ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಐಟಿಬಿಪಿ-ಚೀನಾ ಸೇನೆ ಮುಖಾಮುಖಿ | ITBP and Chinese Troops Face-Off in Arunachal Pradesh

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ಪೂರ್ವ ಗಡಿಭಾಗವಾದ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲಿನ ಸುಬನ್‌ಸಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭಾರತ-ಟಿಬೆಟ್ ಗಡಿ ಪೊಲೀಸ್ (ITBP) ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಲಿಬರೇಷನ್ ಆರ್ಮಿ (PLA) ನಡುವೆ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಭುಗಿಲೆದ್ದಿದೆ. / A tense border standoff erupted between the Indo-Tibetan Border Police (ITBP) and Chinese PLA troops in the Upper Subansiri district of Arunachal Pradesh.
• ಚೀನಾ ಸೇನೆಯು ಭಾರತದ ಗಡಿಯೊಳಗೆ ನುಸುಳಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಡೇರೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದು, ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಜಾನುವಾರು ಮೇಯಿಸಲು ಹಾಗೂ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. / Chinese troops reportedly crossed into Indian territory, pitched tents, and obstructed local villagers from grazing livestock and farming activities.
• ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಅಲ್ವಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಐಟಿಬಿಪಿ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ (DG) ಶತ್ರುಜೀತ್ ಕಪೂರ್, ನಮ್ಮ ಕಮಾಂಡೋಗಳು ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಹಾಗೂ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. / ITBP Director General Shatrujeet Kapoor stated at Alwar that Indian commandos are firmly and resolutely countering Chinese transgressions on the border.
• ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಶಮನಗೊಳಿಸಲು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ವಾಚಾ-ದಮಾಯಿ (Wacha-Damai) ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಉಭಯ ಸೇನೆಗಳ ಕಮಾಂಡರ್ ಮಟ್ಟದ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆದಿದ್ದರೂ ಯಾವುದೇ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. / Military commander-level talks held at the Wacha-Damai border outpost in September failed to yield a de-escalation consensus.
• ಈ ಹಿಂದೆ 2017ರಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಂ ಗಡಿಯ ಡೋಕ್ಲಾಂನಲ್ಲಿ 73 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಸಂಘರ್ಷ ನಡೆದಿತ್ತು; ನಂತರ 2020ರಲ್ಲಿ ಲಡಾಖ್‌ನ ಗಲ್ವಾನ್ ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ತಾಕ್‌ಸಿಂಗ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ. / This follows previous high-profile standoffs at Doklam in 2017 (73-day standoff), Galwan Valley in 2020, and the current flashpoint at Taksing.
• ಗಡಿ ವಿವಾದ ಬಗೆಹರಿಸಲು ನವದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಬೀಜಿಂಗ್ ನಡುವೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ (Special Representatives) ಮಟ್ಟದ 25 ಸುತ್ತಿನ ಸಭೆಗಳು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿವೆ. / National Security Advisor Ajit Doval previously participated in the 25th round of Special Representative talks in Beijing to resolve boundary issues.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಮೆಕ್‌ಮಹನ್ ರೇಖೆ (McMahon Line): 1914ರ ಶಿಮ್ಲಾ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಟಿಬೆಟ್ ನಡುವೆ ಈ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತವು ಇದನ್ನು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. / The McMahon Line was drawn during the 1914 Simla Accord between Great Britain and Tibet, defining the boundary along Arunachal Pradesh.
• ಭಾರತ-ಟಿಬೆಟ್ ಗಡಿ ಪೊಲೀಸ್ (ITBP): ಭಾರತ-ಚೀನಾ ಯುದ್ಧದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ 1962ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24 ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ITBP ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಭಾರತ-ಚೀನಾದ 3,488 ಕಿ.ಮೀ ಗಡಿಯನ್ನು ಕಾಯುವ ವಿಶೇಷ ಕೇಂದ್ರ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಯಾಗಿದೆ (CAPF). / ITBP was raised on 24 October 1962 post the Sino-Indian War under the Ministry of Home Affairs to guard the 3,488 km LAC.
• ಕೇಂದ್ರ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಡಿ ನಿರ್ವಹಣೆ: ಭಾರತದ 7ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಗಡಿ ಭದ್ರತೆ ವಿಷಯಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. / Border guarding and defence of territorial integrity fall exclusively under Entry 1 of the Union List in the Seventh Schedule.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಐಟಿಬಿಪಿ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರು (DG): ಶತ್ರುಜೀತ್ ಕಪೂರ್.
• ವಿವಾದಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು: ತಾಕ್‌ಸಿಂಗ್, ಮೇಲಿನ ಸುಬನ್‌ಸಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆ (ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ).
• ಕಮಾಂಡರ್ ಮಟ್ಟದ ಸಭೆ ನಡೆದ ಗಡಿ ಪೋಸ್ಟ್: ವಾಚಾ-ದಮಾಯಿ.
• ಐಟಿಬಿಪಿ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: ಶೌರ್ಯ, ದೃಢತಾ, ಕರ್ಮ ನಿಷ್ಠಾ (Valour, Determination, Devotion to Duty).
• ಡೋಕ್ಲಾಂ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ನಡೆದ ವರ್ಷ: 2017 (ಭಾರತ, ಭೂತಾನ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ತ್ರಿವಳಿ ಜಂಕ್ಷನ್).

---

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಸೇನಾ ಪಡೆಗಳ ಮುಖಾಮುಖಿ ವರದಿಯಾದ ‘ತಾಕ್‌ಸಿಂಗ್’ ಮತ್ತು ‘ವಾಚಾ-ದಮಾಯಿ’ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಯಾವ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿವೆ? / In which state are Taksing and Wacha-Damai located where ITBP and Chinese troops faced off?

A) ಲಡಾಖ್ / Ladakh
B) ಸಿಕ್ಕಿಂ / Sikkim
C) ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ / Arunachal Pradesh
D) ಉತ್ತರಾಖಂಡ / Uttarakhand

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ತಾಕ್‌ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವಾಚಾ-ದಮಾಯಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲಿನ ಸುಬನ್‌ಸಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಭಾರತ-ಚೀನಾ ಗಡಿ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಭಾರತ-ಟಿಬೆಟ್ ಗಡಿ ಪೊಲೀಸ್ (ITBP) ಪಡೆಯನ್ನು ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು? / In which year was the Indo-Tibetan Border Police (ITBP) raised?

A) 1962
B) 1965
C) 1971
D) 1999

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ 1962ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24 ರಂದು ಐಟಿಬಿಪಿ ಪಡೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ನಡುವಿನ ಪೂರ್ವ ವಲಯದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ? / What is the boundary line between India and China in the Eastern Sector called?

A) ರಾಡ್‌ಕ್ಲಿಫ್ ರೇಖೆ / Radcliffe Line
B) ಮೆಕ್‌ಮಹನ್ ರೇಖೆ / McMahon Line
C) ಡ್ಯುರಾಂಡ್ ರೇಖೆ / Durand Line
D) 24ನೇ ಸಮಾನಾಂತರ ರೇಖೆ / 24th Parallel

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1914ರ ಶಿಮ್ಲಾ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಟಿಬೆಟ್ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ಮೆಕ್‌ಮಹನ್ ರೇಖೆ (McMahon Line) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಭಾರತ-ಟಿಬೆಟ್ ಗಡಿ ಪೊಲೀಸ್ (ITBP) ಪಡೆಯು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಯಾವ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ? / Under which Union Ministry does the ITBP function?

A) ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Defence
B) ಗೃಹ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Home Affairs
C) ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of External Affairs
D) ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯ / Prime Minister’s Office

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಐಟಿಬಿಪಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದು (CAPF), ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ (MHA) ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: 2017ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಸೇನೆಗಳು 73 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿದ್ದ ‘ಡೋಕ್ಲಾಂ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ’ ಯಾವ ದೇಶಗಳ ತ್ರಿವಳಿ ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿದೆ? / The Doklam plateau is located at the tri-junction of which nations?

A) ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಚೀನಾ / India, Nepal, China
B) ಭಾರತ, ಭೂತಾನ್, ಚೀನಾ / India, Bhutan, China
C) ಭಾರತ, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, ಚೀನಾ / India, Myanmar, China
D) ಭಾರತ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ / India, Bangladesh, Myanmar

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಡೋಕ್ಲಾಂ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯು ಸಿಕ್ಕಿಂ ಗಡಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ ಭಾರತ, ಭೂತಾನ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ದೇಶಗಳ ತ್ರಿವಳಿ ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಐಟಿಬಿಪಿಯ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ ‘ಶೌರ್ಯ, ದೃಢತಾ, ಕರ್ಮ ನಿಷ್ಠಾ’. 2. ವಾಚಾ-ದಮಾಯಿ ಗಡಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಲಡಾಖ್ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. / Consider statements: 1. Motto of ITBP is ‘Shaurya, Dridhata, Karma Nishtha’. 2. Wacha-Damai border outpost is located in Ladakh.

A) 1 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ / Both 1 and 2
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹೇಳಿಕೆ 1 ಸರಿಯಾಗಿದೆ. ಹೇಳಿಕೆ 2 ತಪ್ಪಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ವಾಚಾ-ದಮಾಯಿ ಗಡಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಭಾರತ-ಚೀನಾ ಗಡಿ ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ‘ವಿಶೇಷ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ’ (Special Representatives) ಮಾತುಕತೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು? / In which year was the Special Representatives (SR) dialogue framework initiated between India and China?

A) 1988
B) 1993
C) 2003
D) 2014

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 2003 ರಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಅವರ ಚೀನಾ ಭೇಟಿಯ ವೇಳೆ ಗಡಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹರಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಮಟ್ಟದ ಮಾತುಕತೆ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ನಡುವಿನ ನೈಜ ಗಡಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯ (LAC) ಒಟ್ಟು ಅಂದಾಜು ಉದ್ದ ಎಷ್ಟು? / What is the total approximate length of the Line of Actual Control (LAC) between India and China?

A) 2,400 ಕಿ.ಮೀ / 2,400 km
B) 3,488 ಕಿ.ಮೀ / 3,488 km
C) 4,096 ಕಿ.ಮೀ / 4,096 km
D) 1,751 ಕಿ.ಮೀ / 1,751 km

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯು ಸುಮಾರು 3,488 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉದ್ದವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ಲಡಾಖ್‌ನಿಂದ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದವರೆಗೆ).

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: 2020ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಯೋಧರ ನಡುವೆ ತೀವ್ರ ಮಾರಾಮಾರಿ ನಡೆದ ‘ಗಲ್ವಾನ್ ಕಣಿವೆ’ ಯಾವ ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ? / In which border sector is the Galwan Valley located?

A) ಪೂರ್ವ ಲಡಾಖ್ / Eastern Ladakh
B) ಸಿಕ್ಕಿಂ / Sikkim
C) ತವಾಂಗ್ / Tawang
D) ಚುಂಬಿ ಕಣಿವೆ / Chumbi Valley

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಗಲ್ವಾನ್ ಕಣಿವೆಯು ಪೂರ್ವ ಲಡಾಖ್ ವಲಯದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅಕ್ಸಾಯ್ ಚಿನ್ ಗಡಿಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಮತ್ತು ಗಡಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ‘ಸುಬನ್‌ಸಿರಿ’ ನದಿಯು ಯಾವ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ? / Subansiri river in Arunachal Pradesh is a major tributary of which river?

A) ಗಂಗಾ / Ganga
B) ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ / Brahmaputra
C) ಇರಾವತಿ / Irrawaddy
D) ಸಿಂಧು / Indus

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸುಬನ್‌ಸಿರಿ ನದಿಯು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ (Right-bank tributary).