ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ 50% ಮೀಸಲಾತಿ ಮಿತಿ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ: ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶ | Karnataka Reservation Capped at 50 Percent

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು 2022 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳ ಕೋಟಾ ಹೆಚ್ಚಳ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಒಟ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಶೇಕಡಾ 56 ಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿದ್ದ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ ಎಂದು ರದ್ದುಪಡಿಸಿದೆ. / The High Court of Karnataka quashed the state decision that enhanced vertical reservations to 56 percent, ruling it unconstitutional.
• ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪಿನ ಅನ್ವಯ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಗರಿಷ್ಠ ಶೇಕಡಾ 50 ರ ಮಿತಿಗೆ ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. / As per the High Court directive, the aggregate reservation quota has been restored to the ceiling limit of 50 percent.
• ಈ ಆದೇಶದಿಂದಾಗಿ 2023 ರಿಂದ ವಿವಿಧ 18 ಅಧಿಸೂಚನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕೆಪಿಎಸ್‌ಸಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ 2,610 ಹುದ್ದೆಗಳ ನೇಮಕಾತಿಯ ಪೈಕಿ ನೇಮಕಾತಿ ಪತ್ರ ಪಡೆದಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹುದ್ದೆಗಳ ರೋಸ್ಟರ್ ಬಿಂದುಗಳು ಮರುಹಂಚಿಕೆಯಾಗಲಿವೆ. / The ruling impacts recruitments across 18 notifications of KPSC covering 2,610 posts, necessitating realignment of recruitment roster points.
• ರೋಸ್ಟರ್ ಬಿಂದುಗಳ ಮರುಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವರ್ಗ ಮತ್ತು ಒಬಿಸಿ (ಪ್ರವರ್ಗ 3A, 3B) ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು 1,200 ಹುದ್ದೆಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. / The recalculation of roster points under the 50 percent quota framework is estimated to benefit general merit and OBC candidates across nearly 1,200 vacancies.
• ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಮೀಸಲಾತಿಯಡಿ ಇತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕುರಿತಾಗಿಯೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. / The High Court also issued key directions regarding regional roster priority and selection between Kalyana Karnataka and other regions.
• ಕೆಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶ ಪಾಲನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮುಂದಿನ ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಪತ್ರ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. / The Karnataka Public Service Commission (KPSC) has formally written to the state government seeking administrative guidelines to implement the judicial verdict.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಇಂದಿರಾ ಸಾಹ್ನಿ ಪ್ರಕರಣ (1992): ಒಂಬತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಸಂವಿಧಾನ ಪೀಠವು ಅಸಾಧಾರಣ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಒಟ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ ಪ್ರಮಾಣವು ಶೇಕಡಾ 50 ನ್ನು ಮೀರಬಾರದು ಎಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. / In Indra Sawhney v. Union of India (1992), the Supreme Court ruled that total reservations under Article 16(4) should not breach the 50 percent ceiling.
• ಸಂವಿಧಾನದ 16(4) ನೇ ವಿಧಿ: ರಾಜ್ಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ. / Article 16(4) empowers the State to make reservations in appointments for inadequately represented backward classes.
• ಸಂವಿಧಾನದ 371(J) ವಿಧಿ: ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದ ಹಿಂದುಳಿದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಜನರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಒದಗಿಸಲು 98ನೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮೂಲಕ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. / Article 371(J), inserted via the 98th Constitutional Amendment Act, provides special affirmative provisions for Kalyana Karnataka.
• ಎಂ. ನಾಗರಾಜ್ ಪ್ರಕರಣ (2006): ಮೀಸಲಾತಿ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಬಡ್ತಿ ಮೀಸಲಾತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಿಂದುಳಿದಿರುವಿಕೆ, ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ದಕ್ಷತೆ (ವಿಧಿ 335) ಕುರಿತ ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕ ದತ್ತಾಂಶ ಕಡ್ಡಾಯವೆಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. / The Supreme Court in M. Nagaraj (2006) held that quantifiable data demonstrating backwardness and inadequate representation is mandatory.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಮೀಸಲಾತಿ ಮಿತಿ: ಶೇಕಡಾ 50 (50% Ceiling).
• ಇಂದಿರಾ ಸಾಹ್ನಿ ತೀರ್ಪಿನ ವರ್ಷ: 1992 (Indra Sawhney Landmark Case).
• ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂವಿಧಾನ ವಿಧಿ: 371(J).
• ನೇಮಕಾತಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ: ಕರ್ನಾಟಕ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗ (KPSC).
• ವಿಧಿ 335: ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡುವಾಗ ಆಡಳಿತ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು.

---

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿಯು ಗರಿಷ್ಠ ಶೇಕಡಾ 50 ರ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಬಾರದು ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಯಾವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು? / In which landmark judgment did the Supreme Court mandate that reservations should not exceed the 50 percent ceiling?

A) ಕೇಶವಾನಂದ ಭಾರತಿ ಪ್ರಕರಣ (1973) / Kesavananda Bharati Case (1973)
B) ಇಂದಿರಾ ಸಾಹ್ನಿ ಪ್ರಕರಣ (1992) / Indra Sawhney Case (1992)
C) ಮಿನರ್ವಾ ಮಿಲ್ಸ್ ಪ್ರಕರಣ (1980) / Minerva Mills Case (1980)
D) ಗೋಲಕನಾಥ್ ಪ್ರಕರಣ (1967) / Golaknath Case (1967)

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1992 ರ ಇಂದಿರಾ ಸಾಹ್ನಿ (ಮಂಡಲ್ ಕೇಸ್) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಪೀಠವು ಮೀಸಲಾತಿಯ ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿಯನ್ನು ಶೇ. 50 ಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿತು. / In the landmark 1992 Indra Sawhney ruling, the Supreme Court laid down the 50% ceiling for backward class quotas.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ (ಹೈದರಾಬಾದ್-ಕರ್ನಾಟಕ) ಭಾಗಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ ಯಾವುದು? / Which Article of the Indian Constitution provides special provisions for the Kalyana Karnataka region?

A) 371(A)
B) 371(D)
C) 371(J)
D) 371(F)

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 98ನೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾದ 371(J) ವಿಧಿಯು ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾತಿ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. / Article 371(J) was incorporated by the 98th Constitutional Amendment Act to grant special development and reservation benefits to Kalyana Karnataka.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ ಯಾವುದು? / Which Article of the Constitution empowers the State to provide reservation in public employment for backward classes?

A) ವಿಧಿ 15(1) / Article 15(1)
B) ವಿಧಿ 16(4) / Article 16(4)
C) ವಿಧಿ 19(1) / Article 19(1)
D) ವಿಧಿ 29(2) / Article 29(2)

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ 16(4) ನೇ ವಿಧಿಯು ರಾಜ್ಯದ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಹೊಂದಿರದ ಹಿಂದುಳಿದ ನಾಗರಿಕರ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಹುದ್ದೆಗಳ ಮೀಸಲಾತಿ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. / Article 16(4) allows the State to provide reservations in appointments for any backward class not adequately represented in the public services.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಮೀಸಲಾತಿ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ರೋಸ್ಟರ್ ಬಿಂದುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ:
1. ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಶೇ.50 ಕ್ಕೆ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಿದೆ.
2. ನೇಮಕಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ರೋಸ್ಟರ್ ಬಿಂದುಗಳ ನಿಯೋಜನೆಯು ಹಿಂದಿನ ನೇಮಕಾತಿಯ ಅಂತ್ಯದ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕು.
ಮೇಲಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸರಿ? / Consider the following statements regarding reservation rules:
1. The Karnataka High Court restored the reservation ceiling to 50 percent.
2. Allocation of recruitment roster points continues from the concluding point of previous cycles.
Which of the statements given above is/are correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಶೇ.56 ರ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿ ಶೇ.50 ಕ್ಕೆ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಿದ್ದು, ರೋಸ್ಟರ್ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕಿದೆ. / Both statements are factually correct under statutory service rules and recent High Court directives capping quotas at 50%.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳ ಸೇವಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವಾಗ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ? / Which Article states that claims of SCs and STs shall be taken into consideration consistently with the maintenance of administrative efficiency?

A) ವಿಧಿ 330 / Article 330
B) ವಿಧಿ 332 / Article 332
C) ವಿಧಿ 335 / Article 335
D) ವಿಧಿ 338 / Article 338

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ 335 ನೇ ವಿಧಿಯು ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪಂಗಡಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವಾಗ ಆಡಳಿತ ದಕ್ಷತೆಯ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. / Article 335 mandates balancing reservation claims of SCs and STs with the maintenance of administrative efficiency.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ರಾಜ್ಯ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗಗಳ (SPSC) ರಚನೆ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಯಾವುದು? / Under which Articles of the Constitution are State Public Service Commissions established and mandated?

A) ವಿಧಿ 280 ರಿಂದ 285 / Articles 280 to 285
B) ವಿಧಿ 315 ರಿಂದ 323 / Articles 315 to 323
C) ವಿಧಿ 324 ರಿಂದ 329 / Articles 324 to 329
D) ವಿಧಿ 352 ರಿಂದ 360 / Articles 352 to 360

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ 14ನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ 315 ರಿಂದ 323 ರವರೆಗಿನ ವಿಧಿಗಳು ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗಗಳ ಅಧಿಕಾರ ಹಾಗೂ ರಚನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. / Articles 315 to 323 under Part XIV govern Union and State Public Service Commissions.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತಂದ ವರ್ಷ ಯಾವುದು? / In which year was the 98th Constitutional Amendment Act enacted to grant special status to the Kalyana Karnataka region?

A) 2002
B) 2010
C) 2012
D) 2019

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 2012 ರಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತು 98 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ 371(J) ವಿಧಿಯನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಿತು (2013 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು). / The 98th Amendment Act was enacted in 2012 (effective 2013) inserting Article 371(J) for the Hyderabad-Karnataka region.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಕೆಳಗಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಲಂಬ ಮೀಸಲಾತಿಯ (Vertical Reservation) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ? / Which of the following falls under the category of Vertical Reservation in Indian jurisprudence?

A) ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ / Women Reservation
B) ಅಂಗವಿಕಲರ ಮೀಸಲಾತಿ / Persons with Disabilities Reservation
C) ಮಾಜಿ ಸೈನಿಕರ ಮೀಸಲಾತಿ / Ex-servicemen Reservation
D) ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಮೀಸಲಾತಿ / SC, ST and OBC Reservation

ಉತ್ತರ: D / Answer: D

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎಸ್ಸಿ, ಎಸ್ಟಿ ಮತ್ತು ಒಬಿಸಿ ಮೀಸಲಾತಿಯು ಲಂಬ ಮೀಸಲಾತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಮಹಿಳೆಯರು ಹಾಗೂ ಅಂಗವಿಕಲರ ಮೀಸಲಾತಿಯು ಅಡ್ಡ ಮೀಸಲಾತಿಯಾಗಿದೆ (Horizontal Reservation). / SC, ST, and OBC quotas fall under vertical reservation governed by Article 16(4), while gender and disability quotas operate horizontally.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ರಾಜ್ಯ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಯಾರು ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ? / Who appoints the Chairman and members of a State Public Service Commission?

A) ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ / President
B) ರಾಜ್ಯಪಾಲರು / Governor
C) ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ / Chief Minister
D) ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ / High Court Chief Justice

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ 316 ನೇ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ ರಾಜ್ಯ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ (ಆದರೆ ಅವರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಅಧಿಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಿದೆ). / Under Article 316, the Governor appoints the Chairman and members of an SPSC, though removal power rests exclusively with the President.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರ ನೇಮಕಾತಿಯಲ್ಲಿ ರೋಸ್ಟರ್ ಪದ್ಧತಿಯ (Roster System) ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ದೇಶವೇನು? / What is the primary objective of implementing the Roster System in public recruitment?

A) ನೇಮಕಾತಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು / Increasing examination cutoffs
B) ಮೀಸಲಾತಿ ಕೋಟಾಗಳ ನಿಖರ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳ ಪಾಲನೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು / Ensuring precise quota representation and statutory compliance
C) ವೇತನ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದು / Determining employee pay bands
D) ವರ್ಗಾವಣೆ ನೀತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು / Enforcing administrative transfer policies

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ರೋಸ್ಟರ್ ಪದ್ಧತಿಯು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರವರ್ಗಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಮೀಸಲಾತಿ ಕೋಟಾ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. / A roster operates as a statutory accounting mechanism to guarantee that mandated reservations for each category are precisely fulfilled in cadre vacancies.