ಕರ್ನಾಟಕದ ನೂತನ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ಸುಧಾ ಯಾದವ್ ನೇಮಕ: ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ | Sudha Yadav Governor Karnataka

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಹರಿಯಾಣ ಮೂಲದ ಮಾಜಿ ಸಂಸದೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕಿ ಸುಧಾ ಯಾದವ್ (Sudha Yadav) ಅವರನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ ನೂತನ ರಾಜ್ಯಪಾಲರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
• ಅವರು 13ನೇ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ (1999–2004) ಹರಿಯಾಣದ ಮಹೇಂದ್ರಗಢ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಸಂಸದರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.
• 2019 ರಿಂದ 2022 ರವರೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಆಯೋಗದ (NCBC) ಸದಸ್ಯರಾಗಿಯೂ ಇವರು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು.
• ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಹಿ ಮತ್ತು ಮುದ್ರೆಯುಳ್ಳ ಅಧಿಕಾರಪತ್ರದ (Warrant under hand and seal) ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯಪಾಲರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 153: ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೂ ಒಬ್ಬ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಇರತಕ್ಕದ್ದು (7ನೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ 1956ರ ಪ್ರಕಾರ ಇಬ್ಬರು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಒಬ್ಬರೇ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಬಹುದು).
• ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 155: ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ರಾಜ್ಯಪಾಲರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
• ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 156: ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಇಷ್ಟವಿರುವವರೆಗೆ (Pleasure of the President) ಇರುತ್ತದೆ; ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ 5 ವರ್ಷಗಳು.
• ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 157 ಮತ್ತು 158: ಅರ್ಹತೆಗಳು - ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆಯಾಗಿರಬೇಕು, ಕನಿಷ್ಠ 35 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿರಬೇಕು, ಸಂಸತ್ತು ಅಥವಾ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರಬಾರದು.
• ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 159: ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ.
• ಸರ್ಕಾರಿಯಾ ಆಯೋಗ (Sarkaria Commission 1983): ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆಯಾ ರಾಜ್ಯದ ಹೊರಗಿನವರಾಗಿರಬೇಕು (Outsider) ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿರಬಾರದು ಎಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತ್ತು.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು: ಜಯಚಾಮರಾಜ ಒಡೆಯರ್ (1956).
• ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು: ವಿ.ಎಸ್. ರಮಾದೇವಿ (1999).
• ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಗೆ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 161 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮಾದಾನ ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ (ಮರಣದಂಡನೆ ಕ್ಷಮಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗೆ ಮಾತ್ರವಿದೆ).

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ನೂತನ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ಯಾರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ? / Who among the following has been recently appointed as the new Governor of Karnataka?

A) ತಾವರ್‌ಚಂದ್ ಗೆಹ್ಲೋಟ್ / Thawarchand Gehlot
B) ಸುಧಾ ಯಾದವ್ / Sudha Yadav
C) ಆನಂದಿಬೆನ್ ಪಟೇಲ್ / Anandiben Patel
D) ತಮಿಳಿಸೈ ಸೌಂದರರಾಜನ್ / Tamilisai Soundararajan

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹರಿಯಾಣದ ಮಾಜಿ ಸಂಸದೆ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಸಿಬಿಸಿಯ ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯೆ ಸುಧಾ ಯಾದವ್ ಅವರನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ ನೂತನ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ನೇಮಕ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ? / Under which Article of the Constitution is the Governor appointed by the President?

A) ವಿಧಿ 153 / Article 153
B) ವಿಧಿ 154 / Article 154
C) ವಿಧಿ 155 / Article 155
D) ವಿಧಿ 156 / Article 156

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 155 ರ ಪ್ರಕಾರ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಹಿ ಮತ್ತು ಮುದ್ರೆಯುಳ್ಳ ಅಧಿಕಾರಪತ್ರದ ಮೂಲಕ ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಹುದ್ದೆಗೆ ನೇಮಕಗೊಳ್ಳಲು ಸಂವಿಧಾನ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ ಕನಿಷ್ಠ ವಯೋಮಿತಿ ಎಷ್ಟು? / What is the minimum age prescribed by the Constitution for appointment as a Governor?

A) 25 ವರ್ಷಗಳು / 25 Years
B) 30 ವರ್ಷಗಳು / 30 Years
C) 35 ವರ್ಷಗಳು / 35 Years
D) 40 ವರ್ಷಗಳು / 40 Years

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 157 ರ ಪ್ರಕಾರ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಲು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆಯಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ 35 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸನ್ನು ಪೂರೈಸಿರಬೇಕು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಗೆ ಪದವಿ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನವನ್ನು ಯಾರು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ? / Who administers the oath of office to the Governor of a State?

A) ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು (CJI) / Chief Justice of India
B) ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು / President of India
C) ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು / Chief Justice of the concerned High Court
D) ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು / Chief Minister of the State

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 159 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಗೆ ಆಯಾ ರಾಜ್ಯದ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ಅವರ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಂವಿಧಾನದ ನಿಬಂಧನೆ ಏನು? / What is the Constitutional provision regarding the tenure of a Governor?

A) 6 ವರ್ಷಗಳ ನಿಶ್ಚಿತ ಅವಧಿ / Fixed tenure of 6 years
B) ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಇಷ್ಟವಿರುವವರೆಗೆ (Pleasure of the President) / During the Pleasure of the President
C) ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಅನುಮೋದನೆ ಇರುವವರೆಗೆ / During pleasure of CJI
D) ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ವಿಶ್ವಾಸವಿರುವವರೆಗೆ / Till confidence of State Assembly

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 156(1) ರ ಪ್ರಕಾರ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಇಷ್ಟವಿರುವವರೆಗೆ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಒಬ್ಬರೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ರಾಜ್ಯಪಾಲರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಯಾವುದು? / Which amendment facilitated the appointment of the same person as Governor for two or more states?

A) 1ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 1951 / 1st Amendment Act 1951
B) 7ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 1956 / 7th Amendment Act 1956
C) 42ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 1976 / 42nd Amendment Act 1976
D) 44ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 1978 / 44th Amendment Act 1978

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1956ರ 7ನೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯು ವಿಧಿ 153ಕ್ಕೆ ನಿಬಂಧನೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಒಬ್ಬರೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ರಾಜ್ಯಪಾಲರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲು ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳಾ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದವರು ಯಾರು? / Who was the first woman Governor of Karnataka?

A) ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯ್ಡು / Sarojini Naidu
B) ಪದ್ಮಜಾ ನಾಯ್ಡು / Padmaja Naidu
C) ವಿ.ಎಸ್. ರಮಾದೇವಿ / V.S. Ramadevi
D) ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಆಳ್ವಾ / Margaret Alva

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವಿ.ಎಸ್. ರಮಾದೇವಿ ಅವರು 1999 ರಿಂದ 2002 ರವರೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳಾ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಕೇಂದ್ರ-ರಾಜ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಸರ್ಕಾರಿಯಾ ಆಯೋಗವು (1983) ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಹುದ್ದೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಫಾರಸು ಯಾವುದು? / What was a key recommendation of the Sarkaria Commission regarding the Governor’s office?

A) ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಸಕರಾಗಿರಬೇಕು / Governor should be a local MLA
B) ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆ ರಾಜ್ಯದ ಹೊರಗಿನವರಾಗಿರಬೇಕು (Outsider) / The person must be an outsider to the State
C) ರಾಜ್ಯಪಾಲರನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಜನರು ಚುನಾಯಿಸಬೇಕು / Governor should be directly elected
D) ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಬೇಕು / Governor post should be abolished

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸರ್ಕಾರಿಯಾ ಆಯೋಗವು ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲದ ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆ ರಾಜ್ಯದ ಹೊರಗಿನವರಾಗಿರಬೇಕು (Outsider) ಮತ್ತು ಸಕ್ರಿಯ ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕು ಎಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಅಧಿವೇಶನ ನಡೆಯದಿದ್ದಾಗ ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆಗಳನ್ನು (Ordinance) ಹೊರಡಿಸಲು ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ ಯಾವುದು? / Which Article of the Constitution empowers the Governor to promulgate Ordinances?

A) ವಿಧಿ 123 / Article 123
B) ವಿಧಿ 213 / Article 213
C) ವಿಧಿ 163 / Article 163
D) ವಿಧಿ 217 / Article 217

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 213 ರ ಪ್ರಕಾರ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗವು ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವಾಗ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆ ಹೊರಡಿಸಬಹುದು (ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗೆ ವಿಧಿ 123 ರ ಅಡಿ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ).

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ (ಕರ್ನಾಟಕ) ಪ್ರಥಮ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡವರು ಯಾರು? / Who was appointed as the first Governor of Mysore State (Karnataka)?

A) ಕೆಂಗಲ್ ಹನುಮಂತಯ್ಯ / Kengal Hanumanthaiah
B) ಜಯಚಾಮರಾಜ ಒಡೆಯರ್ / Jayachamaraja Wadiyar
C) ಜನರಲ್ ಎಸ್.ಎಂ. ಶ್ರೀನಾಗೇಶ್ / General S.M. Shrinagesh
D) ಧರ್ಮವೀರ / Dharma Vira

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯ ನಂತರ 1956 ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಥಮ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಜಯಚಾಮರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.