ಸಿಇಸಿ ನೇಮಕಾತಿ ಕಾಯ್ದೆ 2023: ಭಿನ್ನಮತದ ತೀರ್ಪು ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಒಪ್ಪಿಗೆ | SC Agrees to Review 2023 CEC Appointment Act

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು (CEC) ಮತ್ತು ಇತರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ (EC) ನೇಮಕಾತಿ ಕುರಿತಾದ 2023ರ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾನೂನಿನ ಸಿಂಧುತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿರುವ ಅರ್ಜಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಭಿನ್ನಮತದ ತೀರ್ಪನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಬುಧವಾರ ಸಮ್ಮತಿಸಿದೆ. / The Supreme Court agreed to review petitions against the split verdict concerning the validity of the Chief Election Commissioner and Other Election Commissioners Act, 2023.
• ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯಕಾಂತ್, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಜಾಯ್‌ಮಾಲ್ಯಾ ಬಾಗ್ಚಿ ಮತ್ತು ವಿ. ಮೋಹನಾ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪೀಠವು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. / A bench comprising Chief Justice Surya Kant and Justices Joymalya Bagchi and V. Mohana agreed to examine the matter.
• ಹಿನ್ನೆಲೆ: 2023ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ದೀಪಂಕರ್ ದತ್ತಾ ಮತ್ತು ಸತೀಶ್ ಚಂದ್ರ ಶರ್ಮಾ ಅವರಿದ್ದ ದ್ವಿಸದಸ್ಯ ಪೀಠವು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಿಂಧುತ್ವದ ಕುರಿತು ಪರಸ್ಪರ ಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು (Split Verdict) ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ವಿಸ್ತೃತ ಪೀಠಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತ್ತು. / Earlier, a two-judge bench delivered a split verdict regarding the constitutional validity of the 2023 law, referring it to a larger bench.
• ವಿವಾದದ ತಿರುಳು: 2023ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಸಂವಿಧಾನ ಪೀಠವು (ಅನೂಪ್ ಬರಣ್‌ವಾಲ್ ಪ್ರಕರಣ) ಸಿಇಸಿ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ, ಲೋಕಸಭೆಯ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು (CJI) ಇರಬೇಕೆಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತ್ತು. / In March 2023, the SC Constitution bench ruled in the Anoop Baranwal case that the selection panel must include PM, LoP, and the Chief Justice of India (CJI).
• ಆದರೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ 2023ರ ನೂತನ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಸಿಜೆಐ ಬದಲಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳಿಂದ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಳ್ಳುವ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಪುಟ ಸಚಿವರನ್ನು ಸಮಿತಿಯ ಮೂರನೇ ಸದಸ್ಯರನ್ನಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. / However, Parliament enacted the 2023 Act replacing the CJI with a Cabinet Minister nominated by the Prime Minister.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಅನುಚ್ಛೇದ 324 (Article 324): ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ (ECI) ರಚನೆ, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. / Vests the superintendence, direction, and control of elections in the independent Election Commission of India.
• ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ರಚನೆ: 1950 ರಿಂದ 1989 ರವರೆಗೆ ಏಕಸದಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, 1993 ರ ನಂತರ ಒಬ್ಬ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಬಹುಸದಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. / Originally single-member, ECI has functioned continuously as a three-member multi-member commission since 1993.
• ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ಮತ್ತು ವೇತನ: ಸಿಇಸಿ ಮತ್ತು ಇಸಿಗಳು 6 ವರ್ಷಗಳು ಅಥವಾ 65 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ (ಯಾವುದು ಮೊದಲೋ ಅದು) ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ವೇತನ ಮತ್ತು ಸವಲತ್ತುಗಳು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. / Serve for 6 years or up to 65 years of age, enjoying conditions of service equivalent to Supreme Court Judges.
• ಪದಚ್ಯುತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ: ಸಿಇಸಿಯವರನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ (ಅನುಚ್ಛೇದ 124(4) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತದ ಮೂಲಕ) ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಬಹುದು. / CEC can be removed only like a Supreme Court Judge under Article 124(4) on proved misbehaviour or incapacity.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಸ್ಥಾಪನೆ: ಜನವರಿ 25, 1950 (ಪ್ರತಿವರ್ಷ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತದಾರರ ದಿನವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ). / ECI Established: January 25, 1950 (celebrated as National Voters’ Day).
• ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು: ಸುಕುಮಾರ್ ಸೇನ್. / First Chief Election Commissioner: Sukumar Sen.
• ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು: ವಿ.ಎಸ್. ರಮಾದೇವಿ (1990). / First Woman CEC: V.S. Ramadevi.
• ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕರಣ: ಅನೂಪ್ ಬರಣ್‌ವಾಲ್ vs ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (2023). / Landmark Case: Anoop Baranwal v. Union of India (2023).

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ಅನುಚ್ಛೇದವು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ? / Which Article of the Indian Constitution governs the superintendence and constitution of the Election Commission?

A) ಅನುಚ್ಛೇದ 320 / Article 320
B) ಅನುಚ್ಛೇದ 324 / Article 324
C) ಅನುಚ್ಛೇದ 326 / Article 326
D) ಅನುಚ್ಛೇದ 330 / Article 330

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಚ್ಛೇದ 324 ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ರಚನೆ, ಅಧಿಕಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. / Article 324 establishes the Election Commission of India with superintendence, direction, and control over elections.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: 2023ರ ಸಿಇಸಿ ಮತ್ತು ಇಸಿ ನೇಮಕಾತಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ (Selection Committee) ಯಾರು ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ? / Under the CEC and ECs Act, 2023, who is NOT a member of the Selection Committee?

A) ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ / Prime Minister of India
B) ಲೋಕಸಭೆಯ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ / Leader of Opposition in Lok Sabha
C) ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ (CJI) / Chief Justice of India (CJI)
D) ಪ್ರಧಾನಿ ನೇಮಿಸುವ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಪುಟ ಸಚಿವರು / Union Cabinet Minister nominated by PM

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 2023ರ ಕಾಯ್ದೆಯು ಸಿಜೆಐ (CJI) ಅವರನ್ನು ಸಮಿತಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿಟ್ಟು, ಅವರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಪುಟ ಸಚಿವರನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ. / The 2023 law substituted the Chief Justice of India with a Union Cabinet Minister nominated by the Prime Minister.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: 2023 ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಇಸಿ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಜೆಐ ಇರಬೇಕೆಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದ ಸಂವಿಧಾನ ಪೀಠದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರಕರಣ ಯಾವುದು? / Which landmark case led the Constitution Bench in March 2023 to include the CJI in the CEC selection panel?

A) ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ vs ರಾಜ್ ನಾರಾಯಣ್ / Indira Gandhi v. Raj Narain
B) ಟಿ.ಎನ್. ಶೇಷನ್ vs ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ / T.N. Seshan v. Union of India
C) ಅನೂಪ್ ಬರಣ್‌ವಾಲ್ vs ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ / Anoop Baranwal v. Union of India
D) ಕೇಶವಾನಂದ ಭಾರತಿ ಪ್ರಕರಣ / Kesavananda Bharati case

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಅನೂಪ್ ಬರಣ್‌ವಾಲ್ vs ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (2023) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸಂವಿಧಾನ ಪೀಠವು ಈ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿತ್ತು. / In the Anoop Baranwal case (2023), the SC ordered an independent panel including the CJI.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ (CEC) ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ಎಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳು? / What is the tenure of the Chief Election Commissioner of India?

A) 5 ವರ್ಷಗಳು ಅಥವಾ 62 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು / 5 years or 62 years of age
B) 6 ವರ್ಷಗಳು ಅಥವಾ 65 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು / 6 years or 65 years of age
C) 6 ವರ್ಷಗಳು ಅಥವಾ 62 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು / 6 years or 62 years of age
D) 5 ವರ್ಷಗಳು ಅಥವಾ 65 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು / 5 years or 65 years of age

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಿಇಸಿ ಮತ್ತು ಇಸಿಗಳು 6 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಥವಾ 65 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ (ಯಾವುದು ಮೊದಲೋ ಅದು) ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. / CEC and ECs serve for a tenure of 6 years or up to the age of 65 years, whichever is earlier.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸುವ ವಿಧಾನ ಯಾರಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ? / The process of removal of the Chief Election Commissioner is identical to that of which constitutional post?

A) ಭಾರತದ ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್ / Attorney General of India
B) ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು / Supreme Court Judge
C) ಕೇಂದ್ರ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು / UPSC Chairman
D) ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ / Prime Minister

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಚ್ಛೇದ 324(5) ರ ಅನ್ವಯ ಸಿಇಸಿಯವರನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸುವ ಆಧಾರ ಮತ್ತು ವಿಧಾನದಲ್ಲೇ ವಜಾಗೊಳಿಸಬಹುದು. / Under Article 324(5), the CEC can be removed in like manner and on like grounds as a Supreme Court Judge.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದವರು ಯಾರು? / Who was the first Chief Election Commissioner of independent India?

A) ಸುಕುಮಾರ್ ಸೇನ್ / Sukumar Sen
B) ಕೆ.ವಿ.ಕೆ. ಸುಂದರಂ / K.V.K. Sundaram
C) ಎಸ್.ಪಿ. ಸೇನ್ ವರ್ಮಾ / S.P. Sen Verma
D) ಟಿ.ಎನ್. ಶೇಷನ್ / T.N. Seshan

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸುಕುಮಾರ್ ಸೇನ್ ಅವರು 1950 ರಿಂದ 1958 ರವರೆಗೆ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸಿಇಸಿ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. / Sukumar Sen served as the first Chief Election Commissioner of India (1950–1958).

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ ಮಹಿಳಾ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದವರು ಯಾರು? / Who served as the only woman Chief Election Commissioner of India till date?

A) ಫಾತಿಮಾ ಬೀವಿ / Fathima Beevi
B) ವಿ.ಎಸ್. ರಮಾದೇವಿ / V.S. Ramadevi
C) ಲೀಲಾ ಸೇಥ್ / Leila Seth
D) ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್ / Arundhati Roy

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವಿ.ಎಸ್. ರಮಾದೇವಿ ಅವರು 1990ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳಾ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು. / V.S. Ramadevi served as India’s first female Chief Election Commissioner in November-December 1990.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ಅನುಚ್ಛೇದವು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು (Universal Adult Suffrage) ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ? / Which Article of the Indian Constitution guarantees Universal Adult Suffrage?

A) ಅನುಚ್ಛೇದ 324 / Article 324
B) ಅನುಚ್ಛೇದ 325 / Article 325
C) ಅನುಚ್ಛೇದ 326 / Article 326
D) ಅನುಚ್ಛೇದ 328 / Article 328

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಚ್ಛೇದ 326 ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳ ಚುನಾವಣೆಗಳು ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. / Article 326 provides that elections to the House of the People and Legislative Assemblies shall be based on adult suffrage.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಮತದಾನದ ವಯಸ್ಸನ್ನು 21 ವರ್ಷದಿಂದ 18 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಯಾವುದು? / Which Constitutional Amendment reduced the voting age from 21 years to 18 years?

A) 42ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ / 42nd Amendment Act
B) 44ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ / 44th Amendment Act
C) 61ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1988 / 61st Amendment Act, 1988
D) 73ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ / 73rd Amendment Act

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 61ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 1988 (1989ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿ) ಮೂಲಕ ಮತದಾನದ ವಯಸ್ಸನ್ನು 21 ರಿಂದ 18 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು. / The 61st Constitutional Amendment Act, 1988 reduced the voting age from 21 to 18 years.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜನವರಿ 25 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತದಾರರ ದಿನ’ವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯಾವ ವರ್ಷದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು? / In which year was National Voters’ Day first initiated on January 25 in India?

A) 2000
B) 2005
C) 2011
D) 2014

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಸಂಸ್ಥಾಪನಾ ದಿನದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 2011 ರಿಂದ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜನವರಿ 25 ಅನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತದಾರರ ದಿನವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. / Celebrated since 2011 to commemorate the foundation day of the Election Commission of India (January 25, 1950).