ತೊಗರಿ ಕಣಜ ಕಲಬುರಗಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆ ಕುಸಿತ: ಬೇಳೆ ದರ ₹30 ಹೆಚ್ಚಳ | Drought in Kalaburagi Tur Dal Bowl Causes Price Spike

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಕರ್ನಾಟಕದ ‘ತೊಗರಿ ಕಣಜ’ (Tur Bowl) ಎಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂಗಾರು ಮತ್ತು ಮುಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ ಮಳೆಯ ತೀವ್ರ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ತೊಗರಿ ಬೆಳೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಕುಸಿದಿದೆ.
• ಕಲಬುರಗಿ ಕೃಷಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 15 ದಿನಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ತೊಗರಿ ಬೇಳೆ ದರ ಕೆಜಿಗೆ ₹110 ರಿಂದ ₹140 ಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೇಳೆ ದರ ಕೆಜಿಗೆ ₹146 ರಿಂದ ₹160 ಕ್ಕೆ ತೀವ್ರ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ.
• ಕಲಬುರಗಿ ಎಪಿಎಂಸಿ (APMC) ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ವಿಂಟಾಲ್ ಕಚ್ಚಾ ತೊಗರಿ ಬೆಲೆಯು ₹7,100 ರಿಂದ ₹9,500 ಕ್ಕೆ ಜಿಗಿದಿದ್ದು, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ₹8,500 ರವರೆಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದೆ; ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬದ ವೇಳೆಗೆ ₹10,000 ರಿಂದ ₹11,500 ಮುಟ್ಟುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
• ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂಗಾರು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತನೆಯಾದ 6.30 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಒಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತೊಗರಿಯೊಂದೇ ಬರೋಬ್ಬರಿ 5.34 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು; ಆದರೆ ತೇವಾಂಶ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಕೀಟಬಾಧೆಯಿಂದ 4.04 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದ ಬೆಳೆ ಹಾಳಾಗಿದೆ.
• ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾರಾಟ ಯೋಜನೆ (OMSS) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದಾಸ್ತಾನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಬಫರ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ (GI Tag): ಕಲಬುರಗಿ ತೊಗರಿಗೆ (Kalaburagi Red Gram) ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ರುಚಿ, ಬೇಯುವ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ 2019 ರಲ್ಲಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ (GI Tag) ಮಾನ್ಯತೆ ದೊರೆತಿದೆ.
• ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರಜನಕ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ (Nitrogen Fixation): ತೊಗರಿಯು ಲೆಗ್ಯುಮಿನೋಸಿ (Leguminosae) ಕುಟುಂಬದ ಸಸ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಬೇರುಗಳಲ್ಲಿರುವ ರೈಜೋಬಿಯಂ (Rhizobium) ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ವಾತಾವರಣದ ಸಾರಜನಕವನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರೀಕರಿಸಿ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.
• ಅಗತ್ಯ ಸರಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 1955 (Essential Commodities Act): ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳ ಅಕ್ರಮ ದಾಸ್ತಾನು ಮತ್ತು ಕಾಳಸಂತೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ನಿಯಂತ್ರಣ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಮಿಷನ್ (NFSM - Pulses): ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಸಾಧಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಸ್‌ಎಂ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಕರ್ನಾಟಕದ ತೊಗರಿ ಕಣಜ: ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆ.
• ಕಲಬುರಗಿ ತೊಗರಿಗೆ ಜಿಐ ಟ್ಯಾಗ್ ದೊರೆತ ವರ್ಷ: 2019.
• ತೊಗರಿ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು: ಕಜಾನಸ್ ಕಜಾನ್ (Cajanus cajan).
• ಜೈವಿಕ ಕುಟುಂಬ: ಫ್ಯಾಬೇಸಿ / ಲೆಗ್ಯುಮಿನೋಸಿ (Fabaceae).
• ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳ ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಥಾನ: ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳ ಉತ್ಪಾದಕ, ಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು ಆಮದುದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ.

---

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಕರ್ನಾಟಕದ ಯಾವ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ‘ತೊಗರಿ ಕಣಜ’ (Pulse Bowl of Karnataka) ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ? / Which district is popularly celebrated as the ‘Pulse Bowl / Tur Bowl’ of Karnataka?

A) ಬಾಗಲಕೋಟೆ / Bagalkote
B) ಕಲಬುರಗಿ / Kalaburagi
C) ಕೊಪ್ಪಳ / Koppal
D) ಬಳ್ಳಾರಿ / Ballari

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತೊಗರಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ‘ತೊಗರಿ ಕಣಜ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಕಲಬುರಗಿ ಕೆಂಪು ತೊಗರಿಗೆ (Kalaburagi Red Gram) ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ (GI Tag) ಮಾನ್ಯತೆ ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಲಭಿಸಿತು? / In which year was the Geographical Indication (GI) tag conferred upon Kalaburagi Red Gram?

A) 2014
B) 2017
C) 2019
D) 2022

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕಲಬುರಗಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸುಣ್ಣದ ಅಂಶವುಳ್ಳ ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಕೆಂಪು ತೊಗರಿಗೆ 2019 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಜಿಐ ಟ್ಯಾಗ್ (GI Tag) ದೊರೆಯಿತು.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ತೊಗರಿಯ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ (ವೈಜ್ಞಾನಿಕ) ಹೆಸರೇನು? / What is the botanical (scientific) name of Pigeon Pea (Tur)?

A) ಸೈಸರ್ ಅರಿಟಿನಮ್ (Cicer arietinum)
B) ಕಜಾನಸ್ ಕಜಾನ್ (Cajanus cajan)
C) ವಾಯ್ಗ್ನಾ ರೇಡಿಯೇಟಾ (Vigna radiata)
D) ಪೈಸಮ್ ಸಟೈವಮ್ (Pisum sativum)

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ತೊಗರಿ ಬೇಳೆಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು ಕಜಾನಸ್ ಕಜಾನ್ (Cajanus cajan) ಆಗಿದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯ ಬೆಳೆಗಳ ಬೇರುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ವಾತಾವರಣದ ಸಾರಜನಕವನ್ನು ಸ್ಥಿರೀಕರಿಸುವ ಸಹಜೀವಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಯಾವುದು? / Which symbiotic bacterium lives in the root nodules of pulses to fix atmospheric nitrogen?

A) ಅಜೋಟೋಬ್ಯಾಕ್ಟರ್ / Azotobacter
B) ರೈಜೋಬಿಯಂ / Rhizobium
C) ಕ್ಲೋಸ್ಟ್ರಿಡಿಯಮ್ / Clostridium
D) ಲ್ಯಾಕ್ಟೋಬ್ಯಾಸಿಲಸ್ / Lactobacillus

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಲೆಗ್ಯೂಮ್ ಸಸ್ಯಗಳ ಬೇರಿನ ಗಂಟುಗಳಲ್ಲಿರುವ ರೈಜೋಬಿಯಂ (Rhizobium) ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಸಾರಜನಕವನ್ನು ಸ್ಥಿರೀಕರಿಸಿ ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಭಾರತೀಯ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು (ICAR - Indian Institute of Pulses Research) ಯಾವ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ? / Where is the ICAR-Indian Institute of Pulses Research (IIPR) located?

A) ವಾರಣಾಸಿ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ / Varanasi, UP
B) ಕಾನ್ಪುರ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ / Kanpur, UP
C) ಇಂದೋರ್, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ / Indore, MP
D) ನಾಗ್ಪುರ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ / Nagpur, Maharashtra

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಐಸಿಎಆರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಭಾರತೀಯ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಕಾನ್ಪುರದಲ್ಲಿದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಅಭಾವ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ‘ಅಗತ್ಯ ಸರಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ’ಯನ್ನು ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು? / In which year was the Essential Commodities Act enacted to control illicit hoarding and price manipulation?

A) 1950
B) 1955
C) 1965
D) 1975

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಸರಕುಗಳ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು 1955 ರಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಸರಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು (ECA 1955) ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಎಷ್ಟನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ? / Globally, what is India’s position in the production and consumption of pulses?

A) ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ (ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ) / 1st position (Largest producer & consumer)
B) ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ / 2nd position
C) ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ / 3rd position
D) ಐದನೇ ಸ್ಥಾನ / 5th position

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕ, ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಹಕ ಹಾಗೂ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಆಮದುದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಕಲಬುರಗಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮತ್ತು ತೊಗರಿ ಬೆಳೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾದ ಮಣ್ಣಿನ ವಿಧ ಯಾವುದು? / Which soil type, predominantly found in the Kalaburagi tract, is most suitable for cultivating pigeon pea?

A) ಕೆಂಪು ಮರಳು ಮಣ್ಣು / Red Sandy Soil
B) ಆಳವಾದ ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣು (ರೆಗೂರ್ ಮಣ್ಣು) / Deep Black Soil (Regur Soil)
C) ಜಂಬಿಟ್ಟಿಗೆ ಮಣ್ಣು (ಲ್ಯಾಟರೈಟ್ ಮಣ್ಣು) / Laterite Soil
D) ಮರುಭೂಮಿ ಮಣ್ಣು / Arid Soil

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಬಸಾಲ್ಟ್ ಶಿಲೆಗಳಿಂದ ರೂಪಿತವಾದ ಆಳವಾದ ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣು (ರೆಗೂರ್ ಮಣ್ಣು) ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಗುಣ ಹೊಂದಿದ್ದು ತೊಗರಿ ಬೆಳೆಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು (FAO) ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಯಾವ ದಿನವನ್ನು ‘ವಿಶ್ವ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳ ದಿನ’ (World Pulses Day) ಎಂದು ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ? / On which date is ‘World Pulses Day’ observed annually by the United Nations FAO?

A) ಜನವರಿ 15 / January 15
B) ಫೆಬ್ರವರಿ 10 / February 10
C) ಮಾರ್ಚ್ 22 / March 22
D) ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16 / October 16

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರಲು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಫೆಬ್ರವರಿ 10 ರಂದು ವಿಶ್ವ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳ ದಿನ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಬಫರ್ ದಾಸ್ತಾನಿನಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಧಾನ್ಯ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಯ ಹೆಸರೇನು? / What is the scheme under which the government sells foodgrains from central reserves in open markets to cool down prices?

A) ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾರಾಟ ಯೋಜನೆ (OMSS) / Open Market Sale Scheme
B) ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಗರೀಬ್ ಕಲ್ಯಾಣ್ / PM Garib Kalyan
C) ಅಂತ್ಯೋದಯ ಅನ್ನ ಯೋಜನೆ / Antyodaya Anna Yojana
D) ಭಾರತ ಬ್ರಾಂಡ್ ಯೋಜನೆ / Bharat Brand Scheme

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎಫ್‌ಸಿಐ ಮೂಲಕ ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯ ಹರಾಜು ಮಾಡುವ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಯನ್ನು OMSS (Open Market Sale Scheme) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.