1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):
ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):
- ರೈತರ ಆಕ್ರೋಶ ಮತ್ತು ಬರ ಪರಿಹಾರ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಹಳೆ ಮೈಸೂರು ಭಾಗದ ರೈತರು ಬರ ಪರಿಹಾರದ ಮೊತ್ತ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ಪರಿಹಾರ ವಿತರಣೆಯಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ[cite: 1].
- ಕೇಂದ್ರ-ರಾಜ್ಯ ಪರಿಹಾರ ಹಂಚಿಕೆ: ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ನಿಧಿ (NDRF) ನೆರವಿನ ಜತೆಗೆ ರಾಜ್ಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ನಿಧಿಯಿಂದ (SDRF) ರೈತರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಇನ್ಪುಟ್ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಒದಗಿಸಲು ಬೇಡಿಕೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ[cite: 1].
- ಮಳೆ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಕಷ್ಟ: ಮುಂಗಾರು ಮತ್ತು ಹಿಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿನ ಮಳೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟ ಸಂಭವಿಸಿದೆ[cite: 1].
ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):
- ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆ (Disaster Management Act, 2005): ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ NDMA (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ) ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ SDMA (ರಾಜ್ಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ) ರಚಿತವಾಗಿವೆ.
- ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ ಪಾತ್ರ: ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಪತ್ತು ನಿಧಿಗಳ (NDRF/SDRF) ಹಂಚಿಕೆ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗವು (Finance Commission - Article 280) ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಾಮಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ 75:25 ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ವರ್ಗದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ 90:10 ಅನುಪಾತವಿದೆ.
- ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಫಸಲ್ ಬಿಮಾ ಯೋಜನೆ (PMFBY): ಕೃಷಿ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟದ ವಿರುದ್ಧ ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲು 2016 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೆಳೆ ವಿಮಾ ಯೋಜನೆ (ಖಾರಿಫ್ ಬೆಳೆಗೆ 2%, ರಬಿ ಬೆಳೆಗೆ 1.5% ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗೆ 5% ಪ್ರೀಮಿಯಂ).
ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):
- NDMA ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು (ಪದನಿಮಿತ್ತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು).
- SDMA ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು.
- DDMA ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳು (District Magistrate / Collector).
2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):
ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು (Disaster Management Act) ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು? / In which year was the Disaster Management Act enacted in India?
A) 2001
B) 2005
C) 2010
D) 2015
ಉತ್ತರ: B / Answer: B
ವಿವರಣೆ (Explanation): 2004 ರ ಸುನಾಮಿ ಅನಾಹುತದ ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು Disaster Management Act ಅನ್ನು 2005 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (NDMA) ಪದನಿಮಿತ್ತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಯಾರು ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ? / Who acts as the ex-officio Chairperson of the National Disaster Management Authority (NDMA)?
A) ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವರು / Union Home Minister
B) ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು / Prime Minister of India
C) ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಸಚಿವರು / Union Environment Minister
D) ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು / President of India
ಉತ್ತರ: B / Answer: B
ವಿವರಣೆ (Explanation): ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆ 2005 ರ ಪ್ರಕಾರ NDMA ಯ ಪದನಿಮಿತ್ತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ (SDMA) ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ರಾಜ್ಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ನಿಧಿಗೆ (SDRF) ಸಾಮಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಹಣಕಾಸು ಕೊಡುಗೆ ಅನುಪಾತ ಎಷ್ಟು? / What is the funding ratio between Centre and General Category States for SDRF?
A) 50:50
B) 60:40
C) 75:25
D) 90:10
ಉತ್ತರ: C / Answer: C
ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ ಶಿಫಾರಸಿನ ಪ್ರಕಾರ ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ SDRF ನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪಾಲು 75:25 ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಇದು 90:10 ಇರುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಫಸಲ್ ಬಿಮಾ ಯೋಜನೆ (PMFBY) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಖಾರಿಫ್ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ರೈತರು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದ ಗರಿಷ್ಠ ವಿಮಾ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ದರ ಎಷ್ಟು? / Under PMFBY, what is the maximum insurance premium payable by farmers for Kharif crops?
A) 1.5 ಪ್ರತಿಶತ / 1.5 percent
B) 2.0 ಪ್ರತಿಶತ / 2.0 percent
C) 5.0 ಪ್ರತಿಶತ / 5.0 percent
D) 0 ಪ್ರತಿಶತ / 0 percent
ಉತ್ತರ: B / Answer: B
ವಿವರಣೆ (Explanation): PMFBY ಯೋಜನೆಯಡಿ ರೈತರು ಎಲ್ಲಾ ಖಾರಿಫ್ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ 2.0%, ರಬಿ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ 1.5% ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ/ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ 5.0% ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಜಿಲ್ಲಾ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (DDMA) ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಯಾರು ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ? / Who heads the District Disaster Management Authority (DDMA)?
A) ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ವರಿಷ್ಠಾಧಿಕಾರಿ (SP) / Superintendent of Police
B) ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ / ಜಿಲ್ಲಾ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ (DC / DM) / District Collector / Magistrate
C) ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ (CEO) / ZP CEO
D) ಜಿಲ್ಲಾ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸಚಿವರು / District In-charge Minister
ಉತ್ತರ: B / Answer: B
ವಿವರಣೆ (Explanation): 2005 ರ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ವಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (DDMA) ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳು (District Collector / DM) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ:
1. ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ 280 ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ.
2. 15 ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಎನ್.ಕೆ. ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು.
ಮೇಲಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸರಿ? / Consider the following statements:
1. The Finance Commission is constituted by the President under Article 280 of the Constitution.
2. N.K. Singh served as the Chairman of the 15th Finance Commission.
Which of the statements given above is/are correct?
A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2
ಉತ್ತರ: C / Answer: C
ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ. ಸಂವಿಧಾನದ Article 280 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗ ರಚನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 15 ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಎನ್.ಕೆ. ಸಿಂಗ್ (16 ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಡಾ. ಅರವಿಂದ ಪನಗರಿಯಾ).
ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ: / Match the following:
| ವಿಪತ್ತು ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು (Authorities) | ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು (Head / Chairperson) |
| 1. NDMA (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟ) | A. ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ (District Collector) |
| 2. SDMA (ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟ) | B. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ (Prime Minister) |
| 3. DDMA (ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟ) | C. ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ (Union Home Secretary) |
| 4. NEC (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ) | D. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ (Chief Minister) |
A) 1-B, 2-D, 3-A, 4-C
B) 1-B, 2-A, 3-D, 4-C
C) 1-D, 2-B, 3-A, 4-C
D) 1-A, 2-D, 3-C, 4-B
ಉತ್ತರ: A / Answer: A
ವಿವರಣೆ (Explanation): NDMA - ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು; SDMA - ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು; DDMA - ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳು; ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯ (NEC) ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ (Union Home Secretary) ಇರುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಜಾಗತಿಕ ವಿಪತ್ತು ಅಪಾಯ ಕಡಿತಕ್ಕಾಗಿ ಜಪಾನ್ನಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಒಪ್ಪಂದ ಯಾವುದು? / Which international disaster risk reduction framework was adopted in Japan for 2015-2030?
A) ಹ್ಯೊಗೊ ಫ್ರೇಮ್ವರ್ಕ್ / Hyogo Framework
B) ಸೆಂಡೈ ಫ್ರೇಮ್ವರ್ಕ್ (Sendai Framework) / Sendai Framework
C) ಕ್ಯೋಟೋ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ / Kyoto Protocol
D) ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದ / Paris Agreement
ಉತ್ತರ: B / Answer: B
ವಿವರಣೆ (Explanation): 2015 ರಿಂದ 2030 ರ ಅವಧಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಪತ್ತು ನಷ್ಟವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ನಲ್ಲಿ ಸೆಂಡೈ ಫ್ರೇಮ್ವರ್ಕ್ (Sendai Framework for Disaster Risk Reduction) ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಬರಗಾಲವನ್ನು (Agricultural Drought) ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲು ಬಳಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಸೂಚಕಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವುದು ಸೇರಿಲ್ಲ? / Which of the following is NOT a standard parameter to declare agricultural drought?
A) ಮಳೆ ಕೊರತೆ ಪ್ರಮಾಣ (Rainfall deficit)
B) ಉಪಗ್ರಹ ಆಧಾರಿತ ಬೆಳೆ ಹಸಿರು ಸೂಚ್ಯಂಕ (NDVI - Vegetation Index)
C) ಮಣ್ಣಿನ ತೇವಾಂಶ ಸೂಚ್ಯಂಕ (Soil Moisture Index)
D) ಬ್ಯಾಂಕ್ ಠೇವಣಿ ದರ (Bank Deposit Rate)
ಉತ್ತರ: D / Answer: D
ವಿವರಣೆ (Explanation): ಬರ ಘೋಷಣೆ ಕೈಪಿಡಿಯ ಪ್ರಕಾರ (Drought Manual) ಮಳೆ ಕೊರತೆ, ಸತತ ಶುಷ್ಕ ವಾರಗಳು, NDVI ಉಪಗ್ರಹ ಸೂಚ್ಯಂಕ, ಮಣ್ಣಿನ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ನಷ್ಟದ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಬ್ಯಾಂಕ್ ಠೇವಣಿ ದರ ಇದರಲ್ಲಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪಡೆಗೆ (NDRF) ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸರಿಯಾಗಿದೆ? / Which statement is correct regarding the National Disaster Response Force (NDRF)?
A) ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದೆ / Under the Indian Army
B) ಇದು ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆ 2005 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾದ ವಿಶೇಷ ಅರೆಸೇನಾ ಪಡೆಯಾಗಿದೆ / Constituted under DM Act 2005 from CAPFs
C) ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿದೆ / Headquarters in Bengaluru
D) ಇದು ಕೇವಲ ಯುದ್ಧ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ / Operates only during war
ಉತ್ತರ: B / Answer: B
ವಿವರಣೆ (Explanation): NDRF ಅನ್ನು ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆ 2005 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳಿಂದ (CRPF, BSF, CISF ಇತ್ಯಾದಿ) ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.