ಗಿಗ್ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ | National Social Security Board for Gig Workers

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವಾಲಯವು ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯದ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಗಿಗ್ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಆಧಾರಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು (National Social Security Board) ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಧಿಸೂಚಿಸಿದೆ / The Ministry of Labour and Employment has officially notified the constitution of the National Social Security Board for unorganised, gig, and platform workers.
• ಈ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಸಂಹಿತೆ, 2020 ರ (Code on Social Security, 2020) ಶಾಸನಬದ್ಧ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ / The Board has been constituted under the statutory mandate of the Code on Social Security, 2020.
• ಆನ್‌ಲೈನ್ ಡೆಲಿವರಿ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್‌ಗಳು, ಆ್ಯಪ್ ಆಧಾರಿತ ಚಾಲಕರು ಹಾಗೂ ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯದ ಶ್ರಮಿಕರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಜೀವ ವಿಮೆ, ಅಪಘಾತ ಪರಿಹಾರ, ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತಿ ಭದ್ರತಾ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಈ ಮಂಡಳಿಯು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಿದೆ / The Board is mandated to formulate and recommend suitable welfare schemes including health insurance, accident cover, and pension for app-based delivery partners and informal workers.
• ಈ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಅಗ್ರಿಗೇಟರ್ ಕಂಪನಿಗಳ (Aggregators) ಮಾಲೀಕರು, ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ / The multi-stakeholder body comprises representatives of Union and State governments, aggregator companies, gig worker associations, and trade unions.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 3 ಬಾರಿ ಸಭೆ ನಡೆಸಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳ ಪ್ರಗತಿ ಹಾಗೂ ನಿಧಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಶಾಸನಬದ್ಧವಾಗಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ / The Board is legally required to meet at least three times a year to review social security implementations and fund expenditures.
• ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಿಗ್ ಮತ್ತು ಅಸಂಘಟಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರ ನೋಂದಣಿ ಹಾಗೂ ಡೇಟಾಬೇಸ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಈ ಮಂಡಳಿಯು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲಿದೆ / It is also tasked with reviewing the worker registration and digital database mechanisms maintained at the state level.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು (DPSP): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 41 (ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೆರವು), ವಿಧಿ 42 (ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯ ಕೆಲಸದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ) ಮತ್ತು ವಿಧಿ 43 (ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ವೇತನ) ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಲ್ಯಾಣದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಬುನಾದಿಯಾಗಿವೆ / Directive Principles: Article 41 (right to work and public assistance), Article 42 (just conditions of work), and Article 43 (living wage for workers) form the core constitutional backing.
• ಸಂವಿಧಾನದ 7ನೇ ಅನುಸೂಚಿ: ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕಲ್ಯಾಣ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ, ಭವಿಷ್ಯ ನಿಧಿ ಹಾಗೂ ಉದ್ಯೋಗ ವಿಷಯಗಳು ಸಮವರ್ತಿ ಪಟ್ಟಿಯ (Concurrent List) ನಮೂದು 23 ಮತ್ತು 24 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ / Seventh Schedule: Social security, provident funds, and labour welfare fall under Entries 23 and 24 of the Concurrent List (List III).
• ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನು ಸುಧಾರಣೆಗಳು: ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ 29 ಸಂಕೀರ್ಣ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ 4 ನೂತನ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು (Labour Codes) ರೂಪಿಸಿದೆ / Labour Law Reforms: The Central Government consolidated 29 existing central labour enactments into 4 comprehensive Labour Codes.
• ಗಿಗ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾಲೀಕ-ಉದ್ಯೋಗಿ ಒಪ್ಪಂದವಿಲ್ಲದೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯ ಅಥವಾ ಅವಧಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಮೂಲಕ ಒದಗಿಸಲಾಗುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಗಿಗ್ ಕೆಲಸ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ / Gig Economy Concept: Refers to a flexible, task-based work arrangement mediated via digital platforms outside conventional permanent employment.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವರು (Union Minister of Labour and Employment acts as Ex-officio Chairman) / Chairperson: Union Minister of Labour and Employment.
• ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಸಂಹಿತೆ, 2020: ಇದು ಒಂಬತ್ತು (9) ಕೇಂದ್ರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆಗಳನ್ನು (ಇಪಿಎಫ್, ಇಎಸ್‌ಐಸಿ, ಗ್ರಾಚ್ಯುಟಿ, ಮಾತೃತ್ವ ಸೌಲಭ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ ಇತ್ಯಾದಿ) ಏಕರೂಪ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ತಂದಿದೆ / Amalgamation: The Code on Social Security 2020 subsumed 9 existing central social security acts.
• ಮೊದಲ ಶಾಸನ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ರಾಜ್ಯ: ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಗಿಗ್ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮಸೂದೆಯನ್ನು (Gig Workers Act) ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಸ್ಥಾನ (2023) / Pioneer State: Rajasthan became the first state in India to pass dedicated gig workers welfare legislation in 2023.
• ನೀತಿ ಆಯೋಗದ ವರದಿ: ನೀತಿ ಆಯೋಗವು 2022 ರಲ್ಲಿ ‘ಬೂಮಿಂಗ್ ಗಿಗ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಎಕಾನಮಿ’ (Booming Gig and Platform Economy) ಎಂಬ ಸಮಗ್ರ ನೀತಿ ವರದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು / NITI Aayog Study: Released the landmark policy report ‘Booming Gig and Platform Economy’ projecting significant expansion by 2030.

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಗಿಗ್ ಮತ್ತು ಅಸಂಘಟಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಾಗಿ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮಂಡಳಿ’ಯನ್ನು ಯಾವ ಶಾಸನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಸೂಚಿಸಿದೆ? / Under which legislation has the Central Government notified the ‘National Social Security Board’ for gig and unorganised workers?

A) ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಸಂಹಿತೆ, 2020 / Code on Social Security, 2020
B) ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಹಿತೆ, 2020 / Occupational Safety, Health and Working Conditions Code, 2020
C) ಕನಿಷ್ಠ ವೇತನ ಕಾಯ್ದೆ, 1948 / Minimum Wages Act, 1948
D) ವೇತನ ಸಂಹಿತೆ, 2019 / Code on Wages, 2019

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಚಿವಾಲಯವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಸಂಹಿತೆ, 2020 ರ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದೆ / The Board has been notified under the Code on Social Security, 2020 by the Ministry of Labour.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಸಂಹಿತೆ 2020ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮಂಡಳಿಯು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಸಭೆ ಸೇರುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ? / Under the Code on Social Security 2020, how many times in a year is the National Social Security Board mandatorily required to meet?

A) ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 1 ಬಾರಿ / At least 1 time a year
B) ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 2 ಬಾರಿ / At least 2 times a year
C) ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 3 ಬಾರಿ / At least 3 times a year
D) ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ / Once every month

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಶಾಸನಬದ್ಧ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯು ನೀತಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 3 ಬಾರಿ ಸಭೆ ಸೇರಬೇಕು / The Board is legally mandated to convene at least three times a year.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಸಂಹಿತೆ 2020ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಸಂಘಟಿತ ಮತ್ತು ಗಿಗ್ ಕಾರ್ಮಿಕರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಪದನಿಮಿತ್ತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು (Ex-officio Chairman) ಯಾರು? / Who acts as the ex-officio Chairman of the National Social Security Board under the Code on Social Security, 2020?

A) ನೀತಿ ಆಯೋಗದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು / Vice Chairperson of NITI Aayog
B) ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವರು / Union Minister of Labour and Employment
C) ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು / Union Minister of Finance
D) ಕೇಂದ್ರ ಸಂಪುಟ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ / Cabinet Secretary of India

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವರು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಂಡಳಿಯ ಪದನಿಮಿತ್ತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ / The Union Minister of Labour and Employment serves as the ex-officio Chairman of the Board.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ 7ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ ‘ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ’ (Welfare of Labour and Social Security) ವಿಷಯವು ಯಾವ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದೆ? / In the Seventh Schedule of the Indian Constitution, under which list does ‘Welfare of Labour and Social Security’ fall?

A) ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿ (State List)
B) ಕೇಂದ್ರ ಪಟ್ಟಿ (Union List)
C) ಅವಶಿಷ್ಟ ಪಟ್ಟಿ (Residuary List)
D) ಸಮವರ್ತಿ ಪಟ್ಟಿ (Concurrent List)

ಉತ್ತರ: D / Answer: D

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ 7ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯ ಸಮವರ್ತಿ ಪಟ್ಟಿಯ (Concurrent List) ನಮೂದು 23 ಮತ್ತು 24 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕಲ್ಯಾಣ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ವಿಷಯಗಳಿವೆ / Social security and labour welfare are placed under Entries 23 and 24 of the Concurrent List.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಸಂವಿಧಾನದ ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳ (DPSP) ಯಾವ ವಿಧಿಯು ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ‘ಬದುಕಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ವೇತನ’ (Living Wage) ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯ ಜೀವನಮಟ್ಟ ಒದಗಿಸಲು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ? / Which Article of the Directive Principles of State Policy directs the State to secure a ‘living wage’ and decent standard of life for workers?

A) ವಿಧಿ 43 / Article 43
B) ವಿಧಿ 39A / Article 39A
C) ವಿಧಿ 41 / Article 41
D) ವಿಧಿ 44 / Article 44

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 43 ರ ಪ್ರಕಾರ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಗೌರವಯುತ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯ ವೇತನ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ / Article 43 directs the State to secure living wages and decent working conditions for all workers.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಸಂಹಿತೆ, 2020 (Code on Social Security, 2020) ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ಎಷ್ಟು ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ? / How many existing central labour laws relating to social security were amalgamated into the Code on Social Security, 2020?

A) 4
B) 7
C) 9
D) 12

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಈ ಸಂಹಿತೆಯು ಇಪಿಎಫ್, ಇಎಸ್‌ಐ, ಮಾತೃತ್ವ ಸೌಲಭ್ಯ, ಉಪದಾನ (Grature) ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 9 ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಮಿಕ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿದೆ / The Code on Social Security, 2020 subsumed a total of 9 central labour laws.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮಂಡಳಿಯ (NSSB) ಕಾರ್ಯಗಳ ಕುರಿತು ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಇದು ಗಿಗ್, ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಮತ್ತು ಅಸಂಘಟಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಜೀವವಿಮೆ, ಅಪಘಾತ ವಿಮೆ ಮತ್ತು ಪಿಂಚಣಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ. 2. ಈ ಮಂಡಳಿಯು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುವ ಕಾರ್ಮಿಕರ ನೋಂದಣಿ ಹಾಗೂ ದಾಖಲೆಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ಮೇಲಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸರಿಯಾಗಿದೆ? / Consider the following statements regarding the National Social Security Board: 1. It recommends suitable life, disability, health, and pension schemes for gig, platform, and unorganised workers to the Centre. 2. It reviews the record-keeping and worker registration functions carried out at the state level. Which of the statements given above is/are correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
C) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳೂ ಸರಿಯಾಗಿವೆ. ಮಂಡಳಿಯು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಮಿಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ / Both statements are correct; the Board recommends welfare measures and reviews state-level registry records.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಗಿಗ್ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಕುರಿತು ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಗಿಗ್ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾಲೀಕ-ಉದ್ಯೋಗಿ ಸಂಬಂಧದ ಹೊರತಾಗಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಗುತ್ತಿಗೆ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. 2. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗಿಗ್ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಸ್ಥಾನ. ಮೇಲಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಹೇಳಿಕೆ ಯಾವುದು? / Consider the following statements regarding gig workers and the platform economy: 1. Gig workers operate outside traditional employer-employee contracts via digital platforms or short-term agreements. 2. Rajasthan was the first state in India to pass dedicated legislation providing social security to gig workers. Which of the statements given above is/are correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2
D) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2

ಉತ್ತರ: D / Answer: D

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಗಿಗ್ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಗುತ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು 2023 ರಲ್ಲಿ ರಾಜಸ್ಥಾನವು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಗಿಗ್ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು / Both statements are accurate; gig workers operate outside standard employment, and Rajasthan enacted India’s first gig workers law.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಕಾರ್ಮಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಹಿತೆಗಳ ಕುರಿತು ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 29 ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟು 4 ಸುಸಂಬದ್ಧ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಹಿತೆಗಳಾಗಿ (Labour Codes) ವಿಂಗಡಿಸಿದೆ. 2. ‘ಗಿಗ್ ವರ್ಕರ್’ (Gig Worker) ಮತ್ತು ‘ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ವರ್ಕರ್’ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಸಂಹಿತೆ 2020 ರಲ್ಲಿ ಶಾಸನಬದ್ಧ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಮೇಲಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸರಿಯಾಗಿದೆ? / Consider the following statements regarding labour reforms: 1. The Government of India consolidated 29 central labour laws into 4 broad Labour Codes. 2. The terms ‘Gig Worker’ and ‘Platform Worker’ received statutory definitions in Indian law for the very first time in the Code on Social Security, 2020. Which of the statements given above is/are correct?

A) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
B) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
C) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ. 29 ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು 4 ಸಂಹಿತೆಗಳಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಗಿಗ್ ವರ್ಕರ್ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಸನಬದ್ಧ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಸಿಕ್ಕಿದೆ / Both statements are true; 29 laws were compressed into 4 codes, and the Code on Social Security provided the first legal definitions of gig and platform workers.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ನಾಲ್ಕು ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ: a. ವೇತನ ಸಂಹಿತೆ – i. 2020 (ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ); b. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸಂಹಿತೆ – ii. 2019 (ವೇತನ ಮತ್ತು ಬೋನಸ್); c. ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಸಂಹಿತೆ – iii. 2020 (ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಾದಗಳು); d. ಓಎಸ್ಎಚ್ ಸಂಹಿತೆ – iv. 2020 (ಅಸಂಘಟಿತ ಮತ್ತು ಗಿಗ್ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕಲ್ಯಾಣ) / Match the Labour Codes with their key subjects: a. Code on Wages – i. 2020 (Occupational Safety); b. Industrial Relations Code – ii. 2019 (Wages & Bonus); c. Code on Social Security – iii. 2020 (Trade unions & disputes); d. OSH Code – iv. 2020 (Social security & gig workers).

A) a-ii, b-i, c-iv, d-iii
B) a-ii, b-iii, c-iv, d-i
C) a-i, b-iii, c-iv, d-ii
D) a-ii, b-iv, c-iii, d-i

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವೇತನ ಸಂಹಿತೆ (2019), ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸಂಹಿತೆ (ಕಾರ್ಮಿಕ ವಿವಾದಗಳು), ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಸಂಹಿತೆ (ಗಿಗ್ ಮತ್ತು ಅಸಂಘಟಿತ ಕಲ್ಯಾಣ), ಓಎಸ್ಎಚ್ ಸಂಹಿತೆ (ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದ ಸುರಕ್ಷತೆ) ಸರಿಯಾದ ಜೋಡಣೆಯಾಗಿದೆ / Accurate matching: Wages (2019), Industrial Relations (Disputes), Social Security (Gig/unorganised welfare), OSH (Occupational safety).