ಎಸ್ಐಆರ್ (SIR) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ತಾರ್ಕಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸೂಚನೆ

ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (Special Intensive Revision - SIR) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಮತ್ತು ಕೈಬಿಡಲು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುವ ಮಾನದಂಡಗಳ ಕುರಿತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ (ECI) ಸ್ಪಷ್ಟ ವಿವರಣೆ ನೀಡುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದೆ.

ಡೆತ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳಾಂತರ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸದೆ ಮತದಾರರನ್ನು ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದೆ.

ನಕಲಿ, ಮೃತ ಹಾಗೂ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ವಲಸೆ ಹೋದ ಮತದಾರರ ಹೆಸರನ್ನು ಕೈಬಿಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸಂವಿಧಾನಬದ್ಧವಾಗಿ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.

ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs)

1. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ರಚನೆ, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ ಯಾವುದು?
   A) ವಿಧಿ 320
   B) ವಿಧಿ 324
   C) ವಿಧಿ 326
   D) ವಿಧಿ 330
   ಉತ್ತರ: B
   ವಿವರಣೆ: ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 324 ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಈ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
2. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ವಯಸ್ಸನ್ನು 21 ರಿಂದ 18 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಯಾವುದು?
   A) 42ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ
   B) 44ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ
   C) 61ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ
   D) 73ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ
   ಉತ್ತರ: C
   ವಿವರಣೆ: 61ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 1988 ಮತದಾನದ ವಯಸ್ಸನ್ನು 18 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿತು.
3. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಸಿದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಸೀಮಾ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾಯ್ದೆ ಯಾವುದು?
   A) ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1950
   B) ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1951
   C) ಸೀಮಾ ನಿರ್ಣಯ ಆಯೋಗ ಕಾಯ್ದೆ
   D) ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ ನಿಯಮಗಳು
   ಉತ್ತರ: A
   ವಿವರಣೆ: ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ನಿಯಮಗಳು RPA 1950 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ.
4. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಸರು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಅಥವಾ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬಳಸುವ ನಮೂನೆ ಯಾವುದು?
   A) ನಮೂನೆ 6
   B) ನಮೂನೆ 7
   C) ನಮೂನೆ 8
   D) ನಮೂನೆ 8A
   ಉತ್ತರ: B
   ವಿವರಣೆ: ಹೆಸರು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಅಥವಾ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗೆ ನಮೂನೆ 7 ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
5. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಕುರಿತ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸರಿ?
   1. ವಿಧಿ 325 ರ ಪ್ರಕಾರ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ.
   2. ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು.
   A) 1 ಮಾತ್ರ
   B) 2 ಮಾತ್ರ
   C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ
   D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ
   ಉತ್ತರ: C
   ವಿವರಣೆ: ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸಂವಿಧಾನಬದ್ಧವಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿವೆ.
6. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಹಕ್ಕಾಗಿದೆ?
   A) ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು
   B) ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹಕ್ಕು
   C) ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ / ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಕ್ಕು
   D) ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ಮಾತ್ರ
   ಉತ್ತರ: C
   ವಿವರಣೆ: ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಾಗೂ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಕ್ಕಾಗಿದೆ.
7. ಪ್ರಶ್ನೆ: SIR ನ ಪೂರ್ಣ ವಿಸ್ತರಣೆ ಏನು?
   A) State Intensive Revision
   B) Special Intensive Revision
   C) Statutory Integrated Registration
   D) Systematic Individual Roll
   ಉತ್ತರ: B
   ವಿವರಣೆ: SIR ಎಂದರೆ Special Intensive Revision.
8. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆದ ವರ್ಷ ಯಾವುದು?
   A) 1947 - 1948
   B) 1950 - 1951
   C) 1951 - 1952
   D) 1952 - 1953
   ಉತ್ತರ: C
   ವಿವರಣೆ: ಮೊದಲ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳು 1951-1952 ರಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದವು.
9. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಮತದಾನದ ವಯಸ್ಸನ್ನು 18 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಚುನಾವಣಾ ಸಮಿತಿ ಯಾವುದು?
   A) ತಾರ್ಕುಂಡೆ ಸಮಿತಿ (1975)
   B) ದಿನೇಶ್ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಸಮಿತಿ
   C) ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಗುಪ್ತಾ ಸಮಿತಿ
   D) ಜೆ.ಎಸ್. ವರ್ಮಾ ಸಮಿತಿ
   ಉತ್ತರ: A
   ವಿವರಣೆ: ವಿ.ಎಂ. ತಾರ್ಕುಂಡೆ ಸಮಿತಿಯು ಈ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತ್ತು.
10. ಪ್ರಶ್ನೆ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತದಾರರ ದಿನವನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಯಾವಾಗ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?
    A) ಜನವರಿ 15
    B) ಜನವರಿ 25
    C) ಜನವರಿ 26
    D) ನವೆಂಬರ್ 26
    ಉತ್ತರ: B
    ವಿವರಣೆ: ಜನವರಿ 25 ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತದಾರರ ದಿನ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Key points for exams

• ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 324 ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ 1950 ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಸೀಮಾ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಾಗೂ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಕ್ಕಾಗಿದೆ.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತದಾರರ ದಿನವನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜನವರಿ 25 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಮತದಾನದ ವಯಸ್ಸನ್ನು 18 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಸಮಿತಿ ವಿ.ಎಂ. ತಾರ್ಕುಂಡೆ ಸಮಿತಿ (1975).