿಚಕ್ರ ವಾಹನ ಸವಾರೆಯೊಬ್ಬರು ಮೃತಪಟ್ಟ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ನೈಲಾನ್/ಸಿಂಥೆಟಿಕ್ (ಚೈನೀಸ್) ಮಾಂಜಾ ದಾರ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯ ಮೇಲಿನ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.
• ಗಾಳಿಪಟ ಹಾರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಗಾಜಿನ ಪುಡಿ ಲೇಪಿತ ಹಾಗೂ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಮಿಶ್ರಿತ ನೈಲಾನ್ ದಾರಗಳು ಮಾನವ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಾಹನ ಸವಾರರಿಗೆ ಮತ್ತು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡುವ ನೂರಾರು ಪ್ರಭೇದದ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿವೆ.
• ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸುರಕ್ಷಾ ಸಂಹಿತೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ಮಾಂಜಾ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವವರ ವಿರುದ್ಧ ಕಠಿಣ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ (NGT) ಆದೇಶ: 2017 ರ ಜುಲೈ ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ನೈಲಾನ್, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಅಥವಾ ಗಾಜಿನ ಲೇಪನವಿರುವ ಸಿಂಥೆಟಿಕ್ ಮಾಂಜಾ ದಾರದ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.
• ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1986: ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 5 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಮಾರಕವಾದ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಷೇಧ ಹೇರುವ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿವೆ.
• ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1972: ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ವನ್ಯಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುವುದು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ದಂಡನಾರ್ಹ ಅಪರಾಧವಾಗಿದೆ.
• ಸಂವಿಧಾನದ 48A ಮತ್ತು 51A(g) ವಿಧಿಗಳು: ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರ ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ನ್ಯಾಯಾಂಗ ತೀರ್ಪು: NGT Ban on Synthetic Manja (2017).
• ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟು: Environment (Protection) Act, 1986 & Wildlife Protection Act, 1972.
• ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿಗಳು: Article 48A (DPSP) & Article 51A(g) (Fundamental Duties).
• ಪರ್ಯಾಯ ಪರಿಸರಸ್ನೇಹಿ ಸಾಮಗ್ರಿ: ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹತ್ತಿ ದಾರ (Pure Cotton Thread / Sooti Dhaga).

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಗಾಳಿಪಟ ಹಾರಿಸಲು ಬಳಸುವ ನೈಲಾನ್ ಮತ್ತು ಸಿಂಥೆಟಿಕ್ ಮಾಂಜಾ ದಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧ ಹೇರಿದ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ಯಾವುದು? / Which tribunal imposed a blanket ban on the manufacture and use of synthetic/nylon manja across India?

A) ಕೇಂದ್ರ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ (CAT) / Central Administrative Tribunal
B) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ (NGT) / National Green Tribunal
C) ಗ್ರಾಹಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯ / Consumer Dispute Forum
D) ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನು ಆಯೋಗ / Law Commission of India

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ (NGT) 2017 ರಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾನವ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಸಿಂಥೆಟಿಕ್ ಮಾಂಜಾ ಬಳಕೆಯನ್ನು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ನಿಷೇಧಿಸಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ (National Green Tribunal - NGT) ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತು ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು? / In which year was the National Green Tribunal Act enacted by the Parliament of India?

A) 2005
B) 2010
C) 2014
D) 2018

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಲು NGT Act, 2010 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವವನ್ನಾಗಿ (DPSP) ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ? / Which Article of the Indian Constitution directs the State to protect and improve the environment and safeguard forests and wildlife?

A) Article 39A
B) Article 44
C) Article 48A
D) Article 50

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 42ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (1976) ಮೂಲಕ ಸೇರಿಸಲಾದ ವಿಧಿ 48A ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ರಾಜ್ಯದ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ, ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯ ಎಂದು ಸಾರುವ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ ಯಾವುದು? / Which Article states that it shall be the fundamental duty of every citizen to protect and improve the natural environment?

A) Article 21
B) Article 51A(g)
C) Article 19(1)
D) Article 32

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ IV-A ಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಧಿ 51A(g) ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ನೈಲಾನ್ ಮಾಂಜಾ ದಾರಗಳು ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ವಿಘಟನೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು? / Why are synthetic/nylon manja threads extremely dangerous to the ecosystem?

A) ಅವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ (Biodegradable)
B) ಅವು ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯವಲ್ಲದ ಪಾಲಿಮರ್‌ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ತಂತಿಯಂತೆ ಬಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ (Non-biodegradable)
C) ಅವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುತ್ತವೆ
D) ಅವು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಪೋಷಕಾಂಶ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಿಂಥೆಟಿಕ್ ಮಾಂಜಾಗಳು Non-biodegradable ಪಾಲಿಮರ್‌ಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಗಾಜಿನ ಪುಡಿ ಲೇಪನ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ನೂರಾರು ವರ್ಷ ಕೊಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಚಾಕುವಿನಂತೆ ಹರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ (Environment Protection Act) ಯಾವ ದುರಂತದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು? / The Environment (Protection) Act, 1986 was enacted in the wake of which tragic disaster in India?

A) ಚೆರ್ನೋಬಿಲ್ ದುರಂತ / Chernobyl Disaster
B) ಭೋಪಾಲ್ ಅನಿಲ ದುರಂತ / Bhopal Gas Tragedy
C) ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ ಅನಿಲ ಸೋರಿಕೆ / Vizag Gas Leak
D) ಒಡಿಶಾ ಚಂಡಮಾರುತ / Odisha Super Cyclone

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1984 ರ ಭೋಪಾಲ್ ಅನಿಲ ದುರಂತದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನದ 253ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 1986 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಗಾಳಿಪಟ ಹಾರಿಸಲು ಪರಿಸರಸ್ನೇಹಿ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ಪರ್ಯಾಯ ದಾರ ಯಾವುದು? / Which is considered an eco-friendly and safe alternative thread for flying kites?

A) ಶುದ್ಧ ಹತ್ತಿ ದಾರ (Cotton thread)
B) ಲೋಹದ ತಂತಿ (Metallic wire)
C) ಕಾರ್ಬನ್ ಫೈಬರ್ ದಾರ (Carbon fiber)
D) ಪಾಲಿಯೆಸ್ಟರ್ ನೂಲು (Polyester thread)

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಯಾವುದೇ ಗಾಜಿನ ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಲೇಪನವಿಲ್ಲದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹತ್ತಿ ದಾರ (Pure Cotton Thread) ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ (Wildlife Protection Act) ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ವರ್ಷ ಯಾವುದು? / In which year was the Wildlife (Protection) Act enacted in India?

A) 1965
B) 1972
C) 1980
D) 1991

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿ ಸಂಕುಲದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ 1972 ರಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ (NGT) ಪ್ರಧಾನ ಪೀಠ (Principal Bench) ಎಲ್ಲಿದೆ? / Where is the Principal Bench of the National Green Tribunal (NGT) situated?

A) ಮುಂಬೈ / Mumbai
B) ನವದೆಹಲಿ / New Delhi
C) ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ / Kolkata
D) ಚೆನ್ನೈ / Chennai

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): NGT ಯ ಪ್ರಧಾನ ಪೀಠವು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪೀಠಗಳು ಭೋಪಾಲ್, ಪುಣೆ, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ (KSPCB) ಯಾವ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ? / Under which Act was the Karnataka State Pollution Control Board originally constituted?

A) ಜಲ (ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆ, 1974 / Water (Prevention and Control of Pollution) Act, 1974
B) ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1986 / Environment Protection Act, 1986
C) ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ, 1981 / Air Pollution Act, 1981
D) ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1980 / Forest Conservation Act, 1980

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ರಾಜ್ಯ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಗಳನ್ನು ಮೂಲತಃ ಜಲ (ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆ, 1974 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು.