ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಳಸಾ-ಬಂಡೂರಿ ಮತ್ತು ಮಹಾದಾಯಿ ಜಲವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ಪ್ರಗತಿ | Mahadayi River Water Dispute and Kalasa-Banduri Project

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಂಬೈ-ಕರ್ನಾಟಕ (ಕಿತ್ತೂರು ಕರ್ನಾಟಕ) ಭಾಗದ ಬೆಳಗಾವಿ, ಧಾರವಾಡ, ಗದಗ ಮತ್ತು ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ತೀವ್ರ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಬವಣೆ ನೀಗಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾದ ಕಳಸಾ-ಬಂಡೂರಿ ನಾಲಾ ತಿರುವು ಯೋಜನೆಯ (Kalasa-Banduri Drinking Water Project) ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಅನುಮೋದನೆಗಳ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಕೇಂದ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. / The inter-state dispute and environmental clearance workflow regarding Karnataka’s Kalasa-Banduri Nala drinking water project across the Mahadayi (Mandovi) River basin were reviewed at the Centre.
• ಕೇಂದ್ರ ಜಲ ಆಯೋಗವು (CWA - Central Water Commission) ಕರ್ನಾಟಕ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಪರಿಷ್ಕೃತ ವಿವರವಾದ ಯೋಜನಾ ವರದಿಗೆ (DPR) ತಾಂತ್ರಿಕ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದ್ದು, ಭೀಮಗಡ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮದ (Bhimgad Wildlife Sanctuary) ಪರಿಸರ-ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯದ ಅನುಮತಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಮಂಡಳಿಯ (NBWL) ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿದೆ. / While the Central Water Commission cleared Karnataka’s revised DPR, forest diversion clearances contiguous to the Bhimgad Wildlife Sanctuary remain under NBWL and Supreme Court scrutiny.
• ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯವು ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾಂಡೋವಿ ನದಿಯ ಹರಿವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸಮರ ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ. / Goa continues its legal challenge citing ecological impacts on the Western Ghats and downstream flow of the Mandovi River.
• ಮಹಾದಾಯಿ ಜಲವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯು (MWDT - Mahadayi Water Disputes Tribunal) ಆಗಸ್ಟ್ 2018 ರ ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ ಒಟ್ಟು 13.42 ಟಿಎಂಸಿ (TMC) ನೀರನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿದೆ (ಇದರಲ್ಲಿ ಕಳಸಾ ನಾಲಾಕ್ಕೆ 1.72 ಟಿಎಂಸಿ ಮತ್ತು ಬಂಡೂರಿ ನಾಲಾಕ್ಕೆ 2.18 ಟಿಎಂಸಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಸೇರಿದೆ). / MWDT in its 2018 award allocated 13.42 TMC of water to Karnataka, including 3.9 TMC strictly for drinking water diversion into the Malaprabha basin.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಮಹಾದಾಯಿ (ಮಾಂಡೋವಿ) ನದಿಯ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ: ಮಹಾದಾಯಿ ನದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖಾನಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಜಾಂಬೋಟಿ (ಡೆಗಾಂವ್) ಬಳಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 35 ಕಿ.ಮೀ ಹರಿದು, ನಂತರ ಗೋವಾವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಮಾಂಡೋವಿ ನದಿ (Mandovi River) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇದು ಗೋವಾದ ಜೀವನಾಡಿಯಾಗಿದೆ (Lifeline of Goa).
• ಕಳಸಾ ಮತ್ತು ಬಂಡೂರಿ ನಾಲೆಗಳು: ಮಹಾದಾಯಿ ನದಿಯ ಉಪನದಿಗಳಾದ ಕಳಸಾ ಮತ್ತು ಬಂಡೂರಿ ಹಳ್ಳಗಳ ನೀರನ್ನು ಕಾಲುವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯಾದ ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಗೆ (Malaprabha River) ತಿರುಗಿಸಿ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಒದಗಿಸುವುದು ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿಧಿಗಳು (ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ನದಿ ವಿವಾದಗಳು): ಸಂವಿಧಾನದ Article 262 ರ ಪ್ರಕಾರ ಅಂತಾರಾಜ್ಯ ನದಿಗಳು ಅಥವಾ ನದಿ ಕಣಿವೆಗಳ ನೀರಿನ ಬಳಕೆ, ಹಂಚಿಕೆ ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಣದ ವಿವಾದಗಳ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಂಸತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಬಹುದು.
• ಶಾಸನಬದ್ಧ ಕಾಯ್ದೆ: ಸಂವಿಧಾನದ 262 ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ಸಂಸತ್ತು ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 1956 (Inter-State River Water Disputes Act, 1956) ಅನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ. ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 2010 ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾ. ಜೆ. ಎಂ. ಪಾಂಚಾಲ್ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಾದಾಯಿ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯನ್ನು (MWDT) ರಚಿಸಲಾಯಿತು.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಯೋಜನೆ: ಕಳಸಾ-ಬಂಡೂರಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ನಾಲಾ ಯೋಜನೆ / Project: Kalasa-Banduri Project
• ನದಿಯ ಮೂಲ: ಜಾಂಬೋಟಿ, ಖಾನಾಪುರ ತಾಲೂಕು, ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆ (ಕರ್ನಾಟಕ) / Origin: Khanapur, Belagavi
• ಗೋವಾದ ಹೆಸರು: ಮಾಂಡೋವಿ ನದಿ (Mandovi River)
• ನೀರು ತಿರುಗಿಸುವ ಜಲಾನಯನ: ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿ (ಕೃಷ್ಣಾ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ) / Target Basin: Malaprabha Basin
• ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ಹಂಚಿಕೆ: ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು 13.42 TMC (ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗೆ 3.9 TMC)
• ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಕರ್ನಾಟಕ, ಗೋವಾ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
• ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿಧಿ: Article 262 (Inter-State River Disputes).

---

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುವ ‘ಮಹಾದಾಯಿ ನದಿ’ಯು (ಮಾಂಡೋವಿ ನದಿ) ಮೂಲತಃ ಕರ್ನಾಟಕದ ಯಾವ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ?

A) ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ
B) ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆ (ಖಾನಾಪುರ ತಾಲೂಕು, ಜಾಂಬೋಟಿ) / Belagavi District
C) ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ
D) ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆ

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮಹಾದಾಯಿ ನದಿಯು ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖಾನಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಜಾಂಬೋಟಿ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ. / The Mahadayi river originates at Degaon village near Jamboti in Khanapur taluk of Belagavi district, Karnataka.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಕಳಸಾ-ಬಂಡೂರಿ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾದಾಯಿ ನದಿಯ ಕಳಸಾ ಮತ್ತು ಬಂಡೂರಿ ಉಪನದಿಗಳ ನೀರನ್ನು ಕಾಲುವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕರ್ನಾಟಕದ ಯಾವ ನದಿಗೆ ತಿರುಗಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ?

A) ಘಟಪ್ರಭಾ ನದಿ
B) ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿ (Malaprabha River) / Malaprabha River
C) ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿ
D) ಶರಾವತಿ ನದಿ

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ ಮತ್ತು ಗದಗ ನಗರಗಳ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗಾಗಿ ಮಹಾದಾಯಿ ನೀರನ್ನು ರೇಣುಕಾ ಸಾಗರ (ನವಿಲುತೀರ್ಥ ಡ್ಯಾಂ) ಜಲಾಶಯವಿರುವ ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಗೆ ತಿರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. / The project seeks to divert water from Kalasa and Banduri streams into the Malaprabha basin to meet drinking water needs.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ನದಿಗಳು ಅಥವಾ ನದಿ ಕಣಿವೆಗಳ ನೀರಿನ ವಿವಾದಗಳ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳನ್ನು (Tribunals) ರಚಿಸಲು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ?

A) Article 260
B) Article 262 / Article 262
C) Article 263
D) Article 280

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ 262 ನೇ ವಿಧಿಯು ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದಗಳ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಕಾನೂನು ರೂಪಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿದೆ. / Article 262 empowers Parliament to provide for the adjudication of disputes relating to waters of inter-state rivers or river valleys.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಮಹಾದಾಯಿ ಜಲವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯು (MWDT) 2018 ರ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ಎಷ್ಟು ಟಿಎಂಸಿ (TMC) ನೀರನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿದೆ?

A) 7.56 TMC
B) 13.42 TMC / 13.42 TMC
C) 24.00 TMC
D) 35.50 TMC

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): MWDT ಯು ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು 13.42 TMC ನೀರನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿದೆ (ಇದರಲ್ಲಿ 3.9 TMC ಕಳಸಾ-ಬಂಡೂರಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು 8.02 TMC ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ). / The Mahadayi Water Disputes Tribunal allocated a total of 13.42 TMC of water to Karnataka, including 3.9 TMC for drinking water.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಮಹಾದಾಯಿ ಜಲವಿವಾದವು ಭಾರತದ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಜಲ ಹಂಚಿಕೆ ವಿವಾದವಾಗಿದೆ?

A) ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣ
B) ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಕೇರಳ
C) ಕರ್ನಾಟಕ, ಗೋವಾ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ / Karnataka, Goa, and Maharashtra
D) ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಗೋವಾ

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮಹಾದಾಯಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಕರ್ನಾಟಕ, ಗೋವಾ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಈ ಮೂರೂ ರಾಜ್ಯಗಳು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ. / The Mahadayi basin encompasses riparian areas across Karnataka, Goa, and Maharashtra.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಕಳಸಾ-ಬಂಡೂರಿ ಯೋಜನೆಯ ಕಾಲುವೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ, ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮ ಯಾವುದು?

A) ಭದ್ರಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮ
B) ಭೀಮಗಡ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮ (Bhimgad Wildlife Sanctuary) / Bhimgad Wildlife Sanctuary
C) ದಾಂಡೇಲಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ
D) ಶೆಟ್ಟಿಹಳ್ಳಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖಾನಾಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಭೀಮಗಡ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮವು ರೌಟನ್ ಮುಕ್ತ-ಬಾಲದ ಬಾವಲಿಗಳಿಗೆ (Wroughton’s Free-tailed Bat) ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಯೋಜನೆಯು ಇದರ ಪರಿಸರ-ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ. / Bhimgad Wildlife Sanctuary in Khanapur, renowned for the endemic Wroughton’s Free-tailed Bat, borders the proposed project corridor.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಕಳಸಾ-ಬಂಡೂರಿ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ನದಿ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ:
1. ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದಗಳ ಕಾಯ್ದೆ 1956 ರ ಪ್ರಕಾರ, ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪಿಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶದಷ್ಟೇ ಕಾನೂನು ಬಲವಿರುತ್ತದೆ. / An award of an Inter-State Water Dispute Tribunal under the 1956 Act carries the same force as an order of the Supreme Court.
2. ಸಂವಿಧಾನದ 262 ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಲವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳ ವಿಚಾರಣೆಯಿಂದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು (Original Jurisdiction) ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ. / Article 262 allows Parliament to bar the Supreme Court’s jurisdiction over inter-state river disputes.
3. ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುವ ನದಿಯಾಗಿದೆ. / The Malaprabha River is a west-flowing river that empties into the Arabian Sea.
ಮೇಲಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸರಿಯಾಗಿದೆ?

A) 1 ಮತ್ತು 2 ಮಾತ್ರ / 1 and 2 only
B) 1 ಮತ್ತು 3 ಮಾತ್ರ / 1 and 3 only
C) 2 ಮತ್ತು 3 ಮಾತ್ರ / 2 and 3 only
D) 1, 2 ಮತ್ತು 3 / 1, 2 and 3

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹೇಳಿಕೆ 1 ಮತ್ತು 2 ಸರಿಯಾಗಿವೆ. ಹೇಳಿಕೆ 3 ತಪ್ಪಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಯು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ನದಿಯಾಗಿದ್ದು ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ (ಮಹಾದಾಯಿ ಮಾತ್ರ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ). / Statements 1 and 2 are correct. Statement 3 is incorrect because the Malaprabha is an east-flowing river joining the Krishna River system.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ‘ಪಣಜಿ’ (Panaji) ನಗರವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿದೆ?

A) ಝುವಾರಿ ನದಿ
B) ಮಾಂಡೋವಿ ನದಿ (ಮಹಾದಾಯಿ ನದಿ - Mandovi River) / Mandovi River
C) ತೇರೆಖೋಲ್ ನದಿ
D) ಚಾಪೋರಾ ನದಿ

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಗೋವಾದ ರಾಜಧಾನಿ ಪಣಜಿ ನಗರವು ಮಾಂಡೋವಿ (ಮಹಾದಾಯಿ) ನದಿಯ ಎಡದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. / The capital city of Panaji is situated on the banks of the Mandovi (Mahadayi) River.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಮಹಾದಾಯಿ ನದಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ‘ದೂದ್‌ಸಾಗರ್ ಜಲಪಾತ’ವು (Dudhsagar Falls) ಯಾವ ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ?

A) ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
B) ಗೋವಾ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ (Goa – Karnataka Border) / Goa - Karnataka Border
C) ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳ
D) ಗೋವಾ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹಾಲ್ನೊರೆಯಂತೆ ಧುಮುಕುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೂದ್‌ಸಾಗರ್ ಜಲಪಾತವು ಗೋವಾ-ಕರ್ನಾಟಕ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಂಡೋವಿ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಸಿದೆ. / Dudhsagar Falls is a four-tiered waterfall located on the Mandovi River along the Goa–Karnataka border.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಹೇಳಿಕೆ (A) ಮತ್ತು ಕಾರಣ (R) ಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ:
ಹೇಳಿಕೆ (A): ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನರಿಗೆ ಕಳಸಾ-ಬಂಡೂರಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಯೋಜನೆಯ ತ್ವರಿತ ಅನುಷ್ಠಾನವು ಅತ್ಯಂತ ತುರ್ತು ಮಾನವೀಯ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. / Assertion (A): The early completion of the Kalasa-Banduri project is a paramount humanitarian priority for northern Karnataka.
ಕಾರಣ (R): ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ ಮತ್ತು ಗದಗ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಲ ಕುಸಿತ ಹಾಗೂ ತೀವ್ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಪ್ರಭಾ ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ತೀವ್ರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. / Reason (R): Depleting groundwater tables and erratic storage in Malaprabha reservoir cause acute potable water shortages in the twin cities of Hubballi-Dharwad and surrounding towns.

A) (A) ಮತ್ತು (R) ಎರಡೂ ಸರಿ, ಮತ್ತು (R) ಎಂಬುದು (A) ಗೆ ಸರಿಯಾದ ವಿವರಣೆಯಾಗಿದೆ. / Both (A) and (R) are true, and (R) is the correct explanation of (A).
B) (A) ಮತ್ತು (R) ಎರಡೂ ಸರಿ, ಆದರೆ (R) ಎಂಬುದು (A) ಗೆ ಸರಿಯಾದ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲ. / Both (A) and (R) are true, but (R) is not the correct explanation of (A).
C) (A) ಸರಿ, ಆದರೆ (R) ತಪ್ಪು. / (A) is true, but (R) is false.
D) (A) ತಪ್ಪು, ಆದರೆ (R) ಸರಿ. / (A) is false, but (R) is true.

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಆದ್ಯತೆಯಿರುವುದರಿಂದ, ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ 3.9 TMC ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಿತ್ತೂರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. / Drinking water carries paramount statutory priority in national water policy, making the diversion of allocated water into Malaprabha vital for drought-prone regions.

---