ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ತೀವ್ರ ಕುಸಿತ: ಶೇ. 60 ಮಾತ್ರ ದಾಸ್ತಾನು | Karnataka Reservoir Water Levels Drop Sharply to 60 Percent

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಕೇಂದ್ರ (KSNDMC) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಜಲಾಶಯಗಳ ಒಟ್ಟು ಗರಿಷ್ಠ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ 895.65 TMC ಪೈಕಿ ಕೇವಲ 533.84 TMC (ಶೇ. 60) ನೀರು ಮಾತ್ರ ದಾಸ್ತಾನಿದೆ.
• ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 825.37 TMC ಯಷ್ಟು ಭರ್ಜರಿ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದ್ದು, ಕಳೆದ ಸಾಲಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸುಮಾರು 291.53 TMC ನಷ್ಟು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ.
• ದಕ್ಷಿಣ ಒಳನಾಡಿನ ಜೀವನಾಡಿ ಕಾವೇರಿ ಕೊಳ್ಳದ ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ (KRS) ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ 49.45 TMC ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿ ಕೇವಲ 23.81 TMC (ಶೇ. 48) ಹಾಗೂ ಕಬಿನಿಯಲ್ಲಿ 19.52 TMC ಪೈಕಿ 11.12 TMC (ಶೇ. 52) ಮಾತ್ರ ನೀರಿದೆ.
• ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ 151.75 TMC ಎದುರಾಗಿ 75.91 TMC (ಶೇ. 50) ಮತ್ತು ತುಂಗಭದ್ರಾದಲ್ಲಿ 105.79 TMC ಪೈಕಿ 53.48 TMC (ಶೇ. 51) ನೀರು ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ.
• ಬೆಳಗಾವಿಯ ಘಟಪ್ರಭಾ ಜಲಾಶಯ ಮಾತ್ರ ತನ್ನ ಒಟ್ಟು 51 TMC ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ 50.75 TMC ಹೊಂದುವ ಮೂಲಕ ಶೇ. 100 ಭರ್ತಿಯಾದ ಏಕೈಕ ಜಲಾಶಯವಾಗಿದೆ.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಕೇಂದ್ರ (KSNDMC): ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಳೆ, ಜಲಾಶಯಗಳ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ, ಬರಗಾಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುವ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ.
• ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ (KRS) ಜಲಾಶಯ: ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (ಮುಖ್ಯ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಸರ್ ಎಂ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ) ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅಣೆಕಟ್ಟು (1932 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ).
• ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿ ಜಲಾಶಯ: ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾಗರ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಶರಾವತಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಯೋಜನೆಯ ಜಲಾಶಯ.
• ತುಂಗಭದ್ರಾ ಜಲಾಶಯ: ಬಳ್ಳಾರಿ ಮತ್ತು ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸಪೇಟೆ ಬಳಿ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಜಂಟಿ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಉಗಮ ಸ್ಥಾನ: ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟದ ತಲಕಾವೇರಿ.
• ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಗಳು: ಹೇಮಾವತಿ, ಹಾರಂಗಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣತೀರ್ಥ, ಕಬಿನಿ, ಶಿಂಷಾ, ಅರ್ಕಾವತಿ.
• ಆಲಮಟ್ಟಿ ಜಲಾಶಯವನ್ನು (ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಜಲಾಶಯ) ವಿಜಯಪುರ-ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ವಾಣಿ ವಿಲಾಸ ಸಾಗರ (ಮಾರಿಕಣಿವೆ) ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವೇದಾವತಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಕೇಂದ್ರದ (KSNDMC) ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ ಎಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ? / Where is the headquarters of Karnataka State Natural Disaster Monitoring Centre (KSNDMC) located?

A) ಧಾರವಾಡ / Dharwad
B) ಮೈಸೂರು / Mysuru
C) ಬೆಂಗಳೂರು / Bengaluru
D) ಮಂಗಳೂರು / Mangaluru

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಕೇಂದ್ರದ (KSNDMC) ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. / KSNDMC is headquartered in Bengaluru.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ (KRS) ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಯಾವ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ? / Across which river is the Krishna Raja Sagara (KRS) Dam constructed?

A) ಕೃಷ್ಣಾ / Krishna
B) ಕಾವೇರಿ / Cauvery
C) ತುಂಗಭದ್ರಾ / Tungabhadra
D) ಕಪಿಲಾ / Kapila

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಸರ್ ಎಂ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಅವರ ಯೋಜನೆಯಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. / KRS Dam is constructed across the Cauvery River in Mandya district.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಜಲಾಶಯವಾದ ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಯಾವ ನದಿಯ ಮೇಲಿದೆ? / Linganamakki Dam, a major hydroelectric reservoir of Karnataka, is built across which river?

A) ಕಾಳಿ / Kali
B) ಶರಾವತಿ / Sharavathi
C) ವಾರಾಹಿ / Varahi
D) ನೇತ್ರಾವತಿ / Netravati

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಶರಾವತಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಶರಾವತಿ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. / Linganamakki Dam is built across the Sharavathi River.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಜಲಾಶಯ ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಯಾವುದು? / Which major dam in North Karnataka is officially known as Lal Bahadur Shastri Dam?

A) ನಾರಾಯಣಪುರ ಅಣೆಕಟ್ಟು / Narayanapura Dam
B) ಆಲಮಟ್ಟಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು / Almatti Dam
C) ಘಟಪ್ರಭಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು / Ghataprabha Dam
D) ಹಿಡ್ಕಲ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು / Hidkal Dam

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವಿಜಯಪುರ ಮತ್ತು ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಆಲಮಟ್ಟಿ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಜಲಾಶಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. / Almatti Dam across the Krishna River is officially named Lal Bahadur Shastri Dam.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಆಧುನಿಕ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಎನಿಸಿರುವ ವಾಣಿ ವಿಲಾಸ ಸಾಗರ (ಮಾರಿಕಣಿವೆ) ಯಾವ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ? / Across which river is the historic Vani Vilasa Sagara (Marikanive) dam built?

A) ಭದ್ರಾ / Bhadra
B) ಮಲಪ್ರಭಾ / Malaprabha
C) ವೇದಾವತಿ / Vedavathi
D) ತುಂಗಾ / Tunga

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಿರಿಯೂರು ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ವಾಣಿ ವಿಲಾಸ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ವೇದಾವತಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. / Vani Vilasa Sagara is built across the Vedavathi River in Chitradurga district.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಘಟಪ್ರಭಾ ನದಿಯ ಮೇಲಿರುವ ರಾಜಾ ಲಖಮಗೌಡ ಅಣೆಕಟ್ಟು (ಹಿಡ್ಕಲ್ ಡ್ಯಾಮ್) ಯಾವ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ? / In which district is the Raja Lakhamagouda Dam (Hidkal Dam) across the Ghataprabha River located?

A) ಬಾಗಲಕೋಟೆ / Bagalkote
B) ಬೆಳಗಾವಿ / Belagavi
C) ವಿಜಯಪುರ / Vijayapura
D) ಗದಗ / Gadag

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಘಟಪ್ರಭಾ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ರಾಜಾ ಲಖಮಗೌಡ ಅಣೆಕಟ್ಟು (ಹಿಡ್ಕಲ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು) ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹುಕ್ಕೇರಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. / The Hidkal Dam (Raja Lakhamagouda Dam) across Ghataprabha is in Belagavi district.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ರಾಜ್ಯಗಳು/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ? / The Cauvery river basin spans across which of the following States/UTs?

A) ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು ಮಾತ್ರ / Karnataka and Tamil Nadu only
B) ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಕೇರಳ ಮಾತ್ರ / Karnataka, Tamil Nadu and Kerala only
C) ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಪುದುಚೇರಿ / Karnataka, Tamil Nadu, Kerala and Puducherry
D) ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು / Karnataka, Andhra Pradesh and Tamil Nadu

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕಾವೇರಿ ನದಿ ಕಣಿವೆಯು ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಪುದುಚೇರಿ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. / The Cauvery basin covers parts of Karnataka, Tamil Nadu, Kerala, and Puducherry.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಜಲಾಶಯಗಳ ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅಳೆಯಲು ಬಳಸುವ ‘TMC’ ಯ ಪೂರ್ಣರೂಪವೇನು? / What does the hydrological abbreviation ‘TMC’ stand for?

A) Thousand Million Gallons
B) Thousand Million Cubic Feet
C) Ten Million Cubic Meters
D) Trillion Metric Centimeters

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): TMC ಎಂದರೆ Thousand Million Cubic Feet (ನೂರು ಕೋಟಿ ಘನ ಅಡಿಗಳು). ಇದು ಬೃಹತ್ ಜಲಾಶಯಗಳ ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಮಾನದಂಡ. / TMC stands for Thousand Million Cubic Feet.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಕರ್ನಾಟಕದ ಯಾವ ಜಲಾಶಯದ ಹಿನ್ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ‘ನಾಗರಹೊಳೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ’ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಫಾರಿ ಕೇಂದ್ರವಿದೆ? / The backwaters of which reservoir in Karnataka adjoins the famous Nagarhole National Park safari?

A) ಹಾರಂಗಿ ಜಲಾಶಯ / Harangi Dam
B) ಕಬಿನಿ ಜಲಾಶಯ / Kabini Dam
C) ಹೇಮಾವತಿ ಜಲಾಶಯ / Hemavathi Dam
D) ಭದ್ರಾ ಜಲಾಶಯ / Bhadra Dam

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎಚ್.ಡಿ. ಕೋಟೆ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಬಿನಿ ಜಲಾಶಯದ (ಬೀಚನಹಳ್ಳಿ) ಹಿನ್ನೀರು ನಾಗರಹೊಳೆ ಅಭಯಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ತಾಗಿಕೊಂಡಿದೆ. / The backwaters of the Kabini Reservoir lie adjacent to the Nagarhole National Park.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ‘ಗೋಕಾಕ್ ಜಲಪಾತ’ ಯಾವ ನದಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ? / Which river creates the scenic Gokak Falls in Karnataka?

A) ಮಲಪ್ರಭಾ / Malaprabha
B) ಘಟಪ್ರಭಾ / Ghataprabha
C) ಕೃಷ್ಣಾ / Krishna
D) ದೂಧ್‌ಗಂಗಾ / Doodhganga

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗೋಕಾಕ್ ಬಳಿ ಘಟಪ್ರಭಾ ನದಿಯು ಧುಮುಕುವ ಮೂಲಕ ಸುಂದರವಾದ ಗೋಕಾಕ್ ಜಲಪಾತವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. / Ghataprabha River creates the well-known Gokak Falls in Belagavi district.