ಶಾಂತಿಸಾಗರ (ಸೂಳೆಕೆರೆ) ಜಲಾಶಯ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ | Shanti Sagara Lake and Irrigation Legacy in Karnataka

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ದಾವಣಗೆರೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚನ್ನಗಿರಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಏಷ್ಯಾದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಜಲ ಸರೋವರ Shanti Sagara (Sulekere) ಜಲಾಶಯದ ಸಮಗ್ರ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಕಾಮಗಾರಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿದೆ. Comprehensive conservation and water management plans for Shanti Sagara (Sulekere) in Davanagere district were appraised.
• ಜಲಾಶಯದ ಹೂಳೆತ್ತುವಿಕೆ, ಏರಿ ಬಲಪಡಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೀರಾವರಿ ಇಲಾಖೆಯು ವಿಶೇಷ ಕ್ರಿಯಾಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. The Minor Irrigation Department is implementing projects for silt removal, bund reinforcement, and eco-tourism promotion.
• ಸಾವಿರಾರು ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗೆ ನೀರಾವರಿ ಒದಗಿಸುವ ಜತೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ನಗರ-ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಪೂರೈಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಬೃಹತ್ ಕೆರೆ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. The historic reservoir commands a vast ayacut providing sustainable irrigation and rural drinking water.
• ಜಲಚರಗಳು, ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಈ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶವು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ತಾಣವಾಗಿದೆ. The lake basin serves as a thriving ecological wetland supporting avian migration and inland fisheries.
• ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಜಲಶಕ್ತಿ ಅಭಿಯಾನ ಮತ್ತು ಅಮೃತ್ ಸರೋವರ ಯೋಜನೆಯಡಿ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಕೆರೆಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. Community-led water conservation under Mission Amrit Sarovar is being scaled to protect heritage tanks.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಶಾಂತಿಸಾಗರ (ಸೂಳೆಕೆರೆ) ಕೆರೆಯನ್ನು 11th–12th century ಯಲ್ಲಿ ರಾಜ ವಿಕ್ರಮರಾಯನ ಮಗಳು ಶಾಂತವ್ವ ನಿರ್ಮಿಸಿದಳು ಎಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. Shanti Sagara was historically commissioned in the 12th century, holding a circumference of nearly 64 km.
• ಇದು ಏಷ್ಯಾದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಕೆರೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. Shanti Sagara is renowned as the second largest ancient man-made reservoir in Asia.
• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೆರೆಗಳ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಮತ್ತು ಜಲಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು Mission Amrit Sarovar ಅನ್ನು April 2022 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. Mission Amrit Sarovar was launched in 2022 to develop at least 75 water bodies in each district.
• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ Ramsar Convention ಅನ್ನು 1971 ರಲ್ಲಿ ಇರಾನ್‌ನ ರಾಮ್‌ಸಾರ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. The Ramsar Convention on Wetlands was adopted in 1971.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಶಾಂತಿಸಾಗರ ಕೆರೆ ಇರುವ ಜಿಲ್ಲೆ: Davanagere (Channagiri Taluk).
• ಶಾಂತಿಸಾಗರದ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರು: Sulekere.
• ಏಷ್ಯಾದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಕೆರೆ: Shanti Sagara.
• ಮಿಷನ್ ಅಮೃತ್ ಸರೋವರ ಆರಂಭವಾದ ವರ್ಷ: April 24, 2022.
• ವಿಶ್ವ ಜೌಗು ದಿನ (World Wetlands Day): February 2.

---

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಏಷ್ಯಾದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಕೆರೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ‘ಶಾಂತಿಸಾಗರ’ (ಸೂಳೆಕೆರೆ) ಕರ್ನಾಟಕದ ಯಾವ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ? / In which district of Karnataka is Shanti Sagara (Sulekere) located?

A) ಶಿವಮೊಗ್ಗ / Shivamogga
B) ದಾವಣಗೆರೆ / Davanagere
C) ಚಿತ್ರದುರ್ಗ / Chitradurga
D) ಬಳ್ಳಾರಿ / Ballari

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಐತಿಹಾಸಿಕ ಶಾಂತಿಸಾಗರ ಕೆರೆಯು ಕರ್ನಾಟಕದ Davanagere ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚನ್ನಗಿರಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲೂ ಕನಿಷ್ಠ 75 ಜಲಮೂಲಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಆರಂಭಿಸಿದ ಯೋಜನೆ ಯಾವುದು? / Which mission was launched in 2022 to rejuvenate at least 75 water bodies in each district?

A) ಜಲ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್
B) ಮಿಷನ್ ಅಮೃತ್ ಸರೋವರ / Mission Amrit Sarovar
C) ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಕೃಷಿ ಸಿಂಚಾಯಿ ಯೋಜನೆ
D) ನಮಾಮಿ ಗಂಗೆ

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಆಜಾದಿ ಕಾ ಅಮೃತ್ ಮಹೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ ಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ Mission Amrit Sarovar ಅನ್ನು 2022 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ‘ವಿಶ್ವ ಜೌಗು ದಿನ’ವನ್ನು (World Wetlands Day) ಯಾವಾಗ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ? / When is World Wetlands Day observed across the globe?

A) ಫೆಬ್ರವರಿ 2 / February 2
B) ಮಾರ್ಚ್ 22
C) ಏಪ್ರಿಲ್ 22
D) ಜೂನ್ 5

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1971 ರಲ್ಲಿ ರಾಮ್‌ಸಾರ್ ಸಮಾವೇಶಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ February 2 ಅನ್ನು ವಿಶ್ವ ಜೌಗು ದಿನವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ / Consider the following statements:
1. ರಂಗನತಿಟ್ಟು ಪಕ್ಷಿಧಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೊದಲ ರಾಮ್‌ಸಾರ್ ತಾಣವಾಗಿದೆ. / Ranganathittu Bird Sanctuary is Karnataka’s first Ramsar site.
2. ಶಾಂತಿಸಾಗರ ಜಲಾಶಯದ ಸುತ್ತಳತೆ ಸುಮಾರು 64 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. / Shanti Sagara reservoir has a circumference of over 64 km.
ಯಾವುದು ಸರಿ? / Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ; ಮಂಡ್ಯದ ರಂಗನತಿಟ್ಟು ರಾಜ್ಯದ ಮೊದಲ ರಾಮ್‌ಸಾರ್ ಜೌಗು ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಶಾಂತಿಸಾಗರ ಬೃಹತ್ ಕೆರೆಯಾಗಿದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಕೆರೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆರೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ‘ಕೆರೆಗಳ ನಾಡು’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದ ಜಿಲ್ಲೆ ಯಾವುದು? / Which district is renowned in Karnataka’s history for its vast cascade network of irrigation tanks?

A) ಹಾಸನ / Hassan
B) ಕೋಲಾರ / Kolar
C) ಶಿವಮೊಗ್ಗ / Shivamogga
D) ಮಂಡ್ಯ / Mandya

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮಳೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕೆರೆಗಳ ಸರಣಿ (Cascade tanks) ಜಾಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿ:

ಜಲಮೂಲ (Water Body)	ಜಿಲ್ಲೆ (District)
1. Shanti Sagara	A. ಮಂಡ್ಯ (Mandya)
2. Magadi Kere	B. ದಾವಣಗೆರೆ (Davanagere)
3. Ranganathittu	C. ಗದಗ (Gadag)

A) 1-B, 2-C, 3-A
B) 1-A, 2-B, 3-C
C) 1-C, 2-A, 3-B
D) 1-B, 2-A, 3-C

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಶಾಂತಿಸಾಗರ ದಾವಣಗೆರೆಯಲ್ಲಿದೆ, ಮಾಗಡಿ ಕೆರೆ ಗದಗದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ರಂಗನತಿಟ್ಟು ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ರಾಮ್‌ಸಾರ್ ಸಮಾವೇಶವನ್ನು (Ramsar Convention) 1971 ರಲ್ಲಿ ಯಾವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು? / In which country was the Ramsar Convention adopted in 1971?

A) ಇರಾಕ್
B) ಇರಾನ್ / Iran
C) ಈಜಿಪ್ಟ್
D) ಇಟಲಿ

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ ತೀರದ Iran ದೇಶದ ರಾಮ್‌ಸಾರ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಮಾವೇಶ ನಡೆಯಿತು.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ದಿನವನ್ನು (National Water Day) ಯಾವ ದಿನಾಂಕದಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ? / When is World Water Day observed annually?

A) ಫೆಬ್ರವರಿ 28
B) ಮಾರ್ಚ್ 22 / March 22
C) ಏಪ್ರಿಲ್ 7
D) ಜೂನ್ 21

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಣಯದಂತೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ March 22 ಅನ್ನು ವಿಶ್ವ ಜಲ ದಿನವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಕರ್ನಾಟಕದ ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಯಾವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೆರೆಯು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟೆತಲೆಯ ಬಾತುಕೋಳಿಗಳ (Bar-headed geese) ವಲಸೆ ತಾಣವಾಗಿದೆ? / Which famous lake in Gadag is a winter habitat for Bar-headed geese?

A) ಸೂಳೆಕೆರೆ
B) ಮಾಗಡಿ ಕೆರೆ / Magadi Kere
C) ಹೆಬ್ಬಾಳ ಕೆರೆ
D) ಕಾರಂಜಿ ಕೆರೆ

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿರಹಟ್ಟಿ ತಾಲೂಕಿನ Magadi Kere ಮಂಗೋಲಿಯಾದಿಂದ ಬರುವ ಬಾರ್-ಹೆಡೆಡ್ ಗೀಸ್ ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಮ್‌ಸಾರ್ ತಾಣವಾಗಿದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ / Consider the following statements:
1. ಕೇಂದ್ರ ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು 2019 ರಲ್ಲಿ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸಚಿವಾಲಯಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. / Ministry of Jal Shakti was formed in 2019.
2. ಶಾಂತಿಸಾಗರ ಕೆರೆಯು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. / Shanti Sagara falls within the Tungabhadra river basin.
ಯಾವುದು ಸರಿ? / Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ; ಮೇ 2019 ರಲ್ಲಿ ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯ ರಚನೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಚನ್ನಗಿರಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಶಾಂತಿಸಾಗರ ತುಂಗಭದ್ರಾ ಜಲಾನಯನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.

---