ದೆಹಲಿ-ಎನ್‌ಸಿಆರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿಸಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸೀಮಿತ ಅನುಮತಿ: ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಸಿಪಿಎಸ್‌ಬಿ ನಿಯಮಗಳು | Supreme Court Permits Green Crackers in Delhi NCR

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬದ ಪ್ರಯುಕ್ತ ದೆಹಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ (NCR) ನವೆಂಬರ್ 7 ಮತ್ತು 8 ರಂದು ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು (Green Firecrackers) ಸಿಡಿಸಲು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಷರತ್ತುಬದ್ಧ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದೆ.
• ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಎಂ.ಎಂ. ಸುಂದರೇಶ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಸನ್ನ ಬಿ. ವರಾಳೆ ಅವರಿದ್ದ ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ಈ ಮಹತ್ವದ ಮಧ್ಯಂತರ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದೆ.
• ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿಸಲು ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯದ ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 6:00 ರಿಂದ 7:00 ರವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ರಾತ್ರಿ 8:00 ರಿಂದ 10:00 ರವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ.
• ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ನರ್ಸಿಂಗ್ ಹೋಮ್‌ಗಳು, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ನಿಗದಿತ ‘ನಿಶ್ಯಬ್ದ ವಲಯಗಳ’ (Silence Zones) 300 ಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿಸುವುದನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ನವೆಂಬರ್ 9 ರಿಂದ ದೆಹಲಿ-ಎನ್‌ಸಿಆರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧವು ಎಂದಿನಂತೆ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳು (Green Crackers): ಸಿಎಸ್‌ಐಆರ್-ನೀರಿ (CSIR-NEERI) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಪಟಾಕಿಗಳು. ಇವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಟಾಕಿಗಳಿಗಿಂತ ಶೇ 30 ರಿಂದ 35 ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಕಣರೂಪಿ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳನ್ನು (PM 2.5 & PM 10) ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಗಳು: ಸ್ವಾಸ್ (SWAS), ಸಫಲ್ (SAFAL), ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ (STAR).
• ಬೇರಿಯಂ ನಿಷೇಧ: ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಷಕಾರಿ ಭಾರ ಲೋಹಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ.
• ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 21: ಮಾಲಿನ್ಯ ಮುಕ್ತ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕಿನ (Right to Life) ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸುಭಾಷ್ ಕುಮಾರ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ.
• ವಾಯು (ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆ, 1981: ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಗೆ (CPCB) ಶಾಸನಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ನ್ಯಾಯಪೀಠ: ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎಂ.ಎಂ. ಸುಂದರೇಶ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಪ್ರಸನ್ನ ಬಿ. ವರಾಳೆ.
• ಅನುಮತಿಸಿದ ದಿನಾಂಕಗಳು: ನವೆಂಬರ್ 7 ಮತ್ತು 8, 2026.
• ನಿಶ್ಯಬ್ದ ವಲಯದ ಅಂತರ: 300 ಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ನಿಷೇಧ.
• ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ: CSIR-NEERI (ನಾಗ್ಪುರ).
• ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ಸೂಚ್ಯಂಕ (AQI) ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ: ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ (CPCB).

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ದೆಹಲಿ-ಎನ್‌ಸಿಆರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಪೀಠದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ಯಾರು? / Who were the Supreme Court judges that permitted bursting of green crackers in Delhi-NCR?

A) ನ್ಯಾ. ಡಿ.ವೈ. ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾ. ಸಂಜೀವ್ ಖನ್ನಾ / Justice D.Y. Chandrachud and Justice Sanjiv Khanna
B) ನ್ಯಾ. ಎಂ.ಎಂ. ಸುಂದರೇಶ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾ. ಪ್ರಸನ್ನ ಬಿ. ವರಾಳೆ / Justice M.M. Sundresh and Justice Prasanna B. Varale
C) ನ್ಯಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಗವಾಯಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾ. ಸೂರ್ಯಕಾಂತ್ / Justice B.R. Gavai and Justice Surya Kant
D) ನ್ಯಾ. ವಿಕ್ರಮ್ ನಾಥ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾ. ರಾಜೇಶ್ ಬಿಂದಾಲ್ / Justice Vikram Nath and Justice Rajesh Bindal

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಎಂ.ಎಂ. ಸುಂದರೇಶ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಸನ್ನ ಬಿ. ವರಾಳೆ ಅವರಿದ್ದ ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ನವೆಂಬರ್ 7 ಮತ್ತು 8 ರಂದು ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು (Green Firecrackers) ಸಂಶೋಧಿಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆ ಯಾವುದು? / Which institution developed eco-friendly Green Crackers in India?

A) ಇಸ್ರೋ (ISRO)
B) ಡಿಆರ್‌ಡಿಒ (DRDO)
C) ಸಿಎಸ್‌ಐಆರ್ - ನೀರಿ (CSIR-NEERI)
D) ಐಐಟಿ ದೆಹಲಿ (IIT Delhi)

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಅಂಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ - ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (CSIR-NEERI, ನಾಗ್ಪುರ) ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶದ ಅನ್ವಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮತ್ತು ನಿಶ್ಯಬ್ದ ವಲಯಗಳ (Silence Zones) ಎಷ್ಟು ಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿಸುವುದನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ? / Within how many meters radius of hospitals and silence zones is bursting firecrackers prohibited?

A) 100 ಮೀಟರ್ / 100 meters
B) 200 ಮೀಟರ್ / 200 meters
C) 300 ಮೀಟರ್ / 300 meters
D) 500 ಮೀಟರ್ / 500 meters

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿಶ್ಯಬ್ದ ವಲಯಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ 300 ಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಮಾಲಿನ್ಯ ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಾಗಿದೆ? / The right to a clean and pollution-free environment is a fundamental right under which Article?

A) ವಿಧಿ 14 / Article 14
B) ವಿಧಿ 19 / Article 19
C) ವಿಧಿ 21 / Article 21
D) ವಿಧಿ 32 / Article 32

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 21 (ಜೀವಿಸುವ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕು) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮುಕ್ತ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬದುಕುವ ಹಕ್ಕು ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳಲ್ಲಿ (Green Crackers) ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುವಿನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ? / The use of which harmful chemical compound is banned by the Supreme Court in firecrackers?

A) ಬೇರಿಯಂ ಸಾಲ್ಟ್‌ಗಳು / Barium salts
B) ಸೋಡಿಯಂ ಕ್ಲೋರೈಡ್ / Sodium chloride
C) ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ ಕ್ಲೋರೇಟ್ / Potassium chlorate
D) ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟ್ / Calcium sulphate

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಪಟಾಕಿಗಳಿಗೆ ಹಸಿರು ಬೆಳಕು ನೀಡುವ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ವಿಷಕಾರಿ ಹೊಗೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಬೇರಿಯಂ ಸಾಲ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು (Barium Salts) ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಯು (CPCB) ಯಾವ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಸನಬದ್ಧವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು? / Under which Act was the Central Pollution Control Board (CPCB) constituted?

A) ವಾಯು (ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆ, 1981 / Air Act, 1981
B) ಜಲ (ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆ, 1974 / Water Act, 1974
C) ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1986 / Environment Protection Act, 1986
D) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ಕಾಯ್ದೆ, 2010 / NGT Act, 2010

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಿಪಿಸಿಬಿ (CPCB) ಅನ್ನು ಮೂಲತಃ ಜಲ (ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆ, 1974 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ನಂತರ 1981 ರ ವಾಯು ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನೂ ಅದಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳಿಗೆ (Green Crackers) ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: / Consider the following statements regarding Green Crackers:
1. ಇವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಟಾಕಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಶೇಕಡಾ 30 ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.
2. ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಿಎಸ್‌ಐಆರ್-ನೀರಿ ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ (QR Code) ಲಾಂಛನವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಮೇಲಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸರಿಯಾಗಿದೆ? / Which of the above statements is/are correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳು ಸುಮಾರು ಶೇ 30-35 ಕಡಿಮೆ ಮಾಲಿನ್ಯ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅಸಲಿ ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು (AQI) ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಲು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳನ್ನು (Pollutants) ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ? / How many pollutants are tracked to calculate the National Air Quality Index (AQI) in India?

A) 5
B) 6
C) 8
D) 10

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ AQI ನಲ್ಲಿ 8 ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳನ್ನು (PM10, PM2.5, NO2, SO2, CO, O3, NH3, ಮತ್ತು Pb) ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಸಿಎಸ್‌ಐಆರ್-ನೀರಿ (CSIR-NEERI) ಪರಿಸರ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಯಾವ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ? / Where is the headquarters of CSIR-NEERI situated?

A) ನವದೆಹಲಿ / New Delhi
B) ನಾಗ್ಪುರ / Nagpur
C) ಹೈದರಾಬಾದ್ / Hyderabad
D) ಪುಣೆ / Pune

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (CSIR-NEERI) ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ನಾಗ್ಪುರದಲ್ಲಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ದೆಹಲಿ-ಎನ್‌ಸಿಆರ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ‘ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿರ್ವಹಣಾ ಆಯೋಗ’ವನ್ನು (CAQM) ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು? / In which year was the Commission for Air Quality Management (CAQM) in NCR established?

A) 2018
B) 2021
C) 2014
D) 2010

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ದೆಹಲಿ-ಎನ್‌ಸಿಆರ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿರ್ವಹಣಾ ಆಯೋಗ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು 2021 ರಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿ CAQM ಆಯೋಗವನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.