ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು: ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ದೇಶನ | Supreme Court Directives on Right to Peaceful Protest & Civil Liberties

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೆಟ್ರೊ ಸಂಚಾರ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿದ್ದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಿಂದನೆ ಅರ್ಜಿಯ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜಾಯ್‌ಮಾಲ್ಯಾ ಬಾಗ್ಚಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ವಿ. ಮೋಹನಾ ಅವರಿದ್ದ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠವು ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. / A Supreme Court division bench comprising Justice Joymalya Bagchi and Justice V. Mohana issued critical directives to Delhi Police and the Union Government while hearing a contempt petition against protest curbs.
• ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಸಭೆ ಸೇರುವ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಬಾರದು (Illegal detention ಸಲ್ಲದು) ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಆದೇಶ ನೀಡಿದೆ. / The Supreme Court strictly directed that citizens assembling peacefully must not be subjected to illegal and arbitrary detentions.
• ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಜೊತೆಗೆ ದೆಹಲಿ ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಡಚಣೆಯಾಗದಂತೆ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸಾಲಿಸಿಟರ್ ಜನರಲ್ ಅವರಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿತು. / The court mandated that metro train connectivity and internet telecommunication services must function regularly without causing undue inconvenience to commuters.
• ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತರು ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಬಾರದು ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆವರಣದ ಸಮೀಪ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ಪಡೆಯಲು ಅನುಕೂಲಕರ ವಾತಾವರಣ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ತಾಕೀತು ಮಾಡಿತು. / The bench instructed that journalists and advocates discharging professional duties must not be obstructed, ensuring unhindered access to legal remedies.
• ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮೆಟ್ರೊ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಸಾರಾಸಗಟಾಗಿ ಮುಚ್ಚುವುದು ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಸಂವಿಧಾನದತ್ತ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅರ್ಜಿದಾರರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು. / Petitioners contended that indiscriminate closure of metro stations and suspension of internet infringed upon citizens’ fundamental freedoms.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 19(1)(b) ಮತ್ತು 19(3) (Freedom of Assembly): ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 19(1)(b) ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಲ್ಲದೆ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಸಭೆ ಸೇರುವ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ವಿಧಿ 19(3) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆ, ಅಖಂಡತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯ (Public Order) ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಮಂಜಸವಾದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು (Reasonable Restrictions) ವಿಧಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ. / Article 19(1)(b) guarantees the fundamental right to assemble peaceably and without arms, subject to reasonable restrictions under Article 19(3) on grounds of sovereignty, integrity, and public order.
• ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಿಂದನೆ ಕಾಯ್ದೆ (Contempt of Courts Act, 1971): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 129 ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ‘ದಾಖಲೆಗಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯ’ (Court of Record) ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಿ ತನ್ನ ನಿಂದನೆಗೆ ಶಿಕ್ಷಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿದೆ. 1971ರ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಿಂದನೆ ಕಾಯ್ದೆಯು ಸಿವಿಲ್ ನಿಂದನೆ (ಆದೇಶಗಳ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಉಲ್ಲಂಘನೆ) ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನಿಂದನೆ (ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಗೌರವ ಕುಗ್ಗಿಸುವುದು) ಎಂದು ವಿಭಾಗಿಸಿದೆ. / Under Article 129, the Supreme Court is a Court of Record with powers to punish for contempt. The Contempt of Courts Act, 1971 bifurcates contempt into Civil and Criminal.
• ಅನುರಾಧಾ ಭಾಸಿನ್ ತೀರ್ಪು (Anuradha Bhasin v. UOI, 2020): ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಈ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟಾವಧಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮೂಲಕ ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವುದು ವಿಧಿ 19(1)(a) ರ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಯಿತು. / In Anuradha Bhasin (2020), the apex court ruled that indefinite suspension of internet services violates fundamental rights and must pass the test of proportionality.
• ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಬಂದೀಖಾನೆ ರಕ್ಷಣೆ (Articles 21 & 22): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 21 ಜೀವಿಸುವ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದರೆ, ವಿಧಿ 22 ಅಕ್ರಮ ಬಂಧನದ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಒಳಗೆ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಮುಂದೆ ಹಾಜರುಪಡಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. / Article 21 guarantees life and personal liberty, while Article 22 guards against arbitrary arrest, necessitating production before a magistrate within 24 hours.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ಪೀಠ: ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜಾಯ್‌ಮಾಲ್ಯಾ ಬಾಗ್ಚಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ವಿ. ಮೋಹನಾ ಅವರಿದ್ದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠ. / Bench: SC Division Bench of Justice Joymalya Bagchi and Justice V. Mohana.
• ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಹಕ್ಕು: ಹಿಮ್ಮತ್ ಲಾಲ್ (1973) ಮತ್ತು ಶಾಹೀನ್ ಬಾಗ್ ತೀರ್ಪುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲತತ್ವವೆಂದು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ. / Right to Protest Jurisprudence: Affirmed as integral to democratic fabric in landmark cases like Himat Lal K. Shah (1973).
• ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್ ರಿಟ್: ಅಕ್ರಮ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಹಾಜರುಪಡಿಸಲು ಹೊರಡಿಸುವ ಸಂವಿಧಾನಬದ್ಧ ರಿಟ್ (ವಿಧಿ 32 ಮತ್ತು 226). / Habeas Corpus Writ: Constitutional remedy under Article 32 and Article 226 against illegal detentions.
• ಸೆಕ್ಷನ್ 144 CrPC / BNSS ವಿಧಿವಿಧಾನ: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೆಮ್ಮದಿಗೆ ಭಂಗ ಬಾರದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಜಿಲ್ಲಾ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್‌ಗೆ ನೀಡಲಾದ ನಿರ್ಬಂಧಕಾಜ್ಞೆ ಅಧಿಕಾರ. / Section 144 / BNSS: Magisterial powers to issue prohibitive assembly orders to prevent public disorder.

---

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ‘ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಲ್ಲದೆ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಸಭೆ ಸೇರುವ’ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ? / Which Article of the Constitution of India guarantees the fundamental right to assemble peaceably and without arms?

A) ವಿಧಿ 19(1)(a) / Article 19(1)(a)
B) ವಿಧಿ 19(1)(b) / Article 19(1)(b)
C) ವಿಧಿ 19(1)(c) / Article 19(1)(c)
D) ವಿಧಿ 19(1)(d) / Article 19(1)(d)

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 19(1)(b) ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಲ್ಲದೆ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಸಭೆ ಸೇರುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿಧಿ 19(1)(a) ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. / Article 19(1)(b) guarantees citizens the right to assemble peaceably and without arms, whereas 19(1)(a) protects freedom of speech and expression.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 19(1)(b) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಸಭೆ ಸೇರುವ ಹಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ವಿಧಿ 19(3) ರ ಪ್ರಕಾರ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಆಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಸಮಂಜಸವಾದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಬಹುದು? / Under Article 19(3), on which of the following grounds can reasonable restrictions be imposed on the right to assemble peacefully?
1. ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆ ಮತ್ತು ಅಖಂಡತೆ / Sovereignty and integrity of India
2. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ / Public order
3. ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಭ್ಯತೆ / Morality and decency
ಸರಿಯಾದ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಆರಿಸಿ: / Choose the correct option:

A) 1 ಮತ್ತು 2 ಮಾತ್ರ / 1 and 2 only
B) 2 ಮತ್ತು 3 ಮಾತ್ರ / 2 and 3 only
C) 1 ಮತ್ತು 3 ಮಾತ್ರ / 1 and 3 only
D) 1, 2 ಮತ್ತು 3 / 1, 2 and 3

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವಿಧಿ 19(3) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಭೆ ಸೇರುವ ಹಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ಕೇವಲ ಎರಡು ಆಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧ ವಿಧಿಸಬಹುದು: 1. ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆ ಮತ್ತು ಅಖಂಡತೆ, 2. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ. ನೈತಿಕತೆಯು ವಿಧಿ 19(2) ಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. / Under Article 19(3), restrictions on assembly can be placed only on grounds of sovereignty and integrity of India, or public order.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ‘ದಾಖಲೆಗಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯ’ (Court of Record) ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಿ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಿಂದನೆಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುವ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ ಯಾವುದು? / Which Article of the Indian Constitution designates the Supreme Court as a Court of Record with power to punish for contempt of itself?

A) ವಿಧಿ 124 / Article 124
B) ವಿಧಿ 131 / Article 131
C) ವಿಧಿ 129 / Article 129
D) ವಿಧಿ 143 / Article 143

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 129 ರ ಅನ್ವಯ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ದಾಖಲೆಗಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ನಿಂದನೆಗಾಗಿ ದಂಡಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಈ ಅಧಿಕಾರ ವಿಧಿ 215 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದೆ. / Article 129 declares the Supreme Court to be a Court of Record having all powers, including the power to punish for contempt.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ದೂರಸಂಪರ್ಕ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಕರಣ ಯಾವುದು? / Which landmark Supreme Court judgment laid down constitutional tests of proportionality regarding internet shutdowns?

A) ಶ್ರೇಯಾ ಸಿಂಘಾಲ್ ವರ್ಸಸ್ ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ / Shreya Singhal v. Union of India
B) ಕೆ.ಎಸ್. ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಿ ವರ್ಸಸ್ ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ / K.S. Puttaswamy v. Union of India
C) ಮನೇಖಾ ಗಾಂಧಿ ವರ್ಸಸ್ ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ / Maneka Gandhi v. Union of India
D) ಅನುರಾಧಾ ಭಾಸಿನ್ ವರ್ಸಸ್ ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ / Anuradha Bhasin v. Union of India

ಉತ್ತರ: D / Answer: D

ವಿವರಣೆ (Explanation): 2020ರ ಅನುರಾಧಾ ಭಾಸಿನ್ ವರ್ಸಸ್ ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೇಲಿನ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟಾವಧಿ ನಿಷೇಧವು ಅಸಾಂವಿಧಾನಿಕವೆಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಲಾಯಿತು. / In Anuradha Bhasin v. Union of India (2020), the Supreme Court held that arbitrary or indefinite internet suspension is impermissible.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಾಂಗವು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ವಶದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡಾಗ (Illegal Detention), ಬಿಡುಗಡೆ ಕೋರಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವ ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು? / Which prerogative writ is issued by the Supreme Court to secure the release of an individual subjected to illegal or unlawful detention?

A) ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್ / Habeas Corpus
B) ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್ / Mandamus
C) ಸರ್ಟಿಯೊರರಿ / Certiorari
D) ಕೋ-ವಾರಂಟೋ / Quo-Warranto

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್ (ದೇಹವನ್ನು ಹಾಜರುಪಡಿಸು) ರಿಟ್ ಅನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಕ್ರಮ ಬಂಧನದ ವಿರುದ್ಧ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ವಿಧಿ 32 (ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್) ಮತ್ತು ವಿಧಿ 226 (ಹೈಕೋರ್ಟ್) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. / The writ of Habeas Corpus is invoked to challenge illegal confinement and protect personal liberty under Articles 32 and 226.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಿಂದನೆ ಕಾಯ್ದೆ, 1971 ರ ಅನ್ವಯ ‘ಸಿವಿಲ್ ನಿಂದನೆ’ (Civil Contempt) ಎಂದರೆ ಏನು? / Under the Contempt of Courts Act, 1971, what constitutes ‘Civil Contempt’?

A) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಯಾವುದೇ ತೀರ್ಪು, ಆದೇಶ ಅಥವಾ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವುದು / Willful disobedience of any judgment, decree, direction, or order of a court
B) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಘನತೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವಂತೆ ಲೇಖನ ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು / Publication of material scandalizing the authority of the court
C) ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವುದು / Prejudicing or interfering with the course of judicial proceedings
D) ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರೊಂದಿಗೆ ವಾಗ್ವಾದ ನಡೆಸುವುದು / Arguing aggressively with judges in court

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶ ಅಥವಾ ತೀರ್ಪನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಧಿಕ್ಕರಿಸುವುದನ್ನು ಸಿವಿಲ್ ನಿಂದನೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಗೌರವ ಕುಗ್ಗಿಸುವುದು ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯದಾನಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವುದು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನಿಂದನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. / Civil Contempt means willful disobedience to any judgment, decree, or order of a court under Section 2(b) of the Act.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಬಂಧನದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು 24 ಗಂಟೆಗಳ ಒಳಗೆ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಮುಂದೆ ಹಾಜರುಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ ಯಾವುದು? / Which Article of the Indian Constitution mandates that an arrested person must be informed of the grounds and produced before a magistrate within 24 hours?

A) ವಿಧಿ 20 / Article 20
B) ವಿಧಿ 22 / Article 22
C) ವಿಧಿ 21 / Article 21
D) ವಿಧಿ 24 / Article 24

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 22(1) ಮತ್ತು 22(2) ಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ವಕೀಲರ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಹಕ್ಕು ಹಾಗೂ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ 24 ಗಂಟೆಯೊಳಗೆ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಮುಂದೆ ಹಾಜರುಪಡಿಸುವುದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. / Article 22 provides procedural safeguards against arbitrary arrest, including production before a magistrate within 24 hours.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ತೀರ್ಪುಗಳ ಕುರಿತು ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: / Consider the following statements regarding the Supreme Court’s rulings on the Right to Protest:
1. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸುವುದು ಸಂವಿಧಾನಬದ್ಧ ಹಕ್ಕಾಗಿದೆ. / The right to peaceful protest against government policies is recognized as a fundamental democratic right.
2. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟಾವಧಿಯಾಗಿ ತಡೆದು ಇತರ ನಾಗರಿಕರ ಸಂಚಾರ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಸಿಯುವಂತಿಲ್ಲ. / Public ways and roads cannot be occupied indefinitely in a manner that blocks the movement of other citizens.
ಮೇಲಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸರಿಯಾಗಿದೆ? / Which of the above statements is/are correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2
D) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2

ಉತ್ತರ: D / Answer: D

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಶಾಹೀನ್ ಬಾಗ್ ಮತ್ತಿತರ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತಲೇ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಬಾರದು ಮತ್ತು ಇತರರ ಸಂಚಾರ ಹಕ್ಕುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮತೋಲನ ಸಾಧಿಸಬೇಕೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. / Both statements are correct: the right to protest exists, but public transit routes cannot be blocked indefinitely.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಪ್ರಸ್ತುತ ದೆಹಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಕುರಿತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಿ ಉಂಟಾಗದಂತೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠದಲ್ಲಿದ್ದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ಯಾರು? / Who were the judges in the Supreme Court division bench that issued directives against disruption of public metro transit and internet services?

A) ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜಾಯ್‌ಮಾಲ್ಯಾ ಬಾಗ್ಚಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ವಿ. ಮೋಹನಾ / Justice Joymalya Bagchi and Justice V. Mohana
B) ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಬಿ.ಆರ್. ಗವಾಯಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯಕಾಂತ್ / Justice B.R. Gavai and Justice Surya Kant
C) ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸಂಜೀವ್ ಖನ್ನಾ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ದೀಪಂಕರ್ ದತ್ತಾ / Justice Sanjiv Khanna and Justice Dipankar Datta
D) ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ವಿಕ್ರಮ್ ನಾಥ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಪಿ.ವಿ. ಸಂಜಯ್ ಕುಮಾರ್ / Justice Vikram Nath and Justice P.V. Sanjay Kumar

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಜಾಯ್‌ಮಾಲ್ಯಾ ಬಾಗ್ಚಿ ಮತ್ತು ವಿ. ಮೋಹನಾ ಅವರಿದ್ದ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠವು ಈ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು. / The division bench comprising Justice Joymalya Bagchi and Justice V. Mohana issued the directives.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವ (Freedom of Movement) ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ? / Which Article of the Indian Constitution confers upon citizens the fundamental right to move freely throughout the territory of India?

A) ವಿಧಿ 19(1)(c) / Article 19(1)(c)
B) ವಿಧಿ 19(1)(b) / Article 19(1)(b)
C) ವಿಧಿ 19(1)(d) / Article 19(1)(d)
D) ವಿಧಿ 19(1)(e) / Article 19(1)(e)

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 19(1)(d) ದೇಶದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಮೆಟ್ರೊ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಡಚಣೆಯು ಈ ಹಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. / Article 19(1)(d) protects the freedom to move freely throughout the territory of India.