ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿಲ್ಲರೆ ಹಣದುಬ್ಬರ (CPI) ಶೇ 5.54ಕ್ಕೆ ಜಂಪ್: ಎನ್‌ಎಸ್‌ಒ ಅಂಕಿ-ಅಂಶ | Retail Inflation Rises to 5.54 Percent

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಕಚೇರಿ (National Statistical Office - NSO) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಚಿಲ್ಲರೆ ಹಣದುಬ್ಬರ (Consumer Price Index - CPI) ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಶೇ 5.54ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಕಳೆದ ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಹಣದುಬ್ಬರ ಪ್ರಮಾಣವು ಶೇ 4.83ರಷ್ಟಿತ್ತು.
• ಗ್ರಾಹಕ ಆಹಾರ ಬೆಲೆ ಹಣದುಬ್ಬರವು (CFPI) ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಶೇ 5.97 ರಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಶೇ 7.74ಕ್ಕೆ ತೀವ್ರ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ.
• ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಣದುಬ್ಬರ ದರ ಶೇ 6.08 ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ.
• ತರಕಾರಿಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಈರುಳ್ಳಿ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಶುಂಠಿ ಮತ್ತು ಖಾದ್ಯ ತೈಲಗಳ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯು ಹಣದುಬ್ಬರ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• CPI ಮಾಪನ ಸಂಸ್ಥೆ: ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ (MoSPI) ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಕಚೇರಿ (NSO) ಇದನ್ನು ಮಾಸಿಕವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಆಧಾರ ವರ್ಷ (Base Year): ಪ್ರಸ್ತುತ CPI ಸೂಚ್ಯಂಕದ ಆಧಾರ ವರ್ಷ 2012=100 ಆಗಿದೆ.
• ಆರ್‌ಬಿಐ ಹಣದುಬ್ಬರ ಗುರಿ: ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಣದುಬ್ಬರ ಗುರಿ (Flexible Inflation Targeting - FIT) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 4% (+/- 2%) ಅಂದರೆ 2% ರಿಂದ 6% ವರೆಗೆ ಮಿತಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ.
• ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿ (MPC): ಆರ್‌ಬಿಐ ಕಾಯ್ದೆ 1934 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 45ZB ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ 6 ಸದಸ್ಯರ ಸಮಿತಿ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ರೆಪೊ ದರ (Repo Rate) ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಆರ್‌ಬಿಐ ಚಿಲ್ಲರೆ ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು (CPI Combined) ಪ್ರಮುಖ ಮಾನದಂಡವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.
• ಉರ್ಜಿತ್ ಪಟೇಲ್ ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ ಆರ್‌ಬಿಐ WPI ಬದಲು CPI ಅನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಹಣದುಬ್ಬರ ಮಾಪಕವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
• CPI ಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯಗಳ (Food and Beverages) ತೂಕವು ಗರಿಷ್ಠವಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ಶೇ 45.86 ರಷ್ಟಿದೆ.

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಎನ್‌ಎಸ್‌ಒ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಮಾಹಿತಿಯಂತೆ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳ ಭಾರತದ ಚಿಲ್ಲರೆ ಹಣದುಬ್ಬರ (CPI) ಎಷ್ಟು ದಾಖಲಾಗಿದೆ? / As per NSO data, what was India’s Consumer Price Index (CPI) inflation rate for September?

A) ಶೇ 4.83 / 4.83%
B) ಶೇ 5.12 / 5.12%
C) ಶೇ 5.54 / 5.54%
D) ಶೇ 6.08 / 6.08%

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಭಾರತದ ಚಿಲ್ಲರೆ ಹಣದುಬ್ಬರ ಪ್ರಮಾಣವು ಶೇ 5.54ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆ ಎಂದು ಎನ್‌ಎಸ್‌ಒ ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕ ಬೆಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು (CPI Combined) ಮಾಸಿಕವಾಗಿ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ ಯಾವುದು? / Which agency compiles and releases the Consumer Price Index (CPI) monthly in India?

A) ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (RBI) / Reserve Bank of India
B) ನೀತಿ ಆಯೋಗ (NITI Aayog) / NITI Aayog
C) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಕಚೇರಿ (NSO) / National Statistical Office
D) ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆ / Department of Economic Affairs

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೇಂದ್ರ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ (MoSPI) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಕಚೇರಿ (NSO) CPI ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ CPI (ಗ್ರಾಮೀಣ/ನಗರ/ಸಂಯೋಜಿತ) ಸೂಚ್ಯಂಕದ ಆಧಾರ ವರ್ಷ (Base Year) ಯಾವುದು? / What is the base year for the current Consumer Price Index (CPI Combined) series?

A) 2004-05
B) 2011-12
C) 2012
D) 2016

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಪ್ರಸ್ತುತ ಗ್ರಾಹಕ ಬೆಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ (CPI) ಸರಣಿಯ ಆಧಾರ ವರ್ಷ 2012=100 ಆಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಚೌಕಟ್ಟಿನ (FIT) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಆರ್‌ಬಿಐಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ ಚಿಲ್ಲರೆ ಹಣದುಬ್ಬರದ ಸಹಿಷ್ಣುತಾ ಮಿತಿ (Tolerance Band) ಎಷ್ಟು? / What is the inflation target band mandated by the Government to RBI under FIT framework?

A) 2% (+/- 1%)
B) 3% (+/- 2%)
C) 4% (+/- 2%)
D) 5% (+/- 2%)

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಣದುಬ್ಬರ ಗುರಿಯು 4% (+/- 2%), ಅಂದರೆ ಕನಿಷ್ಠ 2% ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ 6% ಸಹಿಷ್ಣುತಾ ಮಿತಿಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ (Monetary Policy Committee - MPC) ಒಟ್ಟು ಎಷ್ಟು ಜನ ಸದಸ್ಯರಿರುತ್ತಾರೆ? / How many members constitute the RBI’s Monetary Policy Committee (MPC)?

A) 5 ಸದಸ್ಯರು / 5 Members
B) 6 ಸದಸ್ಯರು / 6 Members
C) 7 ಸದಸ್ಯರು / 7 Members
D) 8 ಸದಸ್ಯರು / 8 Members

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎಂಪಿಸಿ (MPC) ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ 6 ಸದಸ್ಯರಿರುತ್ತಾರೆ - 3 ಸದಸ್ಯರು ಆರ್‌ಬಿಐನಿಂದ (ಗವರ್ನರ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಮತ್ತು 3 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಆರ್‌ಬಿಐ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ರೂಪಿಸಲು WPI ಬದಲು CPI ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಸಮಿತಿ ಯಾವುದು? / Which committee recommended adopting CPI instead of WPI as the headline inflation anchor?

A) ಬಿಮಲ್ ಜಲನ್ ಸಮಿತಿ / Bimal Jalan Committee
B) ರಘುರಾಮ್ ರಾಜನ್ ಸಮಿತಿ / Raghuram Rajan Committee
C) ಉರ್ಜಿತ್ ಪಟೇಲ್ ಸಮಿತಿ / Urjit Patel Committee
D) ತಾರಾಪೋರ್ ಸಮಿತಿ / Tarapore Committee

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 2014ರಲ್ಲಿ ಉರ್ಜಿತ್ ಪಟೇಲ್ ಸಮಿತಿಯು ಆರ್‌ಬಿಐನ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿಗೆ ಚಿಲ್ಲರೆ ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು (CPI) ಮುಖ್ಯ ಮಾನದಂಡವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: CPI (ಸಂಯೋಜಿತ) ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಗುಂಪಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ತೂಕ (Highest Weightage) ನೀಡಲಾಗಿದೆ? / Which commodity group holds the highest weightage in the CPI (Combined) basket?

A) ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಬೆಳಕು (Fuel & Light) / Fuel & Light
B) ವಸತಿ (Housing) / Housing
C) ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯಗಳು (Food & Beverages) / Food & Beverages
D) ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳು (Clothing & Footwear) / Clothing & Footwear

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): CPI ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯಗಳ (Food and Beverages) ಗುಂಪು ಅತ್ಯಧಿಕ ತೂಕವನ್ನು (ಸುಮಾರು 45.86%) ಹೊಂದಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಚಿಲ್ಲರೆ ಹಣದುಬ್ಬರ (CPI) ಮತ್ತು ಸಗಟು ಬೆಲೆ ಹಣದುಬ್ಬರದ (WPI) ಕುರಿತಾದ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. CPI ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳೆರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 2. WPI ಕೇವಲ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ. / Consider statements: 1. CPI includes both goods and services. 2. WPI covers only goods and not services. Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ / Both 1 and 2
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): CPI ಗ್ರಾಹಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳೆರಡರ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ, ಆದರೆ WPI ಸಗಟು ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಸಗಟು ಬೆಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು (WPI) ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಕಚೇರಿ ಯಾವುದು? / Which office publishes the Wholesale Price Index (WPI) in India?

A) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಕಚೇರಿ / National Statistical Office
B) ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರ ಕಚೇರಿ (DPIIT) / Office of Economic Adviser (DPIIT)
C) ಕಾರ್ಮಿಕ ಬ್ಯೂರೋ / Labour Bureau
D) ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Finance

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): WPI ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯದ DPIIT ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರ ಕಚೇರಿ (Office of Economic Adviser) ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಹಣದುಬ್ಬರ ದರ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಆರ್‌ಬಿಐ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೆಪೊ ದರದ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ? / What action does the RBI usually take on the Repo Rate when inflation remains persistently high?

A) ರೆಪೊ ದರವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ / Reduces Repo Rate
B) ರೆಪೊ ದರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ / Increases Repo Rate
C) ರೆಪೊ ದರವನ್ನು ಶೂನ್ಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ / Makes Repo Rate zero
D) ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ / Takes no action

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹಣದ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಹಣದುಬ್ಬರ ತಗ್ಗಿಸಲು ಆರ್‌ಬಿಐ ರೆಪೊ ದರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ (Rate Hike), ಇದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲಗಳನ್ನು ದುಬಾರಿಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ.