ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯರ ನೇಮಕಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು | Karnataka State Human Rights Commission: Appointment Norms and Statutory Framework

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary and Exam Analysis)

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳ ವಿವರಣೆ (Detailed Current Affairs Explanation)

• ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾನೂನು, ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಇಲಾಖೆಯು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗದ (KSHRC) ತೆರವಾದ ಸದಸ್ಯರ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಲು ಅಧಿಕೃತ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಿದೆ. / The Department of Law, Justice and Human Rights, Government of Karnataka, has officially notified the application and selection process to fill vacant member positions in the Karnataka State Human Rights Commission (KSHRC).
• ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ 1993ರ (Protection of Human Rights Act, 1993) ಕಲಂ 21ರ ಅನ್ವಯ ರಾಜ್ಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗಗಳನ್ನು ಶಾಸನಬದ್ಧವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. / State Human Rights Commissions are statutorily constituted in accordance with Section 21 of the Protection of Human Rights Act (PHRA), 1993.
• ರಾಜ್ಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ನೇತೃತ್ವದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಶಿಫಾರಸು ಸಮಿತಿಯ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. / The Chairperson and Members of the SHRC are formally appointed by the Governor following the recommendations of a high-powered committee headed by the Chief Minister.
• ಈ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು (ಅಧ್ಯಕ್ಷರು), ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರು, ರಾಜ್ಯದ ಗೃಹ ಸಚಿವರು, ವಿಧಾನಸಭೆಯ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರು ಹಾಗೂ ದ್ವಿಸದನವಿದ್ದಲ್ಲಿ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸಭಾಪತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಷತ್ತಿನ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರು ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. / In bicameral Karnataka, the selection panel comprises the Chief Minister (Chairman), Assembly Speaker, Council Chairman, State Home Minister, and Leaders of the Opposition in both houses.
• 2019ರ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅಥವಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಲು ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದು, ಸದಸ್ಯರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯು 3 ವರ್ಷಗಳು ಅಥವಾ 70 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ (ಯಾವುದು ಮೊದಲೋ ಅದು) ಇರುತ್ತದೆ. / Under the 2019 amendment, a former High Court Chief Justice or High Court Judge is eligible as Chairperson, holding office for a term of 3 years or until age 70, whichever is earlier.
• ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಪ್ರಕರಣಗಳ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲು ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಇರುವಂತೆ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಸಮನ್ಸ್ ಜಾರಿ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಧಿಕಾರ ಆಯೋಗಕ್ಕಿದೆ. / The commission functions as a quasi-judicial body endowed with Civil Court powers under the Code of Civil Procedure to summon witnesses and requisition public records.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static General Studies Linkage)

• ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ 1993 ಮತ್ತು 2019ರ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ: ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಬಲ, ಅರ್ಹತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯನ್ನು 5 ವರ್ಷಗಳಿಂದ 3 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿದ ಮಹತ್ವದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸುಧಾರಣೆಗಳು. / PHRA 1993 and 2019 Amendment: Key statutory reforms reducing the tenure from 5 to 3 years and expanding eligibility criteria for Chairperson and Members.
• ಸಂವಿಧಾನದ 21ನೇ ವಿಧಿ: ಜೀವಿಸುವ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದ್ದು, ಆಯೋಗದ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ತಳಹದಿಯಾಗಿದೆ. / Article 21 of the Constitution: The right to life and personal liberty serves as the foundational bedrock of all human rights protected by statutory commissions.
• ಆಯೋಗದ ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಸ್ವರೂಪ: ಆಯೋಗವು ನೀಡುವ ಆದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ ಶಿಫಾರಸುಗಳು ಸಲಹಾತ್ಮಕ (Advisory) ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಸರ್ಕಾರವು ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮದ ವರದಿಯನ್ನು (Action Taken Report) ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. / Nature of Recommendations: Orders and findings of the Commission are primarily recommendatory/advisory, mandating the submission of an Action Taken Report by the State.
• ಪದಚ್ಯುತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ (ಕಲಂ 23): ಸಾಬೀತಾದ ದುರ್ನಡತೆ ಅಥವಾ ಅಸಮರ್ಥತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತನಿಖಾ ವರದಿಯ ನಂತರ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಮಾತ್ರ ರಾಜ್ಯ ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಬಹುದು. / Removal Mechanism (Section 23): Only the President of India is empowered to remove an SHRC member on grounds of proved misbehaviour or incapacity following a Supreme Court inquiry.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights)

• ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ನೆಲೆಗಟ್ಟು: ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1993 (ಕಲಂ 21). / Statutory Authority: Section 21 of the Protection of Human Rights Act, 1993.
• ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗ ಸ್ಥಾಪನೆ: 2005 (ಕಾರ್ಯಾರಂಭ: 2007). / KSHRC Establishment: Constituted in 2005 (Became functional in 2007).
• ನೇಮಕಾತಿ ಮಾಡುವವರು: ರಾಜ್ಯಪಾಲರು (ಶಿಫಾರಸು ಸಮಿತಿ ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ). / Appointing Authority: Governor of the State.
• ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು: ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು. / Selection Committee Head: Chief Minister.
• ಪದಚ್ಯುತಿಗೊಳಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ: ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು. / Removal Authority: President of India.
• ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ: 3 ವರ್ಷಗಳು ಅಥವಾ 70 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು (ಮರುನೇಮಕಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು). / Tenure: 3 years or up to 70 years of age (Eligible for reappointment).

ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ (Examination Relevance)

• ಕೆಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಕೆಎಎಸ್ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆ (ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ಪತ್ರಿಕೆ-2 ಮತ್ತು 3: ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸಂವಿಧಾನ, ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳು) ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. / Extremely crucial for KPSC KAS Prelims and Mains (GS Paper-II & III: Statutory Bodies, Indian Constitution, Human Rights, and Governance Framework).

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹು ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (Topic-Based Multiple-Choice Questions)

ಪ್ರಶ್ನೆ 1 (Question 1): ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ 1993ರ ಯಾವ ಕಲಂ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗವನ್ನು (SHRC) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ? / Under which Section of the Protection of Human Rights Act, 1993 is a State Human Rights Commission constituted?

A) ಕಲಂ 12 (Section 12)
B) ಕಲಂ 21 (Section 21)
C) ಕಲಂ 25 (Section 25)
D) ಕಲಂ 30 (Section 30)

ಉತ್ತರ (Answer): B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ 1993ರ ಕಲಂ 21ರ ಅನ್ವಯ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ರಾಜ್ಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಯೋಗವನ್ನು ಕಲಂ 3ರಡಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. / Section 21 of the Protection of Human Rights Act, 1993 empowers State Governments to constitute the State Human Rights Commission.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2 (Question 2): ರಾಜ್ಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಶಿಫಾರಸು ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಯಾರು ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ? / Who heads the high-level committee that recommends appointments to the State Human Rights Commission?

A) ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು (Chief Minister)
B) ರಾಜ್ಯಪಾಲರು (Governor)
C) ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು (Chief Justice of High Court)
D) ಗೃಹ ಸಚಿವರು (Home Minister)

ಉತ್ತರ (Answer): A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ನೇತೃತ್ವದ ಸಮಿತಿಯು ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಅವರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. / The selection committee is chaired by the Chief Minister, on whose recommendation the Governor issues the appointment warrant.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3 (Question 3): ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯ್ದೆ 2019ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ರಾಜ್ಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯನ್ನು 5 ವರ್ಷಗಳಿಂದ 3 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಲಾಗಿದೆ. 2. ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರೂ ಸಹ ರಾಜ್ಯ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಲು ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದಾರೆ. / Consider the following statements regarding the Protection of Human Rights (Amendment) Act, 2019: 1. The tenure of SHRC Chairperson and members was reduced from 5 years to 3 years. 2. A retired Judge of a High Court (apart from Chief Justice) is also eligible to be appointed as Chairperson. Which of the statements given above is/are correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ (1 only)
B) 2 ಮಾತ್ರ (2 only)
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ (Both 1 and 2)
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ (Neither 1 nor 2)

ಉತ್ತರ (Answer): C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 2019ರ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯು ಅವಧಿಯನ್ನು 3 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನೂ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹುದ್ದೆಗೆ ಅರ್ಹರನ್ನಾಗಿಸಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ. / The 2019 Amendment reduced tenure to 3 years (or 70 years age) and made former High Court Judges eligible for the post of Chairperson. Hence, both 1 and 2 are correct.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4 (Question 4): ರಾಜ್ಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಅಥವಾ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ತಮ್ಮ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ/ಶಾಸನಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರ ಯಾರಿಗೆ ಇದೆ? / Who possesses the statutory/constitutional authority to remove the Chairperson or a Member of a State Human Rights Commission?

A) ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು (Chief Minister)
B) ರಾಜ್ಯಪಾಲರು (Governor)
C) ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು (Chief Justice of High Court)
D) ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು (President of India)

ಉತ್ತರ (Answer): D

ವಿವರಣೆ (Explanation): ರಾಜ್ಯ ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡುವುದು ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದರೂ, ಅವರನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ವಿಚಾರಣೆಯ ನಂತರ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಇರುವುದು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ (ಕಲಂ 23). / While the Governor appoints them, only the President of India can remove an SHRC Member or Chairperson following an inquiry by the Supreme Court.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5 (Question 5): ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗದ (KSHRC) ಸದಸ್ಯರ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ ಯಾರು ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ? / Who among the following is NOT a member of the selection committee for appointing KSHRC members in Karnataka?

A) ವಿಧಾನಸಭೆಯ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರು (Leader of Opposition in Assembly)
B) ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು (Chief Justice of High Court)
C) ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸಭಾಪತಿ (Chairman of Legislative Council)
D) ರಾಜ್ಯದ ಗೃಹ ಸಚಿವರು (State Home Minister)

ಉತ್ತರ (Answer): B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯು ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗದ ಮುಖಂಡರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ (ಸಿಎಂ, ಸ್ಪೀಕರ್, ಸಭಾಪತಿ, ಗೃಹ ಸಚಿವರು, ವಿಪಕ್ಷ ನಾಯಕರು). ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ಈ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. / The Chief Justice of the High Court is not a member of the selection committee, which exclusively comprises legislative and executive leaders.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6 (Question 6): ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹುದ್ದೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನೇಮಕಾತಿ/ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಿ: 1. ಎಸ್‌ಎಚ್‌ಆರ್‌ಸಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು - a. ಗರಿಷ್ಠ 70 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಿತಿ; 2. ನೇಮಕಾತಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ - b. ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು; 3. ಪದಚ್ಯುತಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ - c. ರಾಜ್ಯಪಾಲರು. / Match the following: 1. SHRC Chairperson/Member - a. Maximum age limit of 70 years; 2. Appointing Authority - b. President of India; 3. Removal Authority - c. Governor.

A) 1-a, 2-c, 3-b
B) 1-b, 2-a, 3-c
C) 1-c, 2-b, 3-a
D) 1-a, 2-b, 3-c

ಉತ್ತರ (Answer): A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎಸ್‌ಎಚ್‌ಆರ್‌ಸಿ ಸದಸ್ಯರ ವಯೋಮಿತಿ 70 ವರ್ಷ (1-a), ನೇಮಕ ಮಾಡುವವರು ರಾಜ್ಯಪಾಲರು (2-c), ಮತ್ತು ತೆಗೆದುಹಾಕುವವರು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು (3-b). ಆದ್ದರಿಂದ A ಸರಿಯಾಗಿದೆ. / Age limit is 70 years (1-a), Appointing authority is Governor (2-c), and Removal authority is President (3-b). Thus, A is correct.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7 (Question 7): ರಾಜ್ಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗವು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ದೂರಿನ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವಾಗ ಯಾವ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ? / Which court’s powers does the State Human Rights Commission exercise while inquiring into human rights violations?

A) ಅಪರಾಧ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (Criminal Court)
B) ಕಂದಾಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (Revenue Court)
C) ದಿವಾನಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (Civil Court)
D) ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪೀಠ (Constitutional Bench)

ಉತ್ತರ (Answer): C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕಾಯ್ದೆಯ ಕಲಂ 13 ಮತ್ತು 21ರ ಪ್ರಕಾರ ಆಯೋಗವು ಸಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಕರೆಯಲು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆ ತರಿಸಲು ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರೊಸೀಜರ್ ಕೋಡ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ (ದಿವಾನಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ) ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. / The Commission exercises the powers of a Civil Court trying a suit under the Code of Civil Procedure, 1908.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8 (Question 8): ರಾಜ್ಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗದ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಮಿತಿಯು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ? / Which limitation applies to the jurisdiction of the State Human Rights Commission?

A) ಇದು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. (It cannot inquire into any matter.)
B) ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಎಲ್ಲಾ ಸಚಿವಾಲಯಗಳ ಮೇಲೆ ನೇರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿದೆ. (It has direct control over Union ministries.)
C) ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಕರೆಯಲು ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲ. (It cannot summon witnesses.)
D) ಘಟನೆ ನಡೆದ ದಿನಾಂಕದಿಂದ ಒಂದು ವರ್ಷ ಮೀರಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಆಯೋಗವು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ. (It cannot inquire into matters after the expiry of one year from the date of occurrence.)

ಉತ್ತರ (Answer): D

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ಕಲಂ 36(2)ರ ಅನ್ವಯ ಘಟನೆ ನಡೆದು ಒಂದು ವರ್ಷ ಮೀರಿದ ನಂತರ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ದೂರುಗಳನ್ನು ಆಯೋಗವು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. / Section 36(2) stipulates that the Commission shall not inquire into any matter after the expiry of one year from the date of the alleged human rights violation.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9 (Question 9): ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗವು (KSHRC) ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ರಚನೆಯಾಯಿತು? / In which year was the Karnataka State Human Rights Commission formally constituted?

A) 1993
B) 2005
C) 2011
D) 2014

ಉತ್ತರ (Answer): B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು 2005ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಿ ಕೆಎಸ್‌ಎಚ್‌ಆರ್‌ಸಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇದು 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಬಂದಿತು. / The Karnataka State Human Rights Commission was formally constituted via state government notification in 2005.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10 (Question 10): ರಾಜ್ಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗದ ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಸ್ವರೂಪ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ? / What is the legal nature of recommendations made by the State Human Rights Commission?

A) ಅವು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರದೆ ಸಲಹಾತ್ಮಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ (Recommendatory/advisory in nature)
B) ಅವು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪಿನಂತೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಜಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ (Directly executable like a judicial decree)
C) ಅವು ಶಾಸಕಾಂಗದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ (Subject to legislative ratification)
D) ಅವುಗಳನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ (Cannot be reviewed by High Court)

ಉತ್ತರ (Answer): A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎಸ್‌ಎಚ್‌ಆರ್‌ಸಿ ಶಿಫಾರಸುಗಳು ಸಲಹಾತ್ಮಕ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಸರ್ಕಾರವು ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮದ ವಿವರಗಳನ್ನು ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. / The recommendations of the SHRC are advisory in nature, though the government is obligated to respond with an Action Taken Report.