ಎಸ್‌ಸಿ-ಎಸ್‌ಟಿ ಮೀಸಲು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಬದಲಾವಣೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬಾರದು: ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ | Supreme Court on Delimitation SC ST Seats

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ (SC) ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳಿಗಾಗಿ (ST) ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸಂಸತ್ ಹಾಗೂ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಆವರ್ತನ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ (ರೊಟೇಶನ್) ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಕೋರಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯಕಾಂತ್ ನೇತೃತ್ವದ ಪೀಠವು ವಜಾಗೊಳಿಸಿದೆ.
• ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್‌ವಿಂಗಡಣೆ ಮತ್ತು ಮೀಸಲು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ನಿರ್ಣಯವು ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್‌ವಿಂಗಡಣಾ ಆಯೋಗ (Delimitation Commission) ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತಿನ ಶಾಸಕಾಂಗ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದಾಗಿದ್ದು, ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಮೀರಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
• ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಸುಲ್ತಾನ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾದೀಪುರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಕಳೆದ 70 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸತತವಾಗಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 14, 15 ಮತ್ತು 19ರ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಜಿದಾರ ಜಗದೀಶ್ ಸಿಂಗ್ ವಾದಿಸಿದ್ದರು.
• ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ (ಪಂಚಾಯಿತಿ ಮತ್ತು ನಗರಪಾಲಿಕೆ) ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುವ ಆವರ್ತನಾ ಮೀಸಲಾತಿ ನಿಯಮವನ್ನು ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ಶಾಸನಸಭೆಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ.
• ಮತದಾರರು ಕೇವಲ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನಲ್ಲದೆ, ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ನೀತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸಿಜೆಐ ಸೂರ್ಯಕಾಂತ್ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ನುಡಿದಿದ್ದಾರೆ.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 82 ಮತ್ತು 170: ಪ್ರತಿ ಜನಗಣತಿಯ ನಂತರ ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್‌ವಿಂಗಡಣೆ ಕಾಯ್ದೆ ರೂಪಿಸಲು ಅವಕಾಶ.
• ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 327 ಮತ್ತು 329: ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್‌ವಿಂಗಡಣೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಗಳ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಂಸತ್ತು ರಚಿಸಿದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದನ್ನು ವಿಧಿ 329(a) ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ (Bar to interference by courts).
• ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 330 ಮತ್ತು 332: ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅನುಪಾತಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಎಸ್‌ಸಿ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಟಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಾನಗಳ ಮೀಸಲಾತಿ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್‌ವಿಂಗಡಣಾ ಆಯೋಗಗಳು: 1952, 1962, 1972 ಮತ್ತು 2002 (ನ್ಯಾ. ಕುಲದೀಪ್ ಸಿಂಗ್ ನೇತೃತ್ವ).
• 84ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 2001: ಲೋಕಸಭಾ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 2026ರ ನಂತರದ ಮೊದಲ ಜನಗಣತಿಯವರೆಗೆ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಿತು (ಫ್ರೀಜ್).
• 87ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 2003: 2001ರ ಜನಗಣತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಆಂತರಿಕ ಗಡಿ ಮರುವಿಂಗಡಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತು.
• ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿನಾಯಿತಿ: Delimitation Act ನ ಸೆಕ್ಷನ್ 10(2) ಅನ್ವಯ ಆಯೋಗದ ಆದೇಶಗಳು ಕಾನೂನಿನ ಬಲ ಹೊಂದಿದ್ದು, ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗದು.

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್‌ವಿಂಗಡಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುವುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ? / Which Article of the Constitution of India bars the interference of courts in electoral matters including delimitation of constituencies?

A) ವಿಧಿ 324 / Article 324
B) ವಿಧಿ 326 / Article 326
C) ವಿಧಿ 329 / Article 329
D) ವಿಧಿ 335 / Article 335

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 329(a) ಪ್ರಕಾರ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್‌ವಿಂಗಡಣೆ ಆಯೋಗ ಅಥವಾ ಶಾಸಕಾಂಗವು ರೂಪಿಸಿದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಗಡಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನಗಳ ಹಂಚಿಕೆ ಕಾನೂನನ್ನು ಯಾವುದೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ (SC) ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳಿಗೆ (ST) ಸ್ಥಾನಗಳ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿಧಿ ಯಾವುದು? / Which Article of the Indian Constitution provides for the reservation of seats for Scheduled Castes and Scheduled Tribes in the Lok Sabha?

A) ವಿಧಿ 330 / Article 330
B) ವಿಧಿ 332 / Article 332
C) ವಿಧಿ 334 / Article 334
D) ವಿಧಿ 338 / Article 338

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 330 ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಧಿ 332 ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಎಸ್‌ಸಿ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಟಿ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಮೀಸಲಾತಿ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 2026ರ ನಂತರದ ಮೊದಲ ಜನಗಣತಿಯವರೆಗೆ ಬದಲಾಯಿಸದಂತೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದ (Freeze) ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಯಾವುದು? / Which Constitutional Amendment Act froze the allocation of Lok Sabha seats to states until the first census after 2026?

A) 42ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 1976 / 42nd Amendment Act 1976
B) 84ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 2001 / 84th Amendment Act 2001
C) 91ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 2003 / 91st Amendment Act 2003
D) 104ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 2019 / 104th Amendment Act 2019

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 84ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 2001 ರ ಮೂಲಕ ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳ ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 2026 ರ ನಂತರ ನಡೆಯುವ ಮೊದಲ ಜನಗಣತಿಯ ಅಂಕಿ-ಅಂಶ ಪ್ರಕಟವಾಗುವವರೆಗೆ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್‌ವಿಂಗಡಣಾ ಆಯೋಗದ (Delimitation Commission) ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾರನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ? / Who is conventionally appointed as the Chairperson of the Delimitation Commission of India?

A) ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು / Chief Election Commissioner
B) ಕೇಂದ್ರ ಕಾನೂನು ಸಚಿವರು / Union Minister of Law
C) ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು / Retired Judge of the Supreme Court
D) ಲೋಕಸಭೆಯ ಸಭಾಪತಿಗಳು / Speaker of the Lok Sabha

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್‌ವಿಂಗಡಣಾ ಆಯೋಗದ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ವಯ, ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ಯಾವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್‌ವಿಂಗಡಣಾ ಆಯೋಗಗಳನ್ನು (Delimitation Commissions) ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ? / In which years have Delimitation Commissions been constituted in India so far?

A) 1950, 1960, 1970, 1980
B) 1952, 1962, 1972, 2002
C) 1955, 1965, 1975, 2005
D) 1951, 1971, 1991, 2011

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ಕಾಯ್ದೆಗಳ ಅನ್ವಯ 1952, 1962, 1972 ಮತ್ತು 2002 ರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್‌ವಿಂಗಡಣಾ ಆಯೋಗಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಪಂಚಾಯತ್ ಮತ್ತು ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಸಿ/ಎಸ್‌ಟಿಗಳಿಗೆ ಆವರ್ತನ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ (Rotation) ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 2. ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳ ಮೀಸಲು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಪ್ರತಿ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಆವರ್ತನ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. / Consider the statements: 1. Rotation of reserved seats is constitutionally mandated for Panchayats and Municipalities. 2. Reserved seats in Lok Sabha and State Legislative Assemblies rotate automatically in every election. Which is/are correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ / Both 1 and 2
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹೇಳಿಕೆ 1 ಸರಿಯಾಗಿದೆ (ವಿಧಿ 243D ಮತ್ತು 243T). ಹೇಳಿಕೆ 2 ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್‌ವಿಂಗಡಣಾ ಆಯೋಗದ ಆದೇಶ ಹೊರಬರುವವರೆಗೆ ಮೀಸಲು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಇನ್ನೂ 10 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ (2030 ರವರೆಗೆ) ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ ಯಾವುದು? / Which Constitutional Amendment Act extended the reservation for SCs and STs in Lok Sabha and Assemblies up to 2030?

A) 101ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ / 101st Amendment Act
B) 103ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ / 103rd Amendment Act
C) 104ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 2019 / 104th Amendment Act 2019
D) 105ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ / 105th Amendment Act

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 104ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 2019 ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 334 ಅನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿ ಎಸ್‌ಸಿ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಟಿ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು 2030 ರವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು (ಹಾಗೂ ಆಂಗ್ಲೋ-ಇಂಡಿಯನ್ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿತು).

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್‌ವಿಂಗಡಣಾ ಆಯೋಗವು ಹೊರಡಿಸುವ ಅಂತಿಮ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಗೆಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳಿಗೆ ಯಾವ ಸ್ಥಾನಮಾನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ? / What legal status is accorded to the final orders issued by the Delimitation Commission upon gazette notification?

A) ಕೇವಲ ಸಲಹಾ ಶಿಫಾರಸುಗಳು / Advisory recommendations
B) ಕಾನೂನಿನ ಪೂರ್ಣ ಬಲ (Full force of law) ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗದು / Full force of law and cannot be called into question in any court
C) ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ / Subject to Presidential veto
D) ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ರಿಟ್ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ / Subject to automatic review

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್‌ವಿಂಗಡಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಗದ ಅಂತಿಮ ಆದೇಶಗಳು ಗೆಜೆಟ್ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ನಂತರ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಕಾನೂನಿನ ಪೂರ್ಣ ಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: 2002ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ನಾಲ್ಕನೇ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್‌ವಿಂಗಡಣಾ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ನಿವೃತ್ತ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ಯಾರು? / Who served as the Chairperson of the Fourth Delimitation Commission constituted in 2002?

A) ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕುಲದೀಪ್ ಸಿಂಗ್ / Justice Kuldip Singh
B) ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ರಂಜನಾ ದೇಸಾಯಿ / Justice Ranjana Desai
C) ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜೆ.ಎಸ್. ವರ್ಮಾ / Justice J.S. Verma
D) ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ವಿ.ಆರ್. ಕೃಷ್ಣ ಅಯ್ಯರ್ / Justice V.R. Krishna Iyer

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): 2002ರ ನಾಲ್ಕನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್‌ವಿಂಗಡಣಾ ಆಯೋಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕುಲದೀಪ್ ಸಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಒಟ್ಟು 224 ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗೆ (SC) ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ (ST) ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಮೀಸಲಾಗಿವೆ? / In the 224-member Karnataka Legislative Assembly, how many seats are reserved for SCs and STs respectively?

A) 36 (SC) ಮತ್ತು 15 (ST) / 36 (SC) and 15 (ST)
B) 33 (SC) ಮತ್ತು 12 (ST) / 33 (SC) and 12 (ST)
C) 40 (SC) ಮತ್ತು 10 (ST) / 40 (SC) and 10 (ST)
D) 28 (SC) ಮತ್ತು 8 (ST) / 28 (SC) and 8 (ST)

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): 2008ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಾದ ಪುನರ್‌ವಿಂಗಡಣೆಯಂತೆ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ 36 ಸ್ಥಾನಗಳು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗೆ (SC) ಮತ್ತು 15 ಸ್ಥಾನಗಳು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ (ST) ಮೀಸಲಾಗಿವೆ.