1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):
ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):
- ದೆಹಲಿಯ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್ನಂತಹ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿರುವ ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ರಮಗಳು ಭಿನ್ನಮತ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತು ಮಹತ್ವದ ಚರ್ಚೆ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿವೆ.
- ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ 2022 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ (Suo Motu) ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿಯ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿ, ನಗರದ ಸಂಚಾರ ದಟ್ಟಣೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರ ಮುಕ್ತ ಸಂಚಾರದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್ಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿ ಆದೇಶ ನೀಡಿತ್ತು.
- ಆದರೆ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 19(1)(ಎ) (ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ) ಹಾಗೂ ವಿಧಿ 19(1)(ಬಿ) (ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಲ್ಲದೆ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಸಭೆ ಸೇರುವ ಹಕ್ಕು) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಹಕ್ಕು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
- ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 19(2) ಮತ್ತು 19(3) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ‘ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ’ (Public Order) ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರ ಸುಗಮ ಸಂಚಾರದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಇಂತಹ ಸಮಂಜಸ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು (Reasonable Restrictions) ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ.
- ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಶಾಹೀನ್ ಬಾಗ್ ಪ್ರಕರಣ (2020) ಮತ್ತು ಮಜ್ದೂರ್ ಕಿಸಾನ್ ಶಕ್ತಿ ಸಂಘಟನೆ (MKSS) ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮತೋಲನದ ಕುರಿತು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು.
ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):
- ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 19(1)(b) ಮತ್ತು 19(3): ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳಿಲ್ಲದೆ ಒಗ್ಗೂಡುವ ಹಕ್ಕಿದೆ; ಆದರೆ ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆ, ಸಮಗ್ರತೆ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಮಂಜಸ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಬಹುದು.
- ಹಿಮ್ಮತ್ ಲಾಲ್ ಕೆ. ಶಾ ವರ್ಸಸ್ ಪೊಲೀಸ್ ಕಮಿಷನರ್ (1973): ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ನಾಗರಿಕರ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿತ್ತು.
- ಶಾಹೀನ್ ಬಾಗ್ ತೀರ್ಪು (ಅಮಿತ್ ಸಾಹ್ನಿ ವರ್ಸಸ್ ಪೊಲೀಸ್ ಕಮಿಷನರ್, 2020): ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟಾವಧಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಬಂದ್ ಮಾಡಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟುಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.
- ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆ (CrPC ಸೆಕ್ಷನ್ 144 / BNSS ಸೆಕ್ಷನ್ 187): ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಂತಿ ಕದಡುವ ಭೀತಿಯಿದ್ದಾಗ ಜಿಲ್ಲಾ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ಗಳು ನಿಷೇಧಾಜ್ಞೆ ಹೊರಡಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.
ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):
- ಶಾಂತಿಯುತ ಸಭೆ ಸೇರುವ ಹಕ್ಕು: ವಿಧಿ 19(1)(b).
- ಸಮಂಜಸ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ವಿಧಿ: ವಿಧಿ 19(3).
- ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ತಾಣ: ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್, ಬೆಂಗಳೂರು.
- ದೆಹಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸ್ಥಳ: ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ (Jantar Mantar).
2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):
ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ‘ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಲ್ಲದೆ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಸಭೆ ಸೇರುವ ಹಕ್ಕನ್ನು’ ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ? / Which Article of the Indian Constitution guarantees citizens the fundamental right ‘to assemble peaceably and without arms’?
A) ವಿಧಿ 19(1)(a) / Article 19(1)(a)
B) ವಿಧಿ 19(1)(b) / Article 19(1)(b)
C) ವಿಧಿ 19(1)(c) / Article 19(1)(c)
D) ವಿಧಿ 19(1)(d) / Article 19(1)(d)
ಉತ್ತರ: B / Answer: B
ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 19(1)(b) ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಲ್ಲದೆ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಒಗ್ಗೂಡುವ ಮತ್ತು ಸಭೆ ಸೇರುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಸಭೆ ಸೇರುವ ಹಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ (ವಿಧಿ 19(1)(b)) ಸರ್ಕಾರವು ಯಾವ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಮಂಜಸ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇರಬಹುದು? / Under Article 19(3), on what grounds can reasonable restrictions be imposed on the right to assemble peaceably?
A) ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ / Solely for economic growth
B) ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆ, ಸಮಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ / Sovereignty, integrity of India and public order
C) ಕೇವಲ ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ / For tax compliance purposes
D) ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ / No restrictions are permitted
ಉತ್ತರ: B / Answer: B
ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 19(3) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆ, ಸಮಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯ (Public Order) ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಬಹುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 3: 2020 ರ ಶಾಹೀನ್ ಬಾಗ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪಿನ ಸಾರಾಂಶವೇನು? / What was the essence of the Supreme Court’s landmark ruling in the 2020 Shaheen Bagh protest case?
A) ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟಾವಧಿಗೆ ಬಂದ್ ಮಾಡಿ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವಂತಿಲ್ಲ / Public streets cannot be blocked indefinitely for protests
B) ದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧಿಸಬೇಕು / Blanket ban on protests nationwide
C) ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಲು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕೇ ಇಲ್ಲ / There is no right to protest in India
D) ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿಯಂತ್ರಣ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲ / Police have no regulatory authority
ಉತ್ತರ: A / Answer: A
ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಹಕ್ಕು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟಾವಧಿಗೆ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಧರಣಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾದ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಳ ಯಾವುದು? / As per Karnataka High Court directions, which is the designated venue for public protests in Bengaluru?
A) ಕಬ್ಬನ್ ಪಾರ್ಕ್ / Cubbon Park
B) ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್ / Freedom Park
C) ಲಾಲ್ಬಾಗ್ / Lalbagh
D) ಮಾಣಿಕ್ಷಾ ಪರೇಡ್ ಮೈದಾನ / Manekshaw Parade Ground
ಉತ್ತರ: B / Answer: B
ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯಾಗದಂತೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್ (Freedom Park) ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಸಂಚರಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿಧಿ ಯಾವುದು? / Which Article of the Indian Constitution confers the fundamental right to move freely throughout the territory of India?
A) ವಿಧಿ 19(1)(c) / Article 19(1)(c)
B) ವಿಧಿ 19(1)(d) / Article 19(1)(d)
C) ವಿಧಿ 19(1)(e) / Article 19(1)(e)
D) ವಿಧಿ 21 / Article 21
ಉತ್ತರ: B / Answer: B
ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 19(1)(d) ದೇಶದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಮುಂಬೈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾದ ಪ್ರಮುಖ ಮೈದಾನ ಯಾವುದು? / Which iconic ground in Mumbai has historically been synonymous with public protests and the freedom movement?
A) ಬ್ರಿಬೇರ್ನ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ / Brabourne Stadium
B) ಆಜಾದ್ ಮೈದಾನ / Azad Maidan
C) ಶಿವಾಜಿ ಪಾರ್ಕ್ / Shivaji Park
D) ವಾಂಖೆಡೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ / Wankhede Stadium
ಉತ್ತರ: B / Answer: B
ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮುಂಬೈನ ಆಜಾದ್ ಮೈದಾನ (Azad Maidan) ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾವೇಶ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾದ ಅಧಿಕೃತ ತಾಣವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಅಥವಾ ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗುಂಪು ಸೇರುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ಗಳು ಯಾವ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಾಜ್ಞೆ ಹೊರಡಿಸುತ್ತಾರೆ? / Under which statutory provision do District Magistrates promulgate prohibitory orders against unlawful assembly?
A) ಸಿಆರ್ಪಿಸಿ ಸೆಕ್ಷನ್ 144 / Section 144 CrPC
B) ಐಪಿಸಿ ಸೆಕ್ಷನ್ 302 / Section 302 IPC
C) ಸಿವಿಲ್ ಕೋಡ್ ಸೆಕ್ಷನ್ 9 / Section 9 CPC
D) ಪೋಕ್ಸೊ ಕಾಯ್ದೆ / POCSO Act
ಉತ್ತರ: A / Answer: A
ವಿವರಣೆ (Explanation): ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಂತಿ ಕಾಪಾಡಲು ಸಿಆರ್ಪಿಸಿ ಸೆಕ್ಷನ್ 144 (ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸುರಕ್ಷಾ ಸಂಹಿತೆ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಾಜ್ಞೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ‘ಹಿಮ್ಮತ್ ಲಾಲ್ ಕೆ. ಶಾ ವರ್ಸಸ್ ಪೊಲೀಸ್ ಕಮಿಷನರ್ (1973)’ ಪ್ರಕರಣವು ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ? / The Himmat Lal K. Shah v. Commissioner of Police (1973) judgment is primarily related to which right?
A) ಖಾಸಗಿತನದ ಹಕ್ಕು / Right to Privacy
B) ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಭೆ ಸೇರುವ ಮತ್ತು ಮೆರವಣಿಗೆ ನಡೆಸುವ ಹಕ್ಕು / Right to hold peaceful public meetings and processions
C) ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು / Right to Vote
D) ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕು / Right to Property
ಉತ್ತರ: B / Answer: B
ವಿವರಣೆ (Explanation): ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಶಾಂತಿಯುತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆ ಮತ್ತು ಮೆರವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ನಾಗರಿಕರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕು ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ 7ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯ ಪ್ರಕಾರ ‘ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ’ (Public Order) ಮತ್ತು ‘ಪೊಲೀಸ್’ ಯಾವ ಪಟ್ಟಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ? / Under the 7th Schedule of the Constitution, ‘Public Order’ and ‘Police’ fall under which list?
A) ಕೇಂದ್ರ ಪಟ್ಟಿ / Union List
B) ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿ (State List - Entry 1 & 2)
C) ಸಮವರ್ತಿ ಪಟ್ಟಿ / Concurrent List
D) ಶೇಷಾಧಿಕಾರ / Residuary Powers
ಉತ್ತರ: B / Answer: B
ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯ ಎಂಟ್ರಿ 1 (ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ) ಮತ್ತು ಎಂಟ್ರಿ 2 (ಪೊಲೀಸ್) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಈ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ‘ಭಿನ್ನಮತವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಹಕ್ಕು’ (Right to Dissent) ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಿನ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ? / In a constitutional democracy, the ‘Right to Dissent’ is an integral facet of which Fundamental Right?
A) ವಿಧಿ 19(1)(a) - ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ / Article 19(1)(a) Freedom of Speech and Expression
B) ವಿಧಿ 24 - ಬಾಲಕಾರ್ಮಿಕ ನಿಷೇಧ / Article 24 Prohibition of Child Labour
C) ವಿಧಿ 30 - ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಶಿಕ್ಷಣ ಹಕ್ಕು / Article 30 Minority Educational Rights
D) ವಿಧಿ 31 - ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕು / Article 31 Right to Property
ಉತ್ತರ: A / Answer: A
ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಿನ್ನಮತ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು ವಿಧಿ 19(1)(a) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೂಲಭೂತ ತಿರುಳಾಗಿದೆ.