ಕೆಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಕ್ರಮ ತನಿಖೆ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು | KPSC Scam Probe Constitutional Provisions

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಕರ್ನಾಟಕ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗ (KPSC) ನಡೆಸಿದ ಪಶು ವೈದ್ಯಾಧಿಕಾರಿ (Veterinary Officers) ನೇಮಕಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭಾರಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಸೋರಿಕೆ ಜಾಲವನ್ನು ಜಾರಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ (ED) ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಸಿಐಡಿ (CID) ಭೇದಿಸಿವೆ. / The Enforcement Directorate (ED) and Karnataka CID unraveled a systematic question paper leak cartel in KPSC’s Veterinary Officer recruitment.
• ಕೆಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಶಿವಶಂಕರ್ ಸಾಹುಕಾರ್, ಸದಸ್ಯೆ ಬಿ.ವಿ. ಗೀತಾ, ಪರೀಕ್ಷಾ ನಿಯಂತ್ರಕರಾಗಿದ್ದ ಫ್ಯಾನೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಗಂಗ್ವಾರ್ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಬಸವರಾಜ ಕನ್ನಾಳೆ ಅವರನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆದು ತನಿಖೆ ಚುರುಕುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. / Former KPSC Chairman Shivashankar Sahukar, member B.V. Geetha, Controller of Examinations Phanendra Kumar Gangwar, and broker Basavaraj Kannale were taken into custody.
• ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಶ್ರೇಣಿ ಮತ್ತು ಕೀ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಂದ ₹40 ಲಕ್ಷದಿಂದ ₹80 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಲಂಚ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಿರುವುದು ಮತ್ತು ರೆಸಾರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಬರೆಸಿರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. / The nexus allegedly demanded between ₹40 lakh and ₹80 lakh per candidate to supply question papers and answer keys.
• ಸಿಐಡಿ ತನಿಖಾ ತಂಡವು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಏಳು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹಾಜರುಪಡಿಸಿ ಸೆಕ್ಷನ್ 164 CrPC/BNSS ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು (Confessional Statements) ದಾಖಲಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. / The CID produced seven beneficiary candidates before the court to record judicial confessions under relevant procedural codes.
• ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಕಠಿಣ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೂಗು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ. / The scam has triggered intense public scrutiny demanding systemic safeguards to restore institutional integrity.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ XIV (Part XIV) ರ ವಿಧಿ 315 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ (UPSC) ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗವನ್ನು (SPSC/KPSC) ಸಾಂವಿಧಾನಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. / Article 315 under Part XIV of the Constitution provides for a Public Service Commission for the Union and for each State.
• ವಿಧಿ 316: ರಾಜ್ಯ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆಯಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು (Governor) ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಇವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ 6 ವರ್ಷಗಳು ಅಥವಾ 62 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು. / Article 316: SPSC Chairman and members are appointed by the Governor for a tenure of 6 years or until 62 years of age.
• ವಿಧಿ 317 (ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದು): ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ನೇಮಿಸಿದರೂ ಸಹ, ರಾಜ್ಯ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಅಥವಾ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ದುರ್ನಡತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸುವ (Removal) ಅಧಿಕಾರವು ಕೇವಲ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತದೆ (ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತನಿಖೆಯ ವರದಿ ಅಗತ್ಯ). / Article 317: An SPSC Chairman/member can be removed only by the President of India following an inquiry and reference by the Supreme Court.
• ವಿಧಿ 320: ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಮತ್ತು ನೇಮಕಾತಿ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದು ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. / Article 320 details the functions and duties of Public Service Commissions in conducting examinations.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಕೆಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಸ್ಥಾಪನೆ: 1951 ರ ಮೇ 18. / KPSC Inception: May 18, 1951.
• ಸದಸ್ಯರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ: 6 ವರ್ಷಗಳು ಅಥವಾ 62 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು. / SPSC Member Tenure: 6 years or 62 years of age.
• ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ: ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು (ವಿಧಿ 317). / Removal Authority: President of India (Article 317).
• ಹಣ ಅಕ್ರಮ ವರ್ಗಾವಣೆ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ: PMLA 2002 (ED ತನಿಖಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿ). / Governing Money Laundering Act: PMLA 2002.

---

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ರಾಜ್ಯ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗದ (SPSC/KPSC) ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ದುರ್ನಡತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸುವ (Removal) ಅಧಿಕಾರ ಯಾರಿಗೆ ಇದೆ? / Who among the following has the constitutional authority to remove the Chairman or members of a State Public Service Commission?

A) ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ / Chief Minister of the State
B) ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು / Governor of the State
C) ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು / President of India
D) ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು / Chief Justice of High Court

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 317 ರ ಅನ್ವಯ ರಾಜ್ಯ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ನೇಮಿಸಿದರೂ, ಅವರನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ವಿಚಾರಣೆಯ ನಂತರ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಕೇವಲ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತದೆ. / Under Article 317, members of an SPSC can only be removed by the President of India.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ರಾಜ್ಯ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ಎಷ್ಟು? / What is the tenure of the Chairman and members of a State Public Service Commission?

A) 5 ವರ್ಷಗಳು ಅಥವಾ 60 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು / 5 years or 60 years of age
B) 6 ವರ್ಷಗಳು ಅಥವಾ 62 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು / 6 years or 62 years of age
C) 6 ವರ್ಷಗಳು ಅಥವಾ 65 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು / 6 years or 65 years of age
D) 5 ವರ್ಷಗಳು ಅಥವಾ 65 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು / 5 years or 65 years of age

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವಿಧಿ 316 ರ ಪ್ರಕಾರ ರಾಜ್ಯ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ 6 ವರ್ಷಗಳು ಅಥವಾ 62 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು (UPSC ಗೆ 65 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು). / SPSC members serve for a term of 6 years or until attaining 62 years of age (65 for UPSC).

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಕರ್ನಾಟಕ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ (KPSC) ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಕೆಪಿಎಸ್‌ಸಿಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 315 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. 2. ಕೆಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ತಮ್ಮ ರಾಜೀನಾಮೆ ಪತ್ರವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. / Consider the statements: 1. KPSC is constituted under Article 315 of the Constitution. 2. The KPSC Chairman must address the resignation letter to the President. Which is/are correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೆಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮ ರಾಜೀನಾಮೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು (ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗಲ್ಲ), ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇಳಿಕೆ 2 ತಪ್ಪು ಮತ್ತು ಹೇಳಿಕೆ 1 ಸರಿ. / An SPSC member may resign by writing to the Governor (not the President). Hence only statement 1 is correct.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಕರ್ನಾಟಕ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗವು (KPSC) ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ದಿನಾಂಕ ಯಾವುದು? / On which date was the Karnataka Public Service Commission (KPSC) established?

A) 1947ರ ಆಗಸ್ಟ್ 15 / August 15, 1947
B) 1950ರ ಜನವರಿ 26 / January 26, 1950
C) 1951ರ ಮೇ 18 / May 18, 1951
D) 1956ರ ನವೆಂಬರ್ 1 / November 1, 1956

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮೈಸೂರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾ ಆಯೋಗವಾಗಿ 1951 ರ ಮೇ 18 ರಂದು KPSC ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು (ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಎಚ್.ಬಿ. ಗುಂಡಪ್ಪ ಗೌಡ). / KPSC was established on May 18, 1951 under the chairmanship of H.B. Gundappa Gowda.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು (Functions) ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ? / Which Article of the Indian Constitution outlines the functions and duties of Public Service Commissions?

A) ವಿಧಿ 315
B) ವಿಧಿ 318
C) ವಿಧಿ 320
D) ವಿಧಿ 323

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಆಯೋಗಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 320 ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. / Article 320 delineates the functions of Public Service Commissions.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ರಾಜ್ಯ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗವು ತನ್ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ವರದಿಯನ್ನು (Annual Report) ಯಾರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ? / To whom does the State Public Service Commission present its annual report of work?

A) ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ / Chief Minister
B) ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸ್ಪೀಕರ್ / Assembly Speaker
C) ರಾಜ್ಯಪಾಲರು / Governor
D) ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು / President

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವಿಧಿ 323(2) ರ ಪ್ರಕಾರ ಆಯೋಗವು ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯನ್ನು ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ, ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಅದನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಮುಂದೆ ಮಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. / Under Article 323(2), the SPSC submits its annual report to the Governor.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಜಾರಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವು (ED) ಆರ್ಥಿಕ ಅಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ಬಳಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾಯ್ದೆ ಯಾವುದು? / Which primary legislation empowers the Enforcement Directorate (ED) to investigate financial fraud proceeds?

A) FEMA 1999
B) PMLA 2002 (ಹಣ ಅಕ್ರಮ ವರ್ಗಾವಣೆ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ)
C) ಲೋಕಪಾಲ ಕಾಯ್ದೆ 2013
D) ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ 1988

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಅಪರಾಧ ಕೃತ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಗಳಿಸಿದ ಹಣದ ಜಾಲವನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು ಇ.ಡಿ ‘ಹಣ ಅಕ್ರಮ ವರ್ಗಾವಣೆ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ, 2002’ (PMLA) ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. / The ED enforces the Prevention of Money Laundering Act, 2002 (PMLA).

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ರಾಜ್ಯ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗದ ಖರ್ಚು-ವೆಚ್ಚಗಳು, ವೇತನ ಮತ್ತು ಪಿಂಚಣಿಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಿಂದ ಭರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ? / The expenses, salaries, and pensions of SPSC members are charged upon which fund?

A) ಭಾರತದ ಸಂಚಿತ ನಿಧಿ / Consolidated Fund of India
B) ರಾಜ್ಯದ ಸಂಚಿತ ನಿಧಿ / Consolidated Fund of the State
C) ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ನಿಧಿ / Public Account of State
D) ರಾಜ್ಯದ ತುರ್ತು ನಿಧಿ / Contingency Fund of the State

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 322 ರ ಅನ್ವಯ ರಾಜ್ಯ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗದ ವೇತನ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚಗಳು ‘ರಾಜ್ಯದ ಸಂಚಿತ ನಿಧಿ’ಗೆ (Consolidated Fund of the State) ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹೊರೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. / Under Article 322, the expenses of an SPSC are charged on the Consolidated Fund of the State.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಜಂಟಿ ರಾಜ್ಯ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗವನ್ನು (JSPSC) ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಯಾರಿಗೆ ಇರುತ್ತದೆ? / Who has the authority to create a Joint State Public Service Commission (JSPSC) for two or more states?

A) ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು (ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ) / Parliament of India (by law)
B) ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು / Concerned Governors
C) ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ / Supreme Court
D) ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ಮಂಡಳಿ / Inter-State Council

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ರಾಜ್ಯಗಳು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾಗ ಸಂಸತ್ತು ಶಾಸನದ ಮೂಲಕ ಜಂಟಿ ರಾಜ್ಯ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗವನ್ನು (ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆ) ರಚಿಸಬಹುದು. / A JSPSC can be established by an Act of Parliament pursuant to resolutions by the state legislatures concerned.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಕೆಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿದ ಸಿಐಡಿ (CID) ವಿಭಾಗದ ಪೂರ್ಣ ರೂಪವೇನು? / What is the full form of the state investigative agency ‘CID’?

A) Central Intelligence Department
B) Criminal Investigation Department
C) Cyber Incident Division
D) Crime Interception Directorate

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): CID ಎಂದರೆ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಷನ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ (Criminal Investigation Department - ಅಪರಾಧ ತನಿಖಾ ಇಲಾಖೆ) ಎಂದರ್ಥ. / CID stands for Criminal Investigation Department.