ಎರಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಕ್ಕಳಿರುವವರ ಚುನಾವಣಾ ಅನರ್ಹತೆ ನಿಯಮ: ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ | Two-Child Norm Supreme Court

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಇಬ್ಬರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವುದರಿಂದ ಅನರ್ಹಗೊಳಿಸುವ ಕಾನೂನುಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.
• ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಪಿ.ಎಸ್. ನರಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಅಲೋಕ್ ಆರಾಧೆ ಅವರಿದ್ದ ಪೀಠವು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕಾಕೋಡ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಯ ಸರಪಂಚ್ ಅವರ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಅನರ್ಹತೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದೆ.
• 2003 ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ‘ಜಾವೇದ್ ವಿರುದ್ಧ ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯ’ ತೀರ್ಪಿನ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಿಂಧುತ್ವದ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ವಿಸ್ತೃತ ಪೀಠಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದೆ.
• 2003 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಫಲವತ್ತತೆ ಪ್ರಮಾಣ (TFR) ಸುಮಾರು 3 ರಷ್ಟಿತ್ತು, ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಬದಲಿ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ (2.1) ಕೆಳಕ್ಕೆ ಅಂದರೆ 1.9 ಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.
• ಫಲವತ್ತತೆಯ ತೀವ್ರ ಕುಸಿತದಿಂದಾಗಿ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುವ ಯುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ವೃದ್ಧರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಆರ್ಥಿಕ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.
• ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದ ಸವಾಲುಗಳಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ದೇಶಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ IX ಮತ್ತು 11ನೇ ಅನುಸೂಚಿ: 1992 ರ 73ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಿದೆ.
• ಅನರ್ಹತೆಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿಧಿ: ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 243F ಪಂಚಾಯತ್ ಸದಸ್ಯರ ಅನರ್ಹತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾನೂನು ರೂಪಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ: ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 243K (ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳು) ಮತ್ತು ವಿಧಿ 243ZA (ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸು: ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸು 21 ವರ್ಷಗಳು (ವಿಧಿ 243F).

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಬದಲೀ ಫಲವತ್ತತೆ ಮಟ್ಟ (Replacement Level Fertility): TFR 2.1
• ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದ TFR (ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಂತೆ): 1.9
• ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ತೀರ್ಪು: ಜಾವೇದ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ವಿರುದ್ಧ ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯ (2003)
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ನೀತಿ (NPP): 2000
• ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ವರ್ಷ: 1952 (ಭಾರತ)

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಕ್ಕಳಿರುವ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಅನರ್ಹತೆ ಕುರಿತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಇಂದಿನ ಒಟ್ಟು ಫಲವತ್ತತೆ ಪ್ರಮಾಣ (TFR) ಎಷ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ? / In the Supreme Court hearing on the two-child norm, what figure was cited as India’s current Total Fertility Rate (TFR)?

A) 2.5
B) 2.1
C) 1.9
D) 1.5

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 2003 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ TFR 3 ರಷ್ಟಿತ್ತು, ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಬದಲಿ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ (2.1) ಕೆಳಕ್ಕೆ ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 1.9 ಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಮನಿಸಿದೆ. The bench noted that India’s TFR dropped from around 3 in 2003 to 1.9 today.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: 2003 ರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಯಾವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿನ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳ ಅನರ್ಹತಾ ನಿಯಮವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿತ್ತು? / In which famous 2003 verdict did the Supreme Court uphold the validity of the two-child disqualification norm for panchayat elections?

A) ಜಾವೇದ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ವಿರುದ್ಧ ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯ / Javed and Ors v. State of Haryana
B) ಇಂದಿರಾ ಸಾಹ್ನಿ ಪ್ರಕರಣ / Indra Sawhney Case
C) ಕೇಶವಾನಂದ ಭಾರತಿ ಪ್ರಕರಣ / Kesavananda Bharati Case
D) ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಿ ಪ್ರಕರಣ / K.S. Puttaswamy Case

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): 2003 ರ ‘ಜಾವೇದ್ ವಿರುದ್ಧ ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯ’ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳ ನಿಯಮವನ್ನು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕವಾಗಿ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿತ್ತು. The two-child disqualification rule was originally upheld in the landmark Javed v. State of Haryana (2003) judgment.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಡಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಬದಲೀ ಫಲವತ್ತತೆ ಪ್ರಮಾಣ (Replacement Level Fertility) ಎಷ್ಟು? / What is the standard demographic Replacement Level Fertility (TFR) required to keep a population stable?

A) 1.5
B) 2.1
C) 2.5
D) 3.0

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಏರಿಕೆ ಅಥವಾ ಇಳಿಕೆಯಾಗದೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಒಟ್ಟು ಫಲವತ್ತತೆ ಪ್ರಮಾಣ 2.1 ಆಗಿದೆ. Replacement level fertility is universally benchmarked at 2.1 births per woman.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳ ಸದಸ್ಯರ ಅನರ್ಹತೆಗಳಿಗೆ (Disqualifications) ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ? / Which Article of the Constitution of India deals with disqualifications for membership of Panchayats?

A) ವಿಧಿ 243E / Article 243E
B) ವಿಧಿ 243F / Article 243F
C) ವಿಧಿ 243K / Article 243K
D) ವಿಧಿ 243ZD / Article 243ZD

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 243F ಪಂಚಾಯತ್ ಸದಸ್ಯರ ಅನರ್ಹತೆಗಳ ಕುರಿತು ಶಾಸಕಾಂಗ ಕಾನೂನು ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. Article 243F prescribes grounds and legal framework for disqualifications of Panchayat members.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಿದ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ ಯಾವುದು? / Which Constitutional Amendment Act conferred constitutional status upon Panchayati Raj Institutions in India?

A) 42ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ / 42nd Amendment Act
B) 44ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ / 44th Amendment Act
C) 73ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 1992 / 73rd Amendment Act 1992
D) 86ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ / 86th Amendment Act

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1992 ರ 73ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯು ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಭಾಗ IX ಮತ್ತು 11ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಿತು. The 73rd Constitutional Amendment Act, 1992 added Part IX and the 11th Schedule.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಪಂಚಾಯತ್ ಮತ್ತು ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಯಾರ ಮೇಲಿದೆ? / Which authority holds the constitutional mandate to conduct elections to Panchayats and Municipalities?

A) ಭಾರತ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ / Election Commission of India
B) ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ / State Election Commission
C) ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳು / District Collectors
D) ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Home Affairs

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 243K ಮತ್ತು 243ZA ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. The State Election Commission conducts elections to rural and urban local bodies.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸು 21 ವರ್ಷಗಳು. 2. ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸು 25 ವರ್ಷಗಳು. / Consider the statements: 1. The minimum age to contest Gram Panchayat elections is 21 years. 2. The minimum age to contest Lok Sabha elections is 25 years. Which is/are correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ / Both 1 and 2
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠ 21 ವರ್ಷ ಹಾಗೂ ಲೋಕಸಭೆ/ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಿಗೆ 25 ವರ್ಷ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. Both statements are factually correct under Articles 243F and 84.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ನೀತಿಯನ್ನು (National Population Policy) ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು? / In which year was the comprehensive National Population Policy (NPP) formulated by the Government of India?

A) 1976
B) 1991
C) 2000
D) 2015

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 2000 ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ನೀತಿಯನ್ನು (NPP 2000) ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. The National Population Policy of India was adopted in the year 2000.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತನ್ನ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಲು ಯಾವ ಪ್ರಮುಖ ಏಷ್ಯನ್ ದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ? / Which major Asian economies did the Supreme Court bench cite regarding the economic challenges of rapid ageing and depopulation?

A) ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ / Bangladesh and Sri Lanka
B) ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾ / Japan and China
C) ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಮಲೇಷ್ಯಾ / Indonesia and Malaysia
D) ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಮತ್ತು ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ / Vietnam and Thailand

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿರುವ ಫಲವತ್ತತೆ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಾದವರ ಆರೈಕೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ. The bench highlighted demographic shrinkage and fiscal strains observed in Japan and China.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ಯೋಜನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು (National Family Planning Programme) ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ವರ್ಷ ಯಾವುದು? / In which year did India become the first country in the world to launch a National Family Planning Programme?

A) 1947
B) 1952
C) 1965
D) 1974

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತವು 1952 ರಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಮೊದಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. India was the first country in the world to adopt a national family planning programme in 1952.