ನಂದಿನಿ ಹಾಲಿನ ದರ ಏರಿಕೆ: ಆಪರೇಷನ್ ಫ್ಲಡ್ ಮತ್ತು ಕ್ಷೀರ ಕ್ರಾಂತಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ | Nandini Milk Price Hike Operation Flood

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಲು ಮಹಾಮಂಡಳಿ (KMF - Nandini) ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ನಂದಿನಿ ಹಾಲಿನ ದರವನ್ನು ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್‌ಗೆ 8 ರೂ. ಹಾಗೂ ಮೊಸರಿನ ದರವನ್ನು ಪ್ರತಿ ಕೆಜಿಗೆ 14 ರೂ. (ಲೀಟರ್ ಪ್ಯಾಕ್‌ಗೆ 12 ರೂ.) ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿರುವುದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
• ಪರಿಷ್ಕೃತ ದರಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಹಾಲು 58 ರೂ. ನಿಂದ 74 ರೂ. ಗೆ, ಶುಭಂ ಹಾಲು 54 ರೂ. ನಿಂದ 66 ರೂ. ಗೆ, ಟೋನ್‌ಡ್ ಹಾಲು (Toned Milk) 48 ರೂ. ನಿಂದ 56 ರೂ. ಗೆ ಹಾಗೂ ಮೊಸರು 56 ರೂ. ನಿಂದ 68 ರೂ. ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಪಶು ಆಹಾರ ವೆಚ್ಚ, ಸಾರಿಗೆ ಇಂಧನ ದರ ಏರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಹೈನುಗಾರರ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಹಾಲಿನ ದರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಕೆಎಂಎಫ್ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
• ಆದರೆ ಹಾಲಿನ ದರಕ್ಕಿಂತ ಮೊಸರಿನ ದರವನ್ನು ದುಪ್ಪಟ್ಟು (14 ರೂ.) ಹೆಚ್ಚಿಸಿರುವುದಕ್ಕೆ ಬೆಂಗಳೂರು ಹೋಟೆಲ್ ಮಾಲೀಕರ ಸಂಘ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದು, ಹೋಟೆಲ್ ಉಪಾಹಾರಗಳ ದರವೂ ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ಆತಂಕವಿದೆ.
• ಬರಗಾಲದ ಹೊಡೆತ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಹಣದುಬ್ಬರದ ಮಧ್ಯೆ ದಿನನಿತ್ಯದ ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುವಾದ ಹಾಲಿನ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಮಾಸಿಕ ಬಜೆಟ್ ಮೇಲೆ ನೇರ ಹೊರೆ ತಂದೊಡ್ಡಿದೆ.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಕ್ಷೀರ ಕ್ರಾಂತಿ (White Revolution / Operation Flood): ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಫ್ಲಡ್ ಅನ್ನು 1970 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡೈರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿ (NDDB) ಆರಂಭಿಸಿತು. ಇದರ ಪಿತಾಮಹ ಡಾ. ವರ್ಗೀಸ್ ಕುರಿಯನ್ (Dr. Verghese Kurien).
• ಸಹಕಾರಿ ಮಾದರಿ (ಆನಂದ್ ಮಾದರಿ - Anand Pattern): ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕರ ಸಹಕಾರ ಸಂಘ (DCS), ಜಿಲ್ಲಾ ಹಾಲು ಒಕ್ಕೂಟ (District Milk Union), ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಹಾಲು ಮಹಾಮಂಡಳಿ (State Dairy Federation) ಎಂಬ ಮೂರು ಹಂತಗಳ ಸಹಕಾರಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಕೆಎಂಎಫ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
• ಸಂವಿಧಾನದ 97ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ 2011: ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 19(1)(c) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕನ್ನಾಗಿಸಿತು ಮತ್ತು ವಿಧಿ 43B (DPSP) ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಉತ್ತೇಜನಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಲು ದಿನ (National Milk Day): ಡಾ. ವರ್ಗೀಸ್ ಕುರಿಯನ್ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವಾದ ನವೆಂಬರ್ 26 ರಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಲು ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ವಿಶ್ವ ಹಾಲು ದಿನ: ಜೂನ್ 1).

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಕೆಎಂಎಫ್ ಸ್ಥಾಪನೆ: 1974 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೆರವಿನ ‘ಕರ್ನಾಟಕ ಡೈರಿ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್’ (KDDP) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ, 1984 ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಹಕಾರಿ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕರ ಒಕ್ಕೂಟ (KMF) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣಗೊಂಡಿತು.
• ಬ್ರಾಂಡ್ ಹೆಸರು: ನಂದಿನಿ (Nandini). ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಮುಲ್ (AMUL) ನಂತರದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಹಕಾರಿ ಡೈರಿಯಾಗಿದೆ.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡೈರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿ (NDDB): 1965 ರಲ್ಲಿ ಆನಂದ್ (ಗುಜರಾತ್) ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.
• ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಥಾನ: ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ದೇಶ ಭಾರತ (ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸುಮಾರು 24-25%).

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀರ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪಿತಾಮಹ (Father of White Revolution) ಎಂದು ಯಾರನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ? / Who is revered as the ‘Father of the White Revolution’ in India?

A) ಎಂ.ಎಸ್. ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್ / M.S. Swaminathan
B) ಡಾ. ವರ್ಗೀಸ್ ಕುರಿಯನ್ / Dr. Verghese Kurien
C) ನಾರ್ಮನ್ ಬೋರ್ಲಾಗ್ / Norman Borlaug
D) ಡಾ. ಸಿ. ರಂಗರಾಜನ್ / Dr. C. Rangarajan

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಆಪರೇಷನ್ ಫ್ಲಡ್ ರೂವಾರಿ ಡಾ. ವರ್ಗೀಸ್ ಕುರಿಯನ್ ಅವರನ್ನು ಭಾರತದ ಕ್ಷೀರ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಲು ದಿನ’ವನ್ನು (National Milk Day) ಯಾವ ದಿನಾಂಕದಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ? / On which date is the ‘National Milk Day’ observed annually in India?

A) ಜೂನ್ 1 / June 1
B) ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2 / October 2
C) ನವೆಂಬರ್ 26 / November 26
D) ಡಿಸೆಂಬರ್ 23 / December 23

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಡಾ. ವರ್ಗೀಸ್ ಕುರಿಯನ್ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವಾದ ನವೆಂಬರ್ 26 ಅನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಲು ದಿನವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಶ್ವ ಹಾಲು ದಿನ ಜೂನ್ 1).

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಕರ್ನಾಟಕ ಸಹಕಾರಿ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕರ ಮಹಾಮಂಡಳಿಯ (KMF) ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬ್ರಾಂಡ್ ಹೆಸರು ಯಾವುದು? / What is the popular consumer brand name of the Karnataka Milk Federation (KMF)?

A) ಅಮುಲ್ / Amul
B) ನಂದಿನಿ / Nandini
C) ವಿಜಯ / Vijaya
D) ಸುಧಾ / Sudha

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೆಎಂಎಫ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಹಾಲು ಮತ್ತು ಹೈನು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ‘ನಂದಿನಿ’ (Nandini) ಎಂಬ ಬ್ರಾಂಡ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಡೈರಿ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಯೋಜನೆಯಾದ ‘ಆಪರೇಷನ್ ಫ್ಲಡ್’ (Operation Flood) ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು? / In which year was ‘Operation Flood’ launched in India by the NDDB?

A) 1965
B) 1970
C) 1982
D) 1991

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡೈರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿಯು (NDDB) ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಡೈರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯಾದ ಆಪರೇಷನ್ ಫ್ಲಡ್ ಅನ್ನು 1970 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ 97ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 2011 ರ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳಲ್ಲಿ (DPSP) ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಉತ್ತೇಜನಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾದ ವಿಧಿ ಯಾವುದು? / Which Article was inserted in the DPSP by the 97th Constitutional Amendment Act, 2011 to promote cooperative societies?

A) ವಿಧಿ 39A / Article 39A
B) ವಿಧಿ 43A / Article 43A
C) ವಿಧಿ 43B / Article 43B
D) ವಿಧಿ 48A / Article 48A

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 43B ರಾಜ್ಯವು ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ರಚನೆ, ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡೈರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿಯ (NDDB) ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಗುಜರಾತ್‌ನ ಯಾವ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ? / Where is the headquarters of the National Dairy Development Board (NDDB) located?

A) ಗಾಂಧಿನಗರ / Gandhinagar
B) ಅಹಮದಾಬಾದ್ / Ahmedabad
C) ಆನಂದ್ / Anand
D) ವಡೋದರಾ / Vadodara

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): NDDB ಸಂಸ್ಥೆಯು ಗುಜರಾತ್‌ನ ಆನಂದ್ (Anand) ನಗರದಲ್ಲಿದೆ, ಇದನ್ನು 1965 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ದೇಶ (Largest Milk Producer in the World) ಯಾವುದು? / Which is currently the largest milk producing country in the world?

A) ಅಮೆರಿಕ / United States
B) ಭಾರತ / India
C) ಚೀನಾ / China
D) ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ / Denmark

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಜಾಗತಿಕ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶೇ. 24 ರಷ್ಟನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ‘ಟೋನ್‌ಡ್ ಹಾಲು’ (Toned Milk) ಎಫ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಎಐ (FSSAI) ಮಾನದಂಡಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕನಿಷ್ಠ ಎಷ್ಟು ಶೇಕಡಾ ಕೊಬ್ಬಿನಾಂಶವನ್ನು (Fat %) ಹೊಂದಿರಬೇಕು? / According to FSSAI standards, what is the minimum Milk Fat percentage in Toned Milk?

A) 1.5%
B) 3.0%
C) 4.5%
D) 6.0%

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾನದಂಡಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಟೋನ್‌ಡ್ ಹಾಲು ಕನಿಷ್ಠ 3.0% ಕೊಬ್ಬು (Fat) ಮತ್ತು 8.5% SNF (ಘನ ಕೊಬ್ಬೇತರ ಅಂಶ) ಹೊಂದಿರಬೇಕು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಕೆಎಂಎಫ್ (KMF) ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಡೈರಿ ಸಹಕಾರಿ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿದೆ. 2. ಸಂವಿಧಾನದ 7ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. / Consider the statements: 1. KMF is the second largest dairy cooperative in India. 2. Cooperative societies is a Union List subject. Which statement is correct?

A) ಕೇವಲ 1 / 1 only
B) ಕೇವಲ 2 / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹೇಳಿಕೆ 1 ಸರಿಯಾಗಿದೆ. ಹೇಳಿಕೆ 2 ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು (Cooperative Societies) ಸಂವಿಧಾನದ ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯ (State List - Entry 32) ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕ ರೈತರಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನ ನೀಡಲು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆ ಯಾವುದು? / Which popular scheme provides cash incentive per litre to milk producers in Karnataka?

A) ಕಿಸಾನ್ ಸಮ್ಮಾನ್ / PM-KISAN
B) ಕ್ಷೀರಧಾರೆ / ಕ್ಷೀರಭಾಗ್ಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನ ಯೋಜನೆ / Ksheera Dhare Incentive Scheme
C) ಭಾಗ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಯೋಜನೆ / Bhagyalakshmi Scheme
D) ಅಮೃತ ಜ್ಯೋತಿ ಯೋಜನೆ / Amrutha Jyothi Scheme

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್ ಹಾಲಿಗೆ ಕ್ಷೀರಧಾರೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನವನ್ನು ನೇರ ನಗದು ವರ್ಗಾವಣೆ (DBT) ಮೂಲಕ ನೀಡುತ್ತದೆ.