ಭೂ ಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಆರ್‌ಎಫ್‌ಸಿಟಿಎಲ್ಎಆರ್‌ಆರ್ ಕಾಯ್ದೆ 2013 | RFCTLARR Act 2013 and Land Acquisition Governance in Karnataka

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ವಸತಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಗೃಹ ಮಂಡಳಿ (KHB) ವತಿಯಿಂದ RFCTLARR Act, 2013 ರ ಕಲಂ 11(1) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಧಿಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯೇತರ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ರೈತರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಪರಿಹಾರ, ಪುನರ್ವಸತಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಾಣ (R&R) ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಕಾಯ್ದೆ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ಭೂಮಾಲೀಕರು ತಮ್ಮ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ಅಧಿಸೂಚನೆ ಪ್ರಕಟವಾದ 60 ದಿನಗಳ ಒಳಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯದ ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವ ಕಡ್ಡಾಯ ನಿಯಮ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ.
• ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Social Impact Assessment - SIA) ವರದಿಯು ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• Statutory Evolution: ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದ Land Acquisition Act, 1894 ಅನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿ ಸಂಸತ್ತು Right to Fair Compensation and Transparency in Land Acquisition, Rehabilitation and Resettlement Act, 2013 ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು.
• Constitutional Status of Property: ಮೂಲ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕು Article 19(1)(f) ಮತ್ತು Article 31 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ 1978 ರ 44th Constitutional Amendment ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಗೆದು Article 300A ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ/ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಹಕ್ಕನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
• Concurrent List: ಭೂಸ್ವಾಧೀನ (Acquisition and requisitioning of property) ಸಂವಿಧಾನದ ಏಳನೇ ಅನುಸೂಚಿಯ Concurrent List (List III, Entry 42) ನಲ್ಲಿದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಕಾಯಿದೆಯ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು: RFCTLARR Act, 2013.
• ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ದಿನಾಂಕ: 1 ಜನವರಿ 2014.
• ಪರಿಹಾರ ಅನುಪಾತ: ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದರದ ಗರಿಷ್ಠ 4 ಪಟ್ಟು; ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 2 ಪಟ್ಟು.
• ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಾನಮಾನ: Article 300A (ಭಾಗ XII - ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಹಕ್ಕು).
• SIA ವಿನಾಯಿತಿ: ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸೆಕ್ಷನ್ 40 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿನಾಯಿತಿ ಇದೆ.

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ ಕಾಯ್ದೆ (RFCTLARR Act) ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕಾರವಾಯಿತು? / In which year was the RFCTLARR Act passed by the Parliament of India?

A) 2011
B) 2013
C) 2015
D) 2018

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭೂಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಪರಿಹಾರ ಕಲ್ಪಿಸುವ RFCTLARR Act ಅನ್ನು 2013 ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು (ಜಾರಿಗೆ ಬಂದದ್ದು ಜನವರಿ 1, 2014).

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಯಾವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು? / By which Constitutional Amendment was the Right to Property removed from Fundamental Rights?

A) 42nd Amendment Act, 1976
B) 44th Amendment Act, 1978
C) 52nd Amendment Act, 1985
D) 86th Amendment Act, 2002

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1978 ರ 44th Constitutional Amendment ಮೂಲಕ ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಆರ್ಟಿಕಲ್ 31 ರಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿ Article 300A ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ? / Under which Article is the Right to Property currently protected as a legal/constitutional right?

A) Article 21
B) Article 300A
C) Article 31A
D) Article 368

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ XII ರಲ್ಲಿರುವ Article 300A ಪ್ರಕಾರ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಾನೂನಿನ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ವಂಚಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಸಂವಿಧಾನದ 7 ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಆಸ್ತಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ (Acquisition of property) ಯಾವ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದೆ? / Under the 7th Schedule, property acquisition and requisitioning falls under which list?

A) ಕೇಂದ್ರ ಪಟ್ಟಿ / Union List
B) ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿ / State List
C) ಸಮವರ್ತಿ ಪಟ್ಟಿ / Concurrent List
D) ಅವಶಿಷ್ಟ ಅಧಿಕಾರಗಳು / Residuary List

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ವಿಷಯವು Concurrent List (Entry 42) ನಲ್ಲಿದ್ದು, ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳೆರಡೂ ಕಾನೂನು ರೂಪಿಸಬಹುದು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: RFCTLARR ಕಾಯ್ದೆ 2013 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ನಡೆಸಬೇಕಾದ ಕಡ್ಡಾಯ ಅಧ್ಯಯನ ಯಾವುದು? / What mandatory assessment must be conducted prior to land acquisition under the 2013 Act?

A) Environmental Audit
B) Social Impact Assessment (SIA)
C) Financial Feasibility Study
D) Judicial Review

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ದೇಶದ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ Social Impact Assessment (SIA) ನಡೆಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: RFCTLARR ಕಾಯ್ದೆ 2013 ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದ ಯಾವ ಪುರಾತನ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು? / Which colonial era legislation was repealed by the RFCTLARR Act, 2013?

A) Land Acquisition Act, 1894
B) Government Land Transfer Act, 1905
C) Indian Easements Act, 1882
D) Transfer of Property Act, 1882

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1894 ರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಲದ Land Acquisition Act, 1894 ಅನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿ 2013 ರ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: RFCTLARR ಕಾಯ್ದೆ 2013 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಭೂಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯದ ಗರಿಷ್ಠ ಎಷ್ಟು ಪಟ್ಟು ಪರಿಹಾರ ನೀಡಬಹುದು? / Under RFCTLARR Act 2013, compensation in rural areas can go up to how many times the market value?

A) 1 ಪಟ್ಟು
B) 2 ಪಟ್ಟು
C) 4 ಪಟ್ಟು
D) 6 ಪಟ್ಟು

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದರಕ್ಕೆ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಸೊಲೇಟಿಯಮ್ (Solatium) ಸೇರಿಸಿ 4 ಪಟ್ಟು ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಕರ್ನಾಟಕ ಗೃಹ ಮಂಡಳಿ (KHB) ಯಾವ ಕಾಯಿದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ? / Under which state enactment was the Karnataka Housing Board (KHB) established?

A) Karnataka Housing Board Act, 1962
B) Karnataka Town and Country Planning Act, 1961
C) Karnataka Municipalities Act, 1964
D) Karnataka Land Revenue Act, 1964

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸಲು Karnataka Housing Board Act, 1962 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಎಚ್‌ಬಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕು ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. 2. RFCTLARR ಕಾಯ್ದೆಯು ಪುನರ್ವಸತಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಾಣ (R&R) ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. / Consider statements: 1. Right to Property is no longer a Fundamental Right. 2. The 2013 Act mandates Rehabilitation and Resettlement (R&R). Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / Only 1 is correct
B) 2 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / Only 2 is correct
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ / Both 1 and 2 are correct
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು / Neither 1 nor 2 is correct

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 44 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ನಂತರ ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕು ಕೇವಲ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಕ್ಕಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 2013 ರ ಕಾಯ್ದೆಯು R&R ಅನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದೆ. ಎರಡೂ ಸರಿಯಾಗಿವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: RFCTLARR ಕಾಯ್ದೆ 2013 ರ ಕಲಂ 11(1) ರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಪ್ರಕಟವಾದ ನಂತರ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ನೀಡಲಾಗುವ ಗಡುವು ಎಷ್ಟು? / Within how many days can interested persons object after preliminary notification under Section 11(1)?

A) 15 ದಿನಗಳು
B) 30 ದಿನಗಳು
C) 60 ದಿನಗಳು
D) 90 ದಿನಗಳು

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕಲಂ 15 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಬಿದ್ದ 60 ದಿನಗಳ ಒಳಗೆ ಭೂಮಾಲೀಕರು ತಮ್ಮ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿದೆ.