ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯ ಬೇಸಿಗೆ ಹರಿವಿನ ದತ್ತಾಂಶ ಕೊರತೆ: ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆ ವಿವಾದ | Bedti-Varada River Linking Project Summer Flow Data Controversy

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು (NWDA) ಬೇಡ್ತಿ-ವರದಾ-ಅಘನಾಶಿನಿ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯ ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದ ನೀರಿನ ಹರಿವಿನ ಕುರಿತ ಅಧಿಕೃತ ದತ್ತಾಂಶವೇ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
• ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖ ನದಿಗಳಾದ ಬೇಡ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಘನಾಶಿನಿ ನದಿಗಳ ಕೊಳ್ಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಪರಿಸರವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ನಾಗರಿಕರು ಬೃಹತ್ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
• ನದಿಯ ಬೇಸಿಗೆಯ ನೀರಿನ ಹರಿವಿನ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದತ್ತಾಂಶವಿಲ್ಲದೆ, ನದಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರಿದೆ ಎಂದು ಹೇಗೆ ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಯ ಪೂರ್ವ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತಾ ವರದಿ (PFR) ಹಾಗೂ ವಿಸ್ತೃತ ಯೋಜನಾ ವರದಿ (DPR) ಹೇಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದ್ದಿವೆ.
• ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ, ಅರಣ್ಯ ಸಂಪತ್ತು, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣದ ಮೇಲೆ ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗುವ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ಬೇಡ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಘನಾಶಿನಿ ನದಿಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಜೀವನಾಡಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಸಂವಿಧಾನದ 262 ನೇ ವಿಧಿ: ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ನದಿಗಳು ಅಥವಾ ನದಿ ಕಣಿವೆಗಳ ಜಲ ವಿವಾದಗಳ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಶಾಸನ ರೂಪಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ (ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ಜಲ ವಿವಾದ ಕಾಯ್ದೆ 1956).
• ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆ: ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಉನ್ನತ ಸಮಿತಿಗಳೆಂದರೆ ಮಾಧವ್ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ಸಮಿತಿ (2011) ಮತ್ತು ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಸಮಿತಿ (2013).
• ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು: ಶರಾವತಿ, ಕಾಳಿ, ಬೇಡ್ತಿ (ಗಂಗಾವಳಿ), ಅಘನಾಶಿನಿ, ನೇತ್ರಾವತಿ, ವಾರಾಹಿ – ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಮೂಲದ ನದಿಗಳು.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ (NWDA): ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರಿನ ಕಣಿವೆಗಳಿಂದ ಕೊರತೆಯಿರುವ ಕಣಿವೆಗಳಿಗೆ ನೀರು ವರ್ಗಾವಣೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲು 1982 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ (NWDA) ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯ: ನವದೆಹಲಿ (ಕೇಂದ್ರ ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ).
• ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯನ್ನು ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವ ಮುಖಜ ಭೂಮಿಯ ಬಳಿ ಗಂಗಾವಳಿ ನದಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ವರದಾ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಹರಿಯುವ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
• ಅಘನಾಶಿನಿ ನದಿಯ ಮುಖಜ ಭೂಮಿಯನ್ನು (Aghanashini Estuary) ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಭಾರತದ ರಾಮ್‌ಸರ್ ತಾಣವಾಗಿ (Ramsar Site) ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಗಳ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತಾ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು (NWDA) ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು? / In which year was the National Water Development Agency (NWDA) established?

A) 1972
B) 1982
C) 1990
D) 2002

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ನದಿ ಜೋಡಣೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು 1982 ರಲ್ಲಿ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ NWDA ಅನ್ನು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. / The National Water Development Agency (NWDA) was established in 1982 under the Ministry of Water Resources.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯು ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುವ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ? / By what name is the Bedti River popularly known near its confluence with the Arabian Sea?

A) ಶರಾವತಿ / Sharavathi
B) ಗಂಗಾವಳಿ / Gangavali
C) ಅಘನಾಶಿನಿ / Aghanashini
D) ಕಾಳಿ / Kali

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುವ ಮುನ್ನ ಸಮುದ್ರತೀರದ ಸಮೀಪ ಗಂಗಾವಳಿ ನದಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. / Bedti river is known as the Gangavali river near its mouth at the Arabian Sea.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ವರದಾ ನದಿಯು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ನದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ? / Varada river is a major tributary of which of the following rivers?

A) ಕೃಷ್ಣಾ / Krishna
B) ಕಾವೇರಿ / Cauvery
C) ತುಂಗಭದ್ರಾ / Tungabhadra
D) ಮಲಪ್ರಭಾ / Malaprabha

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವರದಾ ನದಿಯು ವರದಹಳ್ಳಿಯ ಸಮೀಪ ಹುಟ್ಟಿ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುವ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ. / Varada river is a significant tributary of the Tungabhadra River.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರಚಿಸಲಾದ ಉನ್ನತ ಸಮಿತಿ ಯಾವುದು? / Which committee was constituted on the Western Ghats ecology and conservation?

A) ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಸಮಿತಿ / Kasturirangan Committee
B) ಸರ್ಕಾರಿಯಾ ಆಯೋಗ / Sarkaria Commission
C) ಬಲವಂತರಾಯ್ ಮೆಹ್ತಾ ಸಮಿತಿ / Balwant Rai Mehta Committee
D) ದಿನೇಶ್ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಸಮಿತಿ / Dinesh Goswami Committee

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕಾಗಿ ಡಾ. ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಮಾಧವ್ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ನೇತೃತ್ವದ WGEEP ಸಮಿತಿ ರಚನೆಯಾಗಿದ್ದವು. / The Kasturirangan Committee and Gadgil Commission were constituted for Western Ghats ecology conservation.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದಗಳ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ ಯಾವುದು? / Which Article of the Indian Constitution empowers Parliament to legislate for adjudication of inter-state river water disputes?

A) ವಿಧಿ 260 / Article 260
B) ವಿಧಿ 262 / Article 262
C) ವಿಧಿ 263 / Article 263
D) ವಿಧಿ 280 / Article 280

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ 262 ನೇ ವಿಧಿಯು ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ನದಿಗಳು ಅಥವಾ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿವಾದಗಳ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ನೀಡಿದೆ. / Article 262 empowers Parliament to adjudicate disputes relating to waters of inter-state rivers or river valleys.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ರಾಮ್‌ಸರ್ ತಾಣವಾಗಿ (Ramsar Site) ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ನದಿಯ ಅಳಿವೆ (Estuary) ಯಾವುದು? / Which west-flowing river estuary in Karnataka was recently declared a Ramsar Site?

A) ಕಾಳಿ ನದಿ ಅಳಿವೆ / Kali Estuary
B) ಶರಾವತಿ ಅಳಿವೆ / Sharavathi Estuary
C) ಅಘನಾಶಿನಿ ಅಳಿವೆ / Aghanashini Estuary
D) ನೇತ್ರಾವತಿ ಅಳಿವೆ / Netravati Estuary

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅಘನಾಶಿನಿ ಅಳಿವೆ (Aghanashini Estuary) ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಜೌಗು ತಾಣವಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ರಾಮ್‌ಸರ್ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. / Aghanashini Estuary in Uttara Kannada has been designated as a Ramsar Site of international importance.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಕೆಳಗಿನ ನದಿಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಶರಾವತಿ 2. ಹೇಮಾವತಿ 3. ಕಾಳಿ 4. ಕಪಿಲಾ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವ ನದಿಗಳು ಯಾವುವು? / Consider the rivers: 1. Sharavathi 2. Hemavathi 3. Kali 4. Kapila. Which of these are west-flowing rivers?

A) 1 ಮತ್ತು 2 ಮಾತ್ರ / 1 and 2 only
B) 1 ಮತ್ತು 3 ಮಾತ್ರ / 1 and 3 only
C) 2 ಮತ್ತು 4 ಮಾತ್ರ / 2 and 4 only
D) 1, 2 ಮತ್ತು 3 / 1, 2 and 3

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಶರಾವತಿ ಮತ್ತು ಕಾಳಿ ನದಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ ಸೇರುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಹೇಮಾವತಿ ಮತ್ತು ಕಪಿಲಾ (ಕಬಿನಿ) ಕಾವೇರಿಯ ಉಪನದಿಗಳಾಗಿದ್ದು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. / Sharavathi and Kali flow west into the Arabian Sea, whereas Hemavathi and Kapila flow east as tributaries of Cauvery.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ನದಿ ತಿರುವು ಮತ್ತು ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರುವ ಪರಿಸರ ಪ್ರಭಾವ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು (EIA) ಯಾವ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ? / Under which Act is Environmental Impact Assessment (EIA) mandated for major river diversion projects?

A) ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1986 / Environment (Protection) Act, 1986
B) ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1972 / Wildlife Protection Act, 1972
C) ಜಲ (ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 1974 / Water (Prevention and Control of Pollution) Act, 1974
D) ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆ, 2006 / Forest Rights Act, 2006

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಪರಿಸರ (ಸಂರಕ್ಷಣಾ) ಕಾಯ್ದೆ 1986 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಡಿಸಲಾದ ಅಧಿಸೂಚನೆಗಳ ಅನ್ವಯ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಸರ ಪ್ರಭಾವ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (EIA) ವರದಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. / EIA notifications are promulgated under the Environment (Protection) Act, 1986.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ (National River Linking Project) ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮುಖ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ? / How many inter-basin transfer links are identified under the National Perspective Plan for river linking?

A) 16 ಲಿಂಕ್‌ಗಳು / 16 links
B) 30 ಲಿಂಕ್‌ಗಳು / 30 links
C) 42 ಲಿಂಕ್‌ಗಳು / 42 links
D) 25 ಲಿಂಕ್‌ಗಳು / 25 links

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): NWDA ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 30 ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಲಿಂಕ್‌ಗಳಿವೆ (16 ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ ಕಲ್ಪ ಹಾಗೂ 14 ಹಿಮಾಲಯನ್ ಕಲ್ಪ). / Under the National Perspective Plan, a total of 30 river links (16 Peninsular and 14 Himalayan) are identified.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜೋಗ ಜಲಪಾತವು ಯಾವ ನದಿಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ? / Which river forms the world-famous Jog Falls in Karnataka?

A) ಅಘನಾಶಿನಿ / Aghanashini
B) ಬೇಡ್ತಿ / Bedti
C) ಶರಾವತಿ / Sharavathi
D) ಸೀತಾ ನದಿ / Sita River

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜೋಗ ಜಲಪಾತವು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖ ಶರಾವತಿ ನದಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. / The famous Jog Falls is created by the Sharavathi River in Shivamogga district.